II OSK 1630/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-05-15
Skład orzekający: Małgorzata Masternak - Kubiak, Robert Sawuła, Piotr Broda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stacja transformatorowa, będąca budowlą, może być przedmiotem nakazu usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego na podstawie przepisów dotyczących budynków, a jeśli tak, to jakie przepisy techniczno-budowlane powinny być stosowane?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że chociaż wyrok WSA w Krakowie częściowo błędnie uzasadniony, to odpowiada prawu. Kluczowe jest prawidłowe zakwalifikowanie obiektu (budynek czy budowla), ponieważ od tego zależy zastosowanie właściwych przepisów techniczno-budowlanych. Stwierdzono, że organy nadzoru budowlanego nieprawidłowo zastosowały przepisy dotyczące budynków do obiektu zakwalifikowanego jako budowla, co czyniło ich ustalenia przedwczesnymi i niekonsekwentnymi.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego stacji transformatorowej, zakwalifikowanej przez organy nadzoru budowlanego jako budowla. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów pierwszej i drugiej instancji. Spółka A. S.A. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. błędną wykładnię definicji budynku i budowli oraz niezastosowanie przepisów dotyczących bezpieczeństwa pożarowego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od A. S.A. na rzecz B. S.A. kwotę 500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S. A. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1439/16 w sprawie ze skarg [...] S. A. w K. oraz [...] S. A. w K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowego stanu technicznego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] S. A. w K. na rzecz [...] S. A. w K. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 6 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1439/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skarg A. Spółka Akcyjna w K. oraz B. Spółka Akcyjna w K. uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej "MWINB") z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowego stanu technicznego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki (dalej "PINB") z dnia [...] czerwca 2016 r.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wymienione decyzje dotyczyły nakazu usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego stacji transformatorowej nr [...] usytuowanej na posesji przy ul. S. [...]/ul. Ś. [...] w K. stanowiącej budowlę złożoną z elementów konstrukcyjnych, urządzeń i instalacji elektroenergetycznych.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, PINB nakazał spółce B. S.A. w K. usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego opisanej stacji transformatorowej nr [...] poprzez:
1. wymianę istniejących 2 szt. transformatorów olejowych 15/0,4 kV na transformatory suche w izolacji żywicznej o tej samej mocy znamionowej – z wymuszonym układem chłodzenia;
2. usunięcie występujących usterek w zakresie bezpieczeństwa pożarowego poprzez:
a. obudowanie konstrukcji więźby dachowej materiałami niepalnymi wraz z połacią w zakresie strychu ponad komorami, gdzie zainstalowane są urządzenia elektroenergetyczne;
b. obudowanie materiałami niepalnymi drewnianego okapu zwiększającego zakres żelbetowego podcienia stanowiącego wejście do pomieszczeń stacji;
c. wymianę 5 szt. drzwi do komór stacji transformatorowej na drzwi o klasie odporności ogniowej odpowiadającej klasie 1 (odporności ogniowej 1 godziny) zgodnie z § 202 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, zapewniających właściwą wentylację komór stacji.
Z uwagi na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, których zagrożenie zostało wskazane w opinii biegłego sądowego J.B. opracowanej na zlecenie Komisariatu Policji I w K. oraz w opinii [...] biegłego z zakresu pożarnictwa mgr inż. L.S. z dnia [...] listopada 2015 r. - niniejszej decyzji organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 k.p.a.
PINB zakwalifikował przedmiotową stację trafo jako budowlę. Powołując się na opinię biegłego mgra inż. L.S., PINB stwierdził, że do stacji trafo znajdują zastosowanie przepisy obowiązujące w chwili budowy tj. przepisy Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U.1980.17.62).
Jednocześnie organ zarządził, że do wykonania obowiązku należy przystąpić natychmiastowo, a nakazane roboty wykonać do 31 sierpnia 2016 r. Podstawę prawną do wydania powyższej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1, art. 80 ust. 2 pkt 1 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.2016.290 ze zm.) (dalej "Pr. bud.").
Odwołania od decyzji PINB z dnia [...] czerwca 2016 r. wniosły spółka B. S.A. w K. oraz spółka A. S.A. w K.
Rozpoznając powyższe odwołania, MWINB decyzją z dnia 15 września 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej:
– nakazu wymiany cyt.: "5 szt. drzwi do komór stacji transformatorowej na drzwi o klasie odporności ogniowej odpowiadającej klasie 1 (odporności ogniowej 1 godziny) zgodnie z § 202 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, zapewniających właściwą wentylację komór stacji";
– terminu wykonania nałożonego obowiązku
i w tym zakresie:
– nakazał wymianę 4 szt. drzwi do komór stacji transformatorowej na drzwi o klasie odporności ogniowej odpowiadającej klasie 1 (odporności ogniowej 1 godziny) zgodnie z § 202 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, zapewniających właściwą wentylację komór stacji,
– wyznaczył nowy termin wykonania nałożonego obowiązku do dnia 30 listopada 2016 r.
W pozostałym zakresie MWINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ wskazał, że spółka A. S.A. w K. jest współwłaścicielem działki nr [...] z obrębu nr [...] w K., na której znajduje się przedmiotowa stacja trafo. Zdaniem organu II instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że budynek, w którym mieszczą się zamontowane urządzenia wchodzące w skład stacji trafo, stanowi całość techniczno-użytkową. Z uwagi na to, że obiekt ten nie pełni żadnej innej funkcji, nie można uznać przedmiotowej stacji trafo za wbudowaną w budynek.
MWINB stwierdził, że stacja trafo nr [...] nie jest stacją wkomponowaną (wbudowaną w istniejący budynek), w związku z czym stanowi budowlę. W ocenie organu stacja trafo wraz z zamontowanymi urządzeniami elektrotechnicznymi stanowi całość użytkowo-techniczną.
Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz znajdującej się
w aktach sprawy kopii umowy dzierżawy pomiędzy A. Sp. z o.o. a Zakładem Energetycznym [...] S.A., MWINB wskazał, że B. S.A. jest zarządcą stacji trafo. Zatem organ I instancji prawidłowo ustalił krąg stron postępowania. MWINB wskazał również, że w odniesieniu do stanu technicznego przedmiotowej stacji trafo prowadzone były dwa odrębne postępowania. Postępowania te zakończone zostały prawomocnymi wyrokami WSA w Krakowie z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 317/15 i z dnia 8 czerwca 2015r., sygn. akt II SA/Kr 315/15. Organy nadzoru budowlanego są związane treścią powyższych wyroków.
Stosując się do treści powyższych wyroków, PINB prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne i zebrał w sprawie obszerny materiał dowodowy. Wobec rozbieżności ocen w zakresie stanu technicznego przedmiotowej stacji trafo, MWINB uznał, że istnieje zagrożenie pożarowe w związku z funkcjonowaniem stacji. Organ wskazał, że niedopuszczalne jest nakazanie wybudowania nowej stacji, wobec czego konieczne było wydanie decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego istniejącej już stacji trafo. MWINB wskazał ponadto, że nie może uchylić zaskarżonej decyzji PINB i nakazać wyłączenia z eksploatacji przedmiotowej stacji trafo. Stanowiłoby to bowiem działanie na niekorzyść strony odwołującej się (spółki B. S.A. w K.).
Rozpoznając skargi spółek B. S.A. oraz A. S.A., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że spółka B. S.A. nie jest podmiotem władającym obiektem budowlanym, w którym znajduje się stacja trafo i tą częścią nieruchomości gruntowej. Spółka ta nie jest zatem zarządcą. Samo zaś zlokalizowanie przedmiotowego obiektu w zwartej zabudowie, w sąsiedztwie m. in. pomieszczenia magazynowego, śmietnika lub pomieszczenia biurowego nie wyklucza jego kwalifikacji jako część budowli stanowiącej stację trafo.
Zdaniem Sądu, w sprawie bezsporne jest również, że B. S.A. jest właścicielem stacji trafo nr [...], zaś A. – władającym gruntem pod stacją (w części jako współwłaściciel, w części jako dzierżawca). W przeszłości B. S.A. władał przedmiotową stacją trafo na podstawie protokołu przekazania z dnia [...] lutego 1990 r. oraz umowy dzierżawy z dnia [...] lutego 2004 r. (umowa ta wygasła z dniem [...] grudnia 2013 r.). Obecnie przed właściwymi sądami powszechnymi toczą się postępowania w przedmiocie ustanowienia na rzecz B. S.A. służebności przesyłu oraz w przedmiocie eksmisji B. S.A. z terenu nieruchomości, na której znajduje się stacja trafo.
Sąd podzielił przy tym pogląd organu II instancji, że art. 66 ust. 1 Pr. bud. nie może stanowić podstawy do formułowania nakazów dostosowania budynków już istniejących do obowiązujących aktualnie przepisów techniczno-budowlanych,
a w szczególności tych, które określają normy dotyczące sytuowania budynków.
W ocenie Sądu trafny był również pogląd, że nie jest możliwe wydanie zakazu użytkowania budynku lub jego części na podstawie art. 66 ust. 2 Pr. bud. bez równoczesnego wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 - 3 Pr. bud.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka A. S.A., zaskarżając go w całości i zarzucając:
I. na podstawie art. 174 p.p.s.a. rażące naruszenie prawa materialnego, a to:
a. art. 3 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię definicji legalnych budynku i budowli, wskutek czego Sąd bezzasadnie uznał obiekt budowlany stacji transformatorowej nr [...] za budowlę, co wynika z faktu, iż Sąd nie uwzględnił okoliczności, że obiekt ten spełnia wszystkie cechy budynku, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy, tj. charakteryzuje go trwałe związanie z gruntem, przegrody budowlane, fundamenty i dach, a sam obiekt nie spełnia funkcji podrzędnej względem umieszczonych w nim urządzeń, może być wykorzystywany nie tylko na potrzeby stacji transformatorowej, ale w dowolnym innym celu, a w związku z powyższym nie stanowi części budowlanej tych urządzeń w rozumieniu art. 3 pkt 3 ww. ustawy, co przesądza o tym, że jest budynkiem a nie budowlą;
b. art. 66 ust. 2 w związku z art. 66 ust. 1 ustawy Prawo Budowlane - poprzez jego niezastosowanie, mimo że obiekt budowlany stacji trafo nr [...] jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, a przy przyjęciu stanowiska Sądu, iż wraz z urządzeniami elektroenergetycznymi stanowi on całość techniczno-użytkową i w związku z powyższym winien być traktowany jako jeden obiekt budowlany będący budowlą dodatkowo znajdujący się w nieodpowiednim stanie technicznym;
c. § 17 ust. 1 pkt 2) w związku z § 172 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17 poz. 62) poprzez jego pominięcie w zakresie, w jakim stanowi on, że odległości między budynkami ze względu na potrzebę zapewnienia ochrony przeciwpożarowej powinny wynosić między budynkami zaliczonymi do III-V kategorii niebezpieczeństwa pożarowego a budynkami zaliczonymi do kategorii zagrożenia ludzi określonych w § 172 — 10 m, co wskazuje że obiekt stacji trafo nr [...] nie spełnia obowiązujących norm, wobec czego nie może być eksploatowany do czasu uzyskaniu stanu zgodności z prawem, a powyższe uchybienie było skutkiem błędnego ustalenia przez Sąd braku podstaw do stosowania wprost przepisów wymienionego Rozporządzenia do budowli;
d. § 31 ust. 1 i 4 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, poprzez jego pominięcie w zakresie, w jakim wskazuje na konieczność zapewnienia dojazdu pożarowego o utwardzonej i odpowiednio wytrzymałej nawierzchni, umożliwiającej dojazd o każdej porze roku do budynków zaliczonych do kategorii niebezpieczeństwa pożarowego i na konieczność zapewnienia światła drogi pożarowej o szerokości 4,5 m, a powyższe uchybienie było skutkiem błędnego ustalenia przez Sąd braku podstaw do stosowania wprost przepisów wymienionego Rozporządzenia do budowli.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka B. S.A. wniosła o jej oddalenie, kwestionując zasadność podniesionych w niej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm. dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę
w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się wokół naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego. W istocie dotyczą one jednak głównie polemiki z Sądem I instancji w zakresie ustaleń faktycznych, które Sąd ten przyjął za podstawę orzekania.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych (zob. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3152/18, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej "CBOSA"). Nie można skutecznie powoływać się na zarzut naruszenia prawa materialnego w odniesieniu do podważanego stanu faktycznego sprawy, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1171/12, dostępny w CBOSA). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2747/12, dostępny w CBOSA; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2327/11, dostępny w CBOSA). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2328/11; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013r., sygn. akt II GSK 2173/11; orzeczenia dostępne w CBOSA).
Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2391/11, dostępny w CBOSA). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych również w związku z ich wykładnią zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń, czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, a czyni to podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego, to zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, również w wyniku jego błędnej wykładni, są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1092/12; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1506/09; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I FSK 2071/09; orzeczenia dostępne w CBOSA).
Niezależnie od powyższych wad konstrukcyjnych skargi kasacyjnej, wskazać należy, że wyrok Sądu I instancji pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
W rozpoznawanej sprawie kluczowym zagadnieniem jest przesądzenie, czy sporna stacja trafo nr [...] powinna zostać zakwalifikowana jako budowla, czy też jako budynek. Przede wszystkim za przedwczesne należy uznać stwierdzenie Sądu I instancji, że sporny obiekt stanowi budowlę w sytuacji, gdy z protokołu przekazania oraz treści umowy dzierżawy ten fakt jednoznacznie nie wynika. Rację ma skarżąca kasacyjnie wskazując na § 8 ust. 2 umowy dzierżawy, z którego wynika obowiązek usunięcia z budynku istniejących zamontowanych w nim urządzeń. Z faktu tego wynika bowiem, że zamiarem stron było wydzierżawienie części budynku, nie zaś gruntu, na którym posadowiony jest ten budynek. Podobnie z protokołu przekazania z dnia [...] lutego 1990 r. nie wynika, że przedmiotem przekazania był budynek. Zgodnie z treścią protokołu przedmiotem przekazania jest bowiem stacja trafo nr [...] oraz linie kablowe wysokiego napięcia i niskiego napięcia.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających go decyzji wskazuje ponadto na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2004 r., sygn. II CK 259/03. Zgodnie z którym stacja trafo składająca się z instalacji energetycznych oraz z budynku, bez którego urządzenia te nie mogłyby prawidłowo funkcjonować, jest urządzeniem służącym do doprowadzania prądu w rozumieniu art. 49 kc i wchodzi w skład przedsiębiorstwa energetycznego. Właściciel gruntu nie może więc żądać od przedsiębiorstwa zapłaty za korzystanie z tego budynku. Przysługują mu natomiast roszczenia za korzystanie z gruntu, na którym budynek ten się znajduje.
O ile można zgodzić się z powyższym stanowiskiem w zakresie wykluczającym przejęcie przez właściciela terenu budynku należącego do właściciela sieci, to jednak odmienna jest sytuacja, gdy za zgodą właściciela budynku do wnętrza tego budynku wprowadzane są urządzenia przesyłowe. Fakt wprowadzenia do wnętrza budynku takich urządzeń nie oznacza, że budynek staje się budowlą, a właściciel sieci – właścicielem tego budynku. Wskazać należy przy tym, że wzajemne relacje między pojęciami "budynku", "budowli" oraz "obiektu małej architektury" były przedmiotem orzekania przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyroki TK z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. SK 48/15 oraz z dnia 13 września 2011 r., sygn. P 33/09 i zawarte w nich obszerne wywody dotyczące definicji pojęcia "budynku", "budowli" i "obiektu budowlanego" na gruncie Prawa budowlanego), który wskazał, że na gruncie prawa budowlanego żaden budynek nie może być jednocześnie budowlą, a żadna budowla nie może być jednocześnie budynkiem, przy czym pierwszeństwo ma zawsze kwalifikacja danego obiektu jako budynku. Już z samej treści art. 3 pkt 3 Pr. bud. wynika, że budowlą jest obiekt nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury, co oznacza, że najpierw trzeba ustalić, czy dany obiekt należy zakwalifikować jako budynek czy obiekt małej architektury, a dopiero później można rozważać jego kwalifikację jako budowli. W wypadku pojęć budynku i budowli mamy do czynienia z ich jednoznacznym rozgraniczeniem przez ustawodawcę, a w konsekwencji za niedopuszczalne należy uznać modyfikowanie tych pojęć w oparciu o przesłanki nie przewidziane w przepisach prawa i tym samym dokonywanie wykładni rozszerzającej definicji budowli, powodując zarazem zwężającą wykładnię definicji budynku. Taki zabieg stanowi zatem nieakceptowaną na gruncie polskiej kultury prawnej ingerencję w treść definicji legalnej ( zob. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Warszawa 2012, s.242-243, 344).
Zgodnie z art. 66 ust. 1 Pr. bud., w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:
1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo
2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo
3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo
4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia
- organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
Celem tego przepisu jest zapewnienie bezpiecznego użytkowania obiektu, wobec czego w sytuacji stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego decyzja organu nadzoru budowlanego może zobowiązywać do przeprowadzenia wszelkich niezbędnych robót budowlanych koniecznych do zapewnienia stanu technicznego wymaganego przez obowiązujące przepisy prawa (zob. wyrok NSA z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2238/14; dostępny w CBOSA). Przepis art. 66 Pr. bud. znajduje się w rozdziale zatytułowanym "utrzymanie obiektów budowlanych" i służy usunięciu nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania obiektu. Przepis ten nie daje podstaw do usunięcia stanu pierwotnej niezgodności budynku z przepisami techniczno-budowlanymi, lecz podstawę do usunięcia złego stanu technicznego, który ma charakter wtórny, tzn. jest następstwem niewłaściwego użytkowania obiektu bądź też utrzymania go w niewłaściwym stanie, zużycia lub nagłych zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania (zob. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1917/11; dostępny w CBOSA).
Podkreślenia wymaga przy tym, że skoro przepis art. 66 ust. 1 precyzuje obowiązki spoczywające na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego z mocy prawa, to ocena, czy stan techniczny danego obiektu jest nieodpowiedni, musi odnosić się do obowiązujących przepisów. Organ nadzoru budowlanego nie może nałożyć obowiązków, które nie mają podstawy w obowiązujących przepisach prawa. Wobec tego można stwierdzić, że obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym wówczas, kiedy zachodzi niezgodność tego stanu z przepisami techniczno-budowlanymi (zob. A. Despot - Mładanowicz (w:) Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Glinieckiego, uw. 5 do art. 66, dostępny w LEX).
Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że doprowadzenie przedmiotowej stacji trafo do właściwego stanu technicznego oznacza doprowadzenie do stanu zgodności
z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi. Podkreślić należy w tym miejscu, że dopiero właściwa kwalifikacja spornego obiektu budowlanego pozwoli na określenie obowiązków, których wykonanie przez zarządcę ma doprowadzić do właściwego stanu przedmiotowego obiektu. Od kwalifikacji zależy bowiem to, jakie przepisy techniczno-budowlane znajdują zastosowanie w odniesieniu do przedmiotowej stacji trafo. Dopiero zaś określenie tych przepisów umożliwi skonkretyzowanie obowiązków nałożonych na adresata decyzji wydanej w trybie art. 66 ust. 1 Pr. bud.
Wskazać należy zatem, że przedwczesna byłaby ocena zasadności zarzutów naruszenia przepisów Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U.1980.17.62). Zgodnie z § 1 ust. 1 powyższego rozporządzenia, rozporządzenie to ustala warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki ze względu na konieczność zapewnienia przy ich projektowaniu, budowie i utrzymaniu wymagań, o których mowa w art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego. § 1 ust. 2 stanowi zaś, że przepisy rozporządzenia stosuje się również do przeznaczonych na pobyt ludzi pomieszczeń, znajdujących się w obiektach budowlanych nie będących budynkami.
Z powyższego przepisu wynika wprost, że przepisy rozporządzenia z 1980 r. stosuje się jedynie w odniesieniu do budynków. Zatem przepisy tego rozporządzenia znajdą zastosowanie jedynie w razie kwalifikacji spornej stacji trafo jako budynku. Jeśli zaś stacja trafo zostanie zakwalifikowana jako budowla, rozporządzenie z 1980r. zastosowania nie znajdzie.
W stosunku zaś do urządzeń elektroenergetycznych znajdujących się w stacji trafo nr [...] zastosowanie znajdują przepisy Rozporządzenie Ministrów Energetyki
i Energii Atomowej oraz Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska
z dnia 17 maja 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać urządzenia elektroenergetyczne w pomieszczeniach i przestrzeniach zewnętrznych, zagrożonych pożarem.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje ponadto na niekonsekwencję organów przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy. PINB zakwalifikował bowiem sporną stację trafo jako budowlę. Następnie zaś, w ślad za opinią biegłego mgra inż. S., stwierdził, że znajdują do niej zastosowanie przepisy Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. MWINB podzielił powyższe konkluzje organu I instancji. Jak wskazano powyżej, przepisy rozporządzenia z 1980 r. znajdują zastosowanie jedynie do budynków. Zatem organy za podstawę wyznaczenia obowiązków dotyczących doprowadzenia stacji trafo do właściwego stanu technicznego uznały przepisy, które nie znajdowały w sprawie zastosowania. Niedopuszczalne jest bowiem zakwalifikowanie stacji trafo jako budowli, a następnie zastosowanie wobec niej przepisów technicznych odnoszących się do budynków.
Wskazać należy przy tym, że przy wyznaczaniu zakresu obowiązków związanych z doprowadzeniem stacji trafo do właściwego stanu technicznego PINB oparł się na opinii biegłego mgra inż. S. Opinia ta wydana została jednak w stosunku do budynku, nie zaś, jak w swych decyzjach przyjęły organy do budowli. Organ nie dokonały zatem w rozpoznawanej sprawie prawidłowej oceny dowodu, jaki stanowiła powyższa opinia. Zostało to następnie zaakceptowane przez organ II instancji.
Zauważyć należy przy tym, jak słusznie wskazał organ II instancji,
w rozpoznawanej sprawie istnieją wzajemnie wykluczające się opinie biegłych. Zgodnie z treścią art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych
o wydanie opinii. W doktrynie zgodnie przyjmuje się, że biegły wypowiada opinię dotyczącą stanu faktycznego i powoływany jest w celu naświetlenia i wyjaśnienia okoliczności wskazanych przez organ z punktu widzenia posiadanych przez biegłego wiadomości specjalnych (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Warszawa 2017, s. 473). Skoro zatem organ sam nie posiada potrzebnych w sprawie wiadomości specjalnych, a zgromadzone opinie biegłych wzajemnie się wykluczają, zasadne byłoby przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem biegłych. W trakcie rozprawy bowiem biegli mogliby wyjaśnić powyższe rozbieżności.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w oparciu o art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzekając na podstawie 204 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło