II OSK 2775/24
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-10-29
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Leszek Kiermaszek, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obowiązek wyposażenia budynku wielorodzinnego w przeciwpożarowy wyłącznik prądu, wynikający z przepisów techniczno-budowlanych, może być nałożony na zarządcę budynku wybudowanego przed wejściem w życie tych przepisów, nawet jeśli nie stwierdzono, że brak tego wyłącznika zagraża życiu ludzi w sposób indywidualnie udokumentowany?Ratio decidendi
Obowiązek wyposażenia budynku o kubaturze przekraczającej 1000 m³ w przeciwpożarowy wyłącznik prądu, wynikający z przepisów techniczno-budowlanych, ma zastosowanie również do budynków istniejących, wybudowanych przed wejściem w życie tych przepisów. Brak takiego wyłącznika w budynku o wskazanej kubaturze, z wyjątkiem budynków mieszkalnych jednorodzinnych, sam w sobie stanowi podstawę do stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych i nakazania jego wykonania, bez konieczności indywidualnego udowadniania zagrożenia życia ludzi.Stan faktyczny
Funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej stwierdzili brak przeciwpożarowego wyłącznika prądu w budynku wielorodzinnym. Organ pierwszej instancji nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej wyposażenie budynku w ten wyłącznik. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Wspólnoty, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 134/24 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w B. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach z dnia 3 listopada 2023 r. nr 59.2023 w przedmiocie wyposażenia budynku w przeciwpożarowy wyłącznik prądu oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 30 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 134/24, oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w B. (dalej: "skarżąca"), na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach (dalej: "Komendant Wojewódzki") z dnia 3 listopada 2023 r., nr 59.2023 w przedmiocie wyposażenia budynku w przeciwpożarowy wyłącznik prądu (w wyroku wskazano: "włącznik prądu").
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Funkcjonariusze Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Bytomiu w dniu 12 września 2023 r. sprawdzili stan przestrzegania przepisów przeciwpożarowych w obiekcie usytuowanym w B. przy ul. [...]. W trakcie czynności kontrolnych funkcjonariusze stwierdzili nieprawidłowości w stanie zabezpieczenia przeciwpożarowego obiektu, polegające na braku wyposażenia budynku w przeciwpożarowy wyłącznik prądu. Członkowie zarządu wspólnoty mieszkaniowej podpisali protokół, nie wnosząc uwag i zastrzeżeń.
Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Bytomiu (dalej: "organ pierwszej instancji") decyzją z dnia 18 września 2023 r., nr 54/2023/MZ, działając na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1969; obecnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 1312), nakazał skarżącej wyposażenie budynku w przeciwpożarowy wyłącznik prądu, odcinający dopływ prądu do wszystkich obwodów, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru, w terminie do dnia 30 września 2024 r., z uwagi na naruszenie § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2023 r. poz. 822; dalej: "rozporządzenie przeciwpożarowe z 2010 r.").
Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji z dnia 18 września 2023 r. kwestionując nałożony obowiązek, a Komendant Wojewódzki powołaną na wstępie decyzją z dnia 3 listopada 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Komendant Wojewódzki podzielił stanowisko organu pierwszej instancji wskazując, że przepis § 4 ust. 2 rozporządzenia przeciwpożarowego z 2010 r. dotyczy budynków zarówno nowoprojektowanych, jak i tych istniejących, eksploatowanych. Konieczność wyposażenia budynków w odpowiednio zaprojektowany i użytkowany przeciwpożarowy wyłącznik prądu pozwala na bezpieczne i pewne odłączenie dopływu prądu elektrycznego oraz realną i pewną redukcję zagrożenia, zapewniając tym samym bezpieczeństwo podczas prowadzenia działań ratowniczo - gaśniczych, zarówno osób postronnych, w pierwszej fazie tych działań, jak i wyspecjalizowanych jednostek ochrony przeciwpożarowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie w szczególności:
- 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia przeciwpożarowego z 2010 r. oraz § 183 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225; dalej: "rozporządzenie z 2002 r.") poprzez przyjęcie, że jest zobowiązana do wykonania przeciwpożarowego wyłącznika prądu w sytuacji, gdy budynek został wybudowany przed datą wejścia w życie tych przepisów oraz pomimo niestwierdzenia, zgodnie z § 207 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r., że budynek zagraża życiu;
- art. 7, art. 77, art. 80 i art. 136 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "K.p.a.") z uwagi na nieustalenie, czy budynek zagraża życiu, a tym samym, czy w sprawie mogą mieć zastosowanie przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej zawarte rozporządzeniu z 2002 r. oraz rozporządzeniu przeciwpożarowym z 2010 r.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Organ, którego decyzję zaskarżono z dotychczasową argumentacją wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 30 lipca 2024 r. oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2057; obecnie Dz. U. z 2025 r. poz. 188). W art. 3 ust. 2 tej ustawy wymieniono podmioty odpowiedzialne za naruszenie przepisów przeciwpożarowych i są to: właściciel, zarządca lub użytkownik, a także osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystająca ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu. Wśród obowiązków nałożonych na te podmioty przez ustawodawcę wymienia się przygotowanie budynku, obiektu budowlanego lub terenu do prowadzenia akcji ratowniczej (art. 4 ust. 1 pkt 5). W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że omawiany obowiązek może być nałożony na właściciela lub użytkownika obiektu (w rozumieniu tego przepisu), który ochroną taką ma być objęty.
Ustawodawca dla zapewnienia skutecznej ochrony przeciwpożarowej wskazuje także, że w określonych sytuacjach obowiązki te spoczywają na osobie faktycznie władającej budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem (art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej) nawet wówczas, gdy nie została zawarta umowa cywilnoprawna pomiędzy właścicielem a użytkownikiem. Zgodnie z jej art. 4 ust. 1 właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany: przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych (pkt 1), wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice (pkt 2), przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej (pkt 5). Jak wynika zaś z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia przeciwpożarowego z 2010 r. właściciele, zarządcy lub użytkownicy budynków oraz placów składowych i wiat, z wyjątkiem budynków mieszkalnych jednorodzinnych, wyposażają obiekty w przeciwpożarowe wyłączniki prądu zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi, natomiast zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia urządzenia przeciwpożarowe w obiekcie powinny być wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, a warunkiem dopuszczenia do ich użytkowania jest przeprowadzenie odpowiednich dla danego urządzenia prób i badań, potwierdzających prawidłowość ich działania.
Stosownie do § 183 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 2002 r. przeciwpożarowy wyłącznik prądu, odcinający dopływ prądu do wszystkich obwodów, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru, należy stosować w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub zawierających strefy zagrożone wybuchem, oraz powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza i odpowiednio oznakowany. W ocenie Sądu z przeprowadzonych czynności kontrolno-rozpoznawczych wynika, że obiekt pomimo kubatury powyżej 1000 m³ nie został wyposażony w przeciwpożarowy wyłącznik prądu (protokół z dnia 12 września 2023 r.), a w sprawie poza sporem pozostaje, że kubatura obiektu wynosi 2796,12 m³. Poczynione przez organy ustalenia nie były kwestionowane. Nałożony obowiązek, co również nie było sporne, spełnia wymóg zapewnienia ochrony przeciwpożarowej, przestrzegania przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych oraz wymóg przygotowania budynku do prowadzenia akcji ratowniczej.
Skarżąca wykonująca zarząd przedmiotową nieruchomością wspólną, zgodnie z art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej, ponosi odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy.
W ocenie Sądu postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, w tym prawidłowego zastosowania przepisów określających zasady związane z zebraniem dowodów, ich oceną oraz uzasadnieniem wydanych decyzji.
