II OSK 45/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2005 r., 7/IV SA 2546/02 w przedmiocie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie ze skargi Z. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego postanawia oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 21 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt 7/IV SA 2546/02) odrzucił skargę Z. C. o wznowienie postępowania sądowego i nakazał zwrócić skarżącemu sto złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie. Zdaniem Sądu samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom zawierającym przesłanki wznowienia (art. 271-274 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, iż podnoszona podstawa nie zachodzi. Sąd podkreślił, iż niezasadne są twierdzenia Z. C., iż został on pozbawiony możliwości działania i należytego reprezentowania swoich praw i interesów. Według Sądu Z. C. brał czynny udział w postępowaniu sądowym. Ponadto Sąd pierwszej instancji zauważył, iż Z. C. w postępowaniu sądowym występował jako przedstawiciel Wspólnoty Mieszkańców przy ul. [...] w [...], natomiast skargę o wznowienie wniósł we własnym imieniu. W skardze kasacyjnej sporządzonej przez adwokata, skarżący zaskarżył w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2005 r. o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego oraz wniósł o uchylenie tego orzeczenia w całości i zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 49 § 2 p.p.s.a. oraz art. 33 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, jeśli spełnione zostaną przesłanki przewidziane w ustawie. Instytucja wznowienia postępowania opiera się na przysługującej poza tokiem instancji skardze o presumpcję wadliwego procesu i zastąpienie zapadłego orzeczenia - orzeczeniem nowym. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu powoduje, że wznowienie postępowania sądowego może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Uwzględniają one konieczność wznowienia na nowo procesu dotkniętego przyczynami nieważności (art. 271 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), właściwymi przyczynami restytucyjnymi (art. 273 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz faktem wydania orzeczenia na podstawie aktu normatywnego, uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą (art. 272 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom formalnym stawianym pismom strony (art. 46 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.). Podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271-273 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie, natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia. Zgodnie z art. 280 p.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań Sąd skargę odrzuci. Skarżący w niniejszej sprawie powołał się na podstawę z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., czyli pozbawienie możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa. Należy zauważyć, iż pozbawienie możności działania oznacza pozbawienie strony możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa. Dla uznania, iż omawiana przesłanka wystąpiła wymaga się ponadto wykazania związku pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem stron możliwości działania w podanym wyżej znaczeniu (K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 216-217). Z akt sprawy wynika, iż Z. C. brał czynny udział w postępowaniu przed Wojewódzki Sądem Administracyjnym - został prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy, składał pisma i wnioski oraz otrzymał odpis wyroku wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z powyższym należy zwrócić uwagę na ograniczenie zawarte w art. 271 pkt 2: "nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała" w wypadku orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oznacza, że strona mogła w toku postępowania, przez złożenie zwykłego środka odwoławczego, usunąć istniejącą wadliwość postępowania. Tym samym powołana przez autora skargi podstawa z art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie spełnia przesłanek określonych w tym przepisie i nie może być rozpoznana merytorycznie. W związku z powyższym stwierdzić należy, że wobec tak wskazanych przez skarżącego okoliczności, na podstawie których miałoby nastąpić wznowienie postępowania, zasadnie przyjął Sąd I-instancji, że nie jest to w istocie przesłanka wznowienia, o której stanowi art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy podkreślić, iż wskazany pogląd został wielokrotnie wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego (na gruncie analogicznego brzmienia przepisów Kodeksu postępowania cywilnego – np. postanowienie SN z 28 października 1999 r. II UKN 174/99 i powołane tam orzecznictwo; postanowienie z dnia 29 stycznia 1968 r., I CZ 122/67 - OSNCP 1968 nr 8-9 poz. 154; uzasadnienie uchwały SN z dnia 28 października 1981 r., I CO 5/81 - OSNCP 1982 nr 5-6 poz. 77 oraz w uzasadnienie postanowienia SN z dnia 30 maja 1996 r. I CRN 101/95 - OSNC 1996 nr 10 poz. 138) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2005 r., GSK 1242/04; postanowienie NSA z 25 września 2001 r., II SA/Gd 970/01). Należy ponadto zauważyć, iż skarżący wnosząc w imieniu własnym skargę o wznowienie nie mógł powoływać się na pozbawienie Wspólnoty Mieszkańców możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa. Powoduje to, iż za bezzasadne należy uznać zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 49 § 2 p.p.s.a. oraz art. 33 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.