II OSK 3098/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Gdesz sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 422/24 w sprawie ze skargi B.S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 29 listopada 2023 r. nr RdU-497-1/S/22 w przedmiocie udzielenia ochrony międzynarodowej oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 lipca 2024 r., IV SA/Wa 422/24 oddalił skargę B. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z 29 listopada 2023 r., nr RdU-497-1/S/22 utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: SUdSC) z 2 listopada 2022 r., nr DPU.420.3033.2022, którą wskazany organ, działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1 i art. 20 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1264 ze zm.), dalej: u.u.c.o., odmówił nadania skarżącemu statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej. B. S. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 145 pkt 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 u.u.c.o. poprzez uznanie, że skarżący nie wykazał, ażeby w stosunku do jego osoby doszło do poważnego naruszenia praw człowieka, podczas gdy skarżący wskazał, że jego wyjazd z kraju pochodzenia był nagły, spowodowany agresją ze strony innych członków społeczeństwa, a w konsekwencji realną obawą przed utratą zdrowia, a nawet życia; 2) art. 145 pkt 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 4 u.u.c.o. poprzez uznanie, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w stosunku do skarżącego nie można mówić o prześladowaniu, tj. m.in. przemocy fizycznej, podczas gdy sam skarżący w toku postępowania toczącego się przed organem I instancji wskazywał, że zmagał się z agresją ze strony członków wsi, w której zamieszkiwał, jak również wskazując, że został oblany kwasem, na skutek czego obawiał się o swoje zdrowie, bezpieczeństwo, a nawet życie; 3) art. 145 pkt 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 14 ust. 1 u.u.c.o. poprzez uznanie, że w stosunku do skarżącego nie dochodzi do prześladowań z uwagi na jego przekonania religijne, podczas gdy skarżący w toku postępowania przez organem I instancji wskazywał, że jest konwertytą na chrześcijanizm z hinduizmu, co nie spotkało się z akceptacją pozostałych członków społeczności, w której skarżący przebywał, skutkiem czego zarówno skarżący, jak członkowie najbliższej rodziny narażeni byli na liczne prześladowania ze strony wyznawców hinduizmu, których charakter bez wątpienia można określić mianem naruszenia praw człowieka; 4) art. 145 pkt 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 15 u.u.c.o. poprzez uznanie, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia nie naraża go na rzeczywiste doznanie poniżającego traktowania oraz poważnego zagrożenia dla życia, podczas gdy to właśnie fakt występowania w stosunku do skarżącego ww. okoliczności (chociażby z uwagi na zmianę wyznania) spowodowało podjęcie decyzji o ucieczce z kraju z obawy o własne życie i zdrowie; 5) art. 145 pkt 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 19 ust. 1 pkt 1 u.u.c.o. poprzez uznanie, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem skarżącego w kraju pochodzenia, pomimo że skarżący wielokrotnie i konsekwentnie w toku niniejszego postępowania wskazywał, że zmiana wyznania nieustannie narażała go na liczne prześladowania, co przejawiało się m.in. oblaniem skarżącego kwasem; 6) art. 145 pkt 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 1 u.u.c.o. poprzez uznanie, że nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez skarżącego, pomimo że skarżący wielokrotnie i konsekwentnie w toku niniejszego postępowania wskazywał, że zmiana wyznania nieustannie narażała go na liczne prześladowania w postaci obelg oraz wykluczenia. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji SUdSC, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego kasacyjnie na uzasadnionych podstawach. Zarzut oparty na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powinien wykazywać, że wojewódzki sąd administracyjny dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Postać naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie ma miejsce, gdy dochodzi do błędnej subsumpcji faktów ustalonych w postępowaniu pod abstrakcyjny stan faktyczny zawarty w hipotezie normy prawnej. Podnosząc tenże zarzut, skarżący kasacyjnie powinien dowieść, że sąd w toku kontroli zaskarżonego aktu niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie mieści się w zakresie zastosowania przepisu prawa materialnego objętego podstawą kasacyjną. W niniejszej sprawie w ramach naruszenia prawa materialnego, do którego w skardze kasacyjnej błędnie odniesiona została dyspozycja art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (ujętego jako "art. 145 pkt 1 pkt 1 lit. c"), skarżący zarzucił Sądowi I instancji niewłaściwe zastosowanie art. 13 ust. 1 i 4, art. 14 ust. 1, art. 15, art. 19 ust. 1 pkt 1 oraz art. 20 ust. 1 pkt 1 u.u.c.o., sprzeciwiając się ocenie prawnej Sądu wskazującej, że decyzja odmawiająca nadania skarżącemu statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej odpowiada prawu. Podstawą zanegowania stanowiska Sądu I instancji przez skarżącego nie jest jednakże twierdzenie, że przyjęty w sprawie stan faktyczny został oceniony przez organy jako potwierdzający, iż powrót skarżącego do kraju pochodzenia (Federalna Demokratyczna Republika Nepalu) może narazić go na prześladowanie albo rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy, wobec czego decyzja odmowna uchybia art. 13 ust. 1 i art. 15 u.u.c.o., jak również narusza art. 19 ust. 1 pkt 1 oraz art. 20 ust. 1 pkt 1 u.u.c.o., ale na uznawaniu, że stan faktyczny sprawy przedstawia się odmiennie, niż przyjęły to organy orzekające, a za nimi stwierdził to Sąd I instancji, bezzasadnie aprobując podstawę faktyczną kontrolowanego rozstrzygnięcia. Formułując swoje stanowisko skarżący tym niemniej nie uwzględnił, że płaszczyzna ustaleń odnosząca się do tego, czy cudzoziemiec jako chrześcijanin był w kraju pochodzenia poddawany aktom nietolerancji religijnej, jaki miały one charakter, kto się ich dopuszczał oraz czy zapewniona została cudzoziemcowi właściwa ochrona przed nimi przez organy władzy publicznej kraju pochodzenia, a ponadto kwestie związane z wiarygodnością deklarowanych powodów opuszczenia kraju pochodzenia i oceną przeszkód uniemożliwiających powrót do niego nie mają zasadniczo charakteru prawnomaterialnego, ale stanowią zagadnienia związane z ustaleniem faktów sprawy administracyjnej. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym za jednolite należy uznać stanowisko, zgodnie z którym próba zwalczenia ustaleń faktycznych przyjętych przez wojewódzki sąd administracyjny nie może nastąpić poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który strona skarżąca kasacyjnie uznaje za prawidłowy. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę skarżącą kasacyjnie) ustaleniu faktu. Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego dowiedzenia ich wadliwości (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2023 r., II OSK 2091/22; wyrok NSA z 11 maja 2022 r., II OSK 1309/21; wyrok NSA z 19 stycznia 2021 r., II OSK 2489/20; wyrok NSA z 15 maja 2019 r., II OSK 1630/17). W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie podważyła podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, albowiem odstąpiła od objęcia podstawą wniesionej skargi kasacyjnej od zaskarżonego wyroku zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Czyni to nieskutecznym dowodzenie w skardze kasacyjnej, że zmiana wyznania nieustannie narażała skarżącego na liczne prześladowania, w tym przemoc fizyczną ze strony wrogo nastawionej do niego części społeczeństwa będącej wyznawcami hinduizmu, co skutkowało podjęciem przez cudzoziemca "decyzji o ucieczce z kraju z obawy o własne życie i zdrowie", gdyż skarżący był przekonany, iż sytuacja ta nie zmieni się, a chciałbym być "wolnym człowiekiem" (s. 4 skargi kasacyjnej), gdy zgromadzony materiał dowodowy został oceniony jako niepotwierdzający istnienia realnego zagrożenia prześladowaniem cudzoziemca z powodu konwersji na chrześcijaństwo, co pozostaje zbieżne z treścią włączonego do akt opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC (z 31 lipca 2023 r., nr DPU-424-304/2023) i sytuacją członków najbliższej rodziny skarżącego, którzy - będąc również chrześcijanami - pozostali w Nepalu. Poddając rozważeniu historię migracyjną cudzoziemca, Sąd I instancji w ślad za organami ocenił ją jako wskazującą jednoznacznie na kierowanie się przez stronę przy opuszczeniu kraju pochodzenia przesłankami ekonomicznymi. Jest to zresztą zbieżne z treścią wniosku statusowego, w którym skarżący przyznał, że (nielegalny) pobyt na terytorium Polski wynika z chęci znalezienia zatrudnienia, co nie pozwala odmiennym twierdzeniom skarżącego zamieszczonym w skardze kasacyjnej, mając na uwadze przyjęty sposób jej sporządzenia, przypisać prawnej doniosłości. W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.