II OSK 453/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1487/08 w sprawie ze skargi W.M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 października 2008 r. oddalił skargę W.M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2008 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] lutego 2007 r. odmawiającą wydania pozwolenia na broń palną myśliwską W.M.. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu z uwagi na fakt skazania strony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Pleszewie z dnia [...] czerwca 2006 r. (sygn. akt [...]) za przestępstwo określone w art. 178a § 1 k.k. (prowadzenie pojazdu samochodowego w