Ponadto Sąd wskazał, że problematyka zastosowania "nowego" prawa (przepisów wprowadzonych po wybudowaniu budynku) do budynków już istniejących była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 24 sierpnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1144/06 (LEX nr 503511) wskazał, że wydane przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 16 czerwca 2003 r. rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (nieobowiązujące) mogło być przez organy administracji publicznej stosowane do budynku, który został wybudowany zanim weszło w życie to rozporządzenie oraz ustawa o ochronie przeciwpożarowej. Ustawa ta nie reguluje stosowania jej do budynków wybudowanych przed wejściem ustawy w życie. Wobec tego należy stosować zasadę bezpośredniego działania nowego prawa. Podobnie jest z przepisami powołanego rozporządzenia, przy czym w tym przypadku NSA wskazał, że rozporządzenie z dnia 16 czerwca 2003 r. zawiera wprost przepisy, które wyjątkowo opóźniają albo wykluczają stosowanie nowego prawa w odniesieniu do niektórych stanów faktycznych (§ 40), co świadczy o tym, że w pozostałych przypadkach należy je stosować bezpośrednio. NSA zauważył, że istnienie budynku, który wprawdzie został wybudowany pod rządami "starego" prawa, ale istnieje i jest użytkowany pod rządami "nowego" prawa jest zdarzeniem "ciągłym" albo sytuacją trwającą także po wejściu w życie nowej ustawy. Zatem wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla takich budynków jest działaniem retrospektywnym prawa, a nie działaniem retroaktywnym. Zastosowanie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej do wcześniej wybudowanych budynków nie narusza art. 2 Konstytucji RP, w szczególności zawartego w tym przepisie zakazu lex retro non agit.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.p.s.a.").
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zaskarżając to orzeczenie w całości.
Skarga kasacyjna zawiera zarzuty materialnoprawne, sformułowane w pierwszej kolejności i procesowe.
Najpierw pełnomocnik zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia przeciwpożarowego z 2010 r. oraz § 183 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 2002 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca jest zobowiązana do wykonania przeciwpożarowego wyłącznika prądu w sytuacji, gdy budynek wprawdzie został wybudowany przed datą wejścia w życie rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, niemniej nie stwierdzono, że zagraża życiu ludzi zgodnie z § 207 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r.
Kolejny zarzut dotyczył naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu § 207 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że okoliczność niestwierdzenia, że budynek zagraża życiu ludzi nie ma znaczenia dla nałożenia na skarżącą obowiązku wykonania przeciwpożarowego wyłącznika prądu.
W ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 136 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy organy nie ustaliły, czy budynek zagraża życiu ludzi, a tym samym, czy mogą mieć do niego zastosowanie przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej zawarte w rozporządzeniu z 2002 r. i rozporządzeniu przeciwpożarowym z 2010 r.
Ostatni zarzut odniesiono do art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów skargi dotyczących niezastosowania art. 207 § 2 rozporządzenia przeciwpożarowego z 2010 r. oraz zasadności wyposażenia budynku w przeciwpożarowy wyłącznik prądu w sytuacji, w której budynek ten nie posiada instalacji, którym należałoby zapewnić zasilanie w energię elektryczną w trakcie pożaru, a funkcję przeciwpożarowego wyłącznika prądu spełnia główny wyłącznik prądu.
W oparciu o wskazane podstawy kasacyjne pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi co do istoty i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Ponadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej rozwinął argumentację mającą przemawiać za zasadnością podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzuty rozpoznawanej skargi kasacyjnej zarówno procesowe, jak i materialnoprawne, koncentrują się wokół jednego występującego w sprawie zagadnienia, aczkolwiek odnoszą się do różnych jego aspektów. Zmierzają one do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, który przyjął, że wielomieszkaniowy budynek skarżącej, o kubaturze przekraczającej 1.000 m³, winien być wyposażony w urządzenie przeciwpożarowe w postaci wyłącznika prądu, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2010 r., a brak tego wyłącznika zagraża życiu ludzi w znaczeniu wynikającym z § 207 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r.
Twierdzenia skargi kasacyjnej i przesłanki, na których zostały oparte nie zdołały podważyć trafnego stanowiska Sądu.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1.000 m³ należy stosować przeciwpożarowy wyłącznik prądu, odcinający dopływ prądu do wszystkich obwodów, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru (§ 183 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r.). Wyłącznik prądu powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza i odpowiednio oznakowany, a odcięcie dopływu prądu tym wyłącznikiem nie może powodować samoczynnego załączenia drugiego źródła energii elektrycznej, z wyjątkiem zasilającego oświetlenie awaryjne, jeśli występuje ono w obiekcie (§ 183 ust. 3 i 4 rozporządzenia z 2002 r.).
Nie stanowi przedmiotu sporu, że wielomieszkaniowy budynek skarżącej posiada kubaturę 2.796 m³, a zatem znacznie przekraczającą wielkość przewidzianą w § 183 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. i dotychczas nie został wyposażony przez zarządcę budynku w przeciwpożarowy wyłącznik prądu (urządzenie przeciwpożarowe - § 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia przeciwpożarowego z 2010 r.). Obowiązek wyposażenia budynku w to urządzenie przeciwpożarowe spoczywa na właścicielach, zarządcach lub użytkownikach budynków, zgodnie z przepisami techniczno - budowlanym (§ 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia przeciwpożarowego z 2010 r.). Niesporną okolicznością jest również, że budynek został oddany do użytkowania przed wejściem w życie rozporządzenia z 2002 r. Co do zasady pełnomocnik skarżącej nie kwestionuje w skardze kasacyjnej obowiązku wyposażenia w przeciwpożarowy wyłącznik prądu także użytkowanych budynków już istniejących o kubaturze przekraczającej 1.000 m³ (taki zarzut był realizowany w postępowaniu pierwszoinstancyjnym). Pełnomocnik dostrzegł więc, że wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej do takich budynków jest działaniem retrospektywnym prawa (zob. w szczególności wyroki NSA z: 11 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2362/12, LEX nr 1490534 i 3 września 2014 r., sygn. akt II OSK 516/13, LEX nr 1664434). Zastrzega jednak, że obowiązek taki może być realizowany wyłącznie w stosunku do budynków, które na podstawie przepisów odrębnych uznane są za zagrażające życiu ludzi, a zdaniem pełnomocnika okoliczność ta w stosunku do budynku wielomieszkaniowego skarżącej nie została wykazana, czego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji akceptując stanowisko organów administracji.
Odnosząc się do tak skonstruowanego zarzutu należy zauważyć, że § 207 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. stwierdza, że przepisy rozporządzenia dotyczące m.in. bezpieczeństwa pożarowego i oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi. Wbrew jednak zarzutowi pełnomocnika, użyty w tym przepisie zwrot "zagrażający życiu ludzi" nie może być interpretowany w ten sposób, że stosowanie tego przepisu w każdej sprawie wymaga precyzyjnych ustaleń, czy w stosunku do konkretnego budynku, uwzględniając m.in. jego układ przestrzenny i formę architektoniczną, rozwiązania konstrukcyjne i materiałowe, charakterystykę energetyczną, wyposażenie techniczne w źródła ciepła itp. brak przeciwpożarowego wyłącznika prądu zagraża życiu ludzi.
Sąd pierwszej instancji w ramach prowadzonego wywodu na wstępie słusznie odwołał się do regulacji zawartej w art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej nakładającej na właściciela budynku ściśle określone obowiązki z zakresu ochrony przeciwpożarowej, m.in. wyposażenia budynku w wymagane urządzenia przeciwpożarowe (pkt 2) i przygotowania budynku do prowadzenia akcji ratowniczej (pkt 5). Istotna jest w tym względzie cała regulacją zawarta w Dziale VI rozporządzenia z 2002 r. - "Bezpieczeństwo pożarowe", wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (obecnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 418), w tym przede wszystkim treść § 207 ust. 1. Określono w niej, że budynek i urządzenia z nim związane powinny być projektowane i wykonane w sposób ograniczający możliwość powstania pożaru, a w razie jego wystąpienia - zapewniający zachowanie nośności konstrukcji przez określony czas, ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia i dymu wewnątrz budynku, ograniczenie rozprzestrzeniania się pożaru na sąsiednie obiekty budowlane lub tereny przyległe, możliwość ewakuacji ludzi lub ich uratowania w inny sposób, uwzględnienie bezpieczeństwa ekip ratowniczych. Z tych względów prawodawca nałożył na właścicieli, zarządców lub użytkowników budynków określonych w § 4 ust. 2 rozporządzenia przeciwpożarowego z 2010 r., wydanego z kolei z upoważnienia z zawartego w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, obowiązek ich wyposażenia w przeciwpożarowe wyłączniki prądu zgodnie z przepisami techniczno - budowlanymi. Według § 183 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r., a zatem aktu prawnego określającego warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki, w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1.000 m³ lub w strefach zagrożonych wybuchem należy stosować przeciwpożarowy wyłącznik prądu, odcinający dopływ prądu do wszystkich obwodów, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru.
Usprawiedliwiony jest więc wniosek, że każdy budynek o kubaturze przekraczającej 1.000 m³, niewyposażony w przeciwpożarowy wyłącznik prądu, uznaje się za zagrażający życiu ludzi, a stwierdzenie braku tego urządzenia w takim budynku, z wyjątkiem jedynie budynków mieszkalnych jednorodzinnych, stwarza podstawę do stwierdzenia przez właściwego komendanta Państwowej Straży Pożarnej naruszenia przepisów przeciwpożarowych i wydania, na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, decyzji nakazującej, w ustalonym terminie, wyposażenie budynku w przeciwpożarowy wyłącznik prądu.
Z tych powodów za nieuzasadniony przyjdzie uznać postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia przeciwpożarowego z 2010 r. w związku § 183 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 2002 r. przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz § 207 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. poprzez jego niezastosowanie.
Przedstawione rozważania dostarczają także wystarczających podstaw do niepodzielenia zasadności obu zarzutów procesowych wykazujących niedostatki stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania administracyjnego. Poza ustaleniami wynikającymi z przeprowadzonych w dniu 12 września 2023 r. czynności kontrolno - rozpoznawczych, utrwalonych protokołem z tego dnia, nie zachodziła potrzeba dokonywania dalszych ustaleń w zakresie oczekiwanym przez skarżącą, tj. czy budynek wielomieszkaniowy skarżącej powinien być wyposażony w przeciwpożarowy wyłącznik prądu, ściślej zaś, czy brak takiego wyłącznika prądu w użytkowanym budynku, uwzględniając jego indywidualne parametry, stanowi zagrożenie dla życia ludzi. Jak wykazano, brak wyłącznika odcinającego dopływ prądu do wszystkich obwodów w budynku, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru, z mocy powołanych przepisów stanowi takie zagrożenie tak dla użytkowników i osób przebywających w budynku, jak i dla służb ratowniczych podczas prowadzenia działań gaśniczych i ratowniczych.
Nie można się zgodzić z zarzutem, że Sąd pierwszej instancji akceptując stanowisko organów administracji nie zwrócił dostatecznej uwagi na sygnalizowane w skardze, a wcześniej w odwołaniu dwie dodatkowe kwestie: braku w budynku instalacji, którym należałoby zapewnić zasilanie w trakcie pożaru w energię elektryczną, a ponadto, że funkcję przeciwpożarowego wyłącznika prądu spełnia główny wyłącznik prądu. Zagadnienia te stanowiły przedmiot oceny przed wydaniem zaskarżonej decyzji, odniósł się do nich organ odwoławczy, miał je również w polu widzenia Sąd pierwszej instancji. Okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniósł się wyraźnie do postawionego zarzutu tylko z tego powodu nie usprawiedliwia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. Niepodzielenie racji skarżącej w omawianej materii jednoznacznie wynika z całokształtu rozważań sądu orzekającego. Brak w budynku odpowiedniej instalacji elektrycznej, trudności techniczne i koszty związane z wykonaniem instalacji względnie zainstalowanie w budynku wyłącznika prądu niespełniającego jednak wymogu urządzenia przeciwpożarowego są to okoliczności irrelewantne dla oceny legalności zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób jasny przedstawia zaś stan sprawy, wyjaśnia motywy jakimi się kierował sąd oddalając skargę, umożliwia swobodne zredagowanie zarzutów i wreszcie właściwą kontrolę instancyjną orzeczenia, odpowiada zatem konstrukcji prawidłowego uzasadnienia w znaczeniu wynikającym z art. 141 § 4 P.p.s.a. Finalnie zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. przez oddalenia skargi nie może się ostać.
Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny, wobec braku podstaw branych pod rozwagę z urzędu, na mocy art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., jako że strona którą ją wniosła zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna w czternastodniowym terminie nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło