II OSK 357/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1262/06 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej gazowej do celów ochrony osobistej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. G. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 2 października 2006 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1262/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi M. G. (Skarżący) na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej gazowej do celów ochrony osobistej, oddalił skargę. Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Komendant Główny Policji powołaną wyżej decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Komendanta Policji w W. z dnia [...] nr [...], którą cofnięto M. G. pozwolenie na posiadanie broni palnej gazowej dla celów ochrony osobistej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż M. G. został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] (sygn. akt [...]), za popełnienie przestępstwa gospodarczego z art. 294 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz.553 ze zm., dalej cyt. jako kk) oraz z art. 258 § 1 kk, na karę [...] lat pozbawienia wolności, warunkowo zawieszonej na okres [...] lat próby oraz na karę grzywny w rozmiarze [...] stawek dziennych po 1000 złotych każda. Organ wskazał, że z treści wyroku SO w K. wynika, iż Skarżący w okresie od [...] do [...] w kilku miastach Polski w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził Skarb Państwa reprezentowany przez urzędy skarbowe do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie [...] zł , tj. mieniem znacznej wartości, w ten sposób, że stworzył i prowadził proceder polegający na utworzeniu pozorów zaistnienia przesłanek do zwrotu podatku VAT naliczonego od szeregu fikcyjnych operacji gospodarczych poprzez posługiwanie się dokumentami poświadczającymi nieprawdę, a następnie występowanie do właściwych urzędów skarbowych o zwrot naliczonego od przeprowadzonych operacji podatku VAT. Wobec powyższego w ocenie organu I instancji M. G., jako posiadacz szczególnego prawa, jakim jest pozwolenie na broń, utracił wiarygodność, co do zgodnego z prawem posiadania i używania tej broni - tym samym zostały wyczerpane przesłanki zawarte w art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji z dnia 21 maja 1999 r. (tekst jednolity - Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.- dalej jako ustawa o broni), uzasadniające cofnięcie pozwolenia na broń palną gazową. Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. G., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98, poz. 1071 – dalej jako kpa), poprzez niewyjaśnienie w toku postępowania administracyjnego oraz niewskazanie w uzasadnieniu decyzji przesłanek, które wskazywałyby na istnienie zasadnych obaw, że użyje on broni gazowej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Strona podniosła, że fakt skazania jej prawomocnym wyrokiem za przestępstwo o charakterze gospodarczym, choć bezsporny, nie uzasadnia obawy organu, że mogłaby ona użyć broni gazowej w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ponadto w uzasadnieniu odwołania wskazano, że organ I instancji nie zbadał sytuacji osobistej skazanego, który wraz z rodziną, w tym trojgiem małoletnich dzieci, zamieszkuje w domu znacznie oddalonym od innych zabudowań, a jego status majątkowy może budzić uzasadnioną obawę o bezpieczeństwo i zdrowie najbliższych. Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu odwołania na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268a k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni wydał w dniu [...] decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż Strona została zaliczona do kategorii osób określonej w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W rozpatrywanej sprawie obawa ta wynika z faktu skazania odwołującego się prawomocnym orzeczeniem Sądu, skazującym go za przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu. W ocenie organu odwoławczego fakt ten w istotnej mierze podważa wiarygodność strony pod względem możliwości posiadania przez nią broni. Strona przez fakt jej skazania wzbudza bowiem obawę, o której mowa w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni. W tej sytuacji, zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni organ obowiązany był cofnąć pozwolenie na broń. Strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji, w której zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni, wniosła o jej uchylenie. Uzasadniając swoje żądanie skarżący wskazał na brak podstaw do stwierdzenia, iż fakt skazania go za przestępstwo określonego typu bezwzględnie wyklucza go z kręgu osób, które mogą uzyskać pozwolenie na broń, bowiem tego rodzaju wykluczenie z niezrozumiałych powodów pomijałoby sprawców, np. gwałtów popełnionych przy użyciu broni, a jednocześnie obejmowałoby osoby, którym nigdy nie postawiono jakichkolwiek zarzutów o charakterze kryminalnym, w szczególności zarzutów popełnienia przestępstwa godzącego w bezpieczeństwo bądź porządek publiczny. Wobec powyższego skarżący wskazał, że koniecznym jest badanie w każdej sprawie zarówno charakteru czynu, za który posiadacz broni został skazany, jak i okoliczności osobistych dotyczących tegoż posiadacza, bowiem nie sposób stawiać na jednej płaszczyźnie osoby skazanej prawomocnym wyrokiem za rozbój ze sprawcą przestępstwa o charakterze podatkowym, popełnionym bez jakiejkolwiek formy przymusu. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację. Podkreślił, iż fakt naruszenia przez skarżącego porządku prawnego, skutkujący skazaniem prawomocnym orzeczeniem sądu, uzasadnia ocenę organu, iż strona nie powinna posiadać pozwolenia na broń, które jest szczególnym uprawnieniem. Organ wskazał, że wobec obligatoryjności przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni, w świetle skazującego prawomocnego wyroku sądowego, nie można było podjąć innej decyzji, niż cofającej pozwolenie na posiadanie broni palnej gazowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 2 października 2006 r. skargę oddalił, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. WSA wskazał, że cofnięcie pozwolenia na broń na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 ma charakter obligatoryjny. Decyzja w tym przedmiocie nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego, ale decyzją o charakter związanym, tj. organ administracji publicznej przy zaistnieniu sytuacji przewidzianej przepisami prawa zobligowany jest wydać decyzję określonej treści, nie kierując się przy tym zasadami współżycia społecznego. Sąd powołując się na orzecznictwo NSA (wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2003 r. sygn. akt III SA 1173/01), stwierdził, iż obawa, że posiadacz broni użyje tej broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, nie może być bowiem realniej zarysowana niż poprzez skazujący wyrok sądowy i to niezależnie od wymiaru kary. Sąd przyjął, że na ocenę organu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie mogła mieć wpływu okoliczność, iż skarżący zamieszkuje w znacznym oddaleniu od innych zabudowań, a jego status majątkowy budzi uzasadnioną obawę o bezpieczeństwo i zdrowie najbliższych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że obecne brzmienie przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni wprowadzone zostało art. 1 pkt 16 lit. a tiret drugie ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. (Dz. U. Nr 52, poz. 451) o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz o zmianie ustawy o Biurze Ochrony Rządu. Zgodnie z poprzednim brzmieniem art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawodawca nakładał na właściwe organy obowiązek niewydawania pozwolenia na broń osobom: "co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa". W znowelizowanej ustawie przesłanki te zostały doprecyzowane, o czym dalej. Sąd administracyjny podniósł, że wobec tak zmienionej treści przepisu powoływanej regulacji, nie ulega wątpliwości, że katalog przestępstw uległ poszerzeniu, ponieważ ustawodawca wymienia obecnie m.in. wszystkie przestępstwa przeciwko mieniu, podczas, gdy przed dniem 1 stycznia 2004 r. chodziło, w przypadku przestępstw przeciwko mieniu, przede wszystkim o te przestępstwa, które zostały popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej. Takie rozszerzenie dokonane przez ustawodawcę wskazuje, iż jego celem było zaostrzenie wymogów stawianych osobom starającym się i posiadającym już pozwolenie na broń, jako że pozwolenie takie jest uprawnieniem reglamentowanym, szczególnego rodzaju i od osób je posiadających wymagane jest przestrzeganie przepisów prawa. Sąd I instancji podkreślił także, że uprawnienie posiadania broni ma szczególny reglamentacyjny charakter i od osób posiadających takie uprawnienie, należy wymagać poszanowania prawa. Kwestia posiadania broni palnej gazowej, z uwagi na skutki - często nieodwracalne, jakie powoduje jej użycie ma ogromne znaczenie dla stanu bezpieczeństwa i porządku publicznego. Wszelkie zatem działania skutkujące naruszeniem porządku prawnego przez posiadacza broni, w tym wymienione w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni przestępstwa przeciwko mieniu, wymagają kategorycznego cofnięcia tego pozwolenia przez organy Policji, co też organy zrealizowały, wydając zaskarżone decyzje w sposób prawidłowy i nie naruszając przy ich wydawaniu przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Powyższy wyrok skargą kasacyjną zaskarżył M. G., zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji i przyjęcie, że sam fakt skazania strony postępowania za przestępstwo przeciwko mieniu stanowi wystarczającą podstawę do obligatoryjnego cofnięcia pozwolenia na broń, niezależnie od tego czy w odniesieniu do posiadacza broni zachodzą pozostałe przesłanki przewidziane w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Wskazując na powyższą podstawę, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie podstawy kasacyjnej ograniczyło się w istocie do argumentacji, zawartej w skardze na decyzje organu II instancji, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wskazał, że co prawda bezspornym jest, iż został on skazany prawomocnym wyrokiem za określone przestępstwa, z tym jednak zastrzeżeniem, iż nie miało one charakteru kryminalnego lecz podatkowo-gospodarczy. Pełnomocnik podkreślił także, że w stosunku do Skarżącego nigdy nie wyrażano twierdzenia, iż "istnieje uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego". Podniesiono także, że w świetle brzmienia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni wynika, że w każdej sprawie konieczne jest badanie przez organ zarówno charakteru czynu, za który został skazany posiadacz broni, jak i okoliczności osobistych dotyczących posiadacza broni, w tym czy posiadanie broni przez sprawce koliduje z interesami bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem Skarżącego w świetle powyższego WSA naruszył przepis prawa materialnego poprzez bezpodstawne zaakceptowanie zachowania organów polegające na ograniczeniu postępowania dowodowego do stwierdzenia, iż Skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem karnym za przestępstwa z art. 286 i art. 258 kk. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Organ stwierdził, że z woli ustawodawcy w przypadku popełnienia przestępstw, wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6, zasadna jest obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Nadto podniesiono, że na organy administracyjne właściwe w sprawach udzielania pozwolenia na broń, nie nałożono obowiązku dowodzenia, i że osoba posiadająca broń faktycznie użyje jej lub użyła w sposób określony w powołanym wyżej przepisie ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), co oznacza, że Strona, wnosząca skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, jest zobowiązana wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jej zdaniem zostały naruszone (art. 174 i 176 p.p.s.a.). Wskazanie naruszonych przepisów następuje poprzez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Obowiązek wskazania przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia został powiązany z wymogiem sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego (art. 175 § 1 p.p.s.a.) albo przez osoby wymienione w art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a.. Wskazanie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów wskazanych w przytoczonych podstawach kasacyjnych. W tym znaczeniu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania z przyczyn określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., te zaś w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Materialnoprawną podstawą decyzji zaskarżonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i ocenianej przez ten Sąd co do jej legalności, jest przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Zgodnie z nim, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń osobie, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że przestępstwo za które orzeczono karę w stosunku do skarżącego jest przestępstwem przeciwko mieniu (por. rozdział XXXV kk zatytułowany: "Przestępstwa przeciwko mieniu" – art. 278 – 295). Należy podkreślić, że w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2004 r. ustawodawca przesądził jakie zachowania uważa za powodujące uzasadnioną obawę, że ich sprawca może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wprowadzoną bowiem z tym dniem zmianą przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stwierdził, iż obawę taką mogą stwarzać w szczególności osoby skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Wprowadzenie takiej regulacji prawnej powoduje, iż osoby skazane za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw należy uznać za stwarzające uzasadnioną obawę użycia posiadanej broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Nadto ustawodawca nie zróżnicował skutku popełnienia i skazania za przestępstwo prawomocnym wyrokiem dla dopuszczalności dalszego posiadania broni od charakteru popełnionego przestępstwa, tj. czy miało ono charakter kryminalny czy podatkowo-gopodarczy. Należy zatem przyjąć, że wyrok skazujący i to bez względu na określony w nim wymiar kary jest niejako dowodem istnienia wobec skazanego obawy, że posiadacz broni palnej użyje tej broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (zob. podobnie wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2003 r., sygn. akt III SA 1173/01, niepublikowany). W wyroku z dnia 25 października 2005 r. (sygn. II OSK 128/05), NSA stwierdził, że wyrok warunkowo umarzający postępowanie, nie będący wyrokiem skazującym nie przesądza o istnieniu obawy o której mówi art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy o broni. Zdaniem Sądu w niniejszym składzie, z powyższego stanowiska wynika a contrario, iż orzeczenie o charakterze wyroku skazującego przesądza o istnieniu obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 wyżej powołanej ustawy. Słusznie stwierdził Sąd I instancji, iż decyzja o cofnięciu pozwolenia na broń nie jest decyzją uznaniową , lecz związaną, co oznacza, iż organ przy spełnieniu określonych prawem przesłanek, ma obowiązek cofnąć uprzednio udzielone pozwolenie, nie mając możliwości ważenia interesu publicznego i interesu strony, w tym brania pod uwagę i przydawania decydującego dla rozstrzygnięcia znaczenia takim okolicznościom, jak fakt zamieszkiwania przez skarżącego w znacznym oddaleniu od innych zabudowań, posiadanie przez skarżącego małoletnich dzieci lub obawa o bezpieczeństwo i zdrowie najbliższych w związku z posiadanym statusem majątkowy. Prawidłowo zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 października 2006 r. stwierdził legalność zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Policji w W., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji (Komendanta Wojewódzkiego Policji w W.) w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową osobie skazanej prawomocnym wyrokiem skazującym za popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu. Wobec stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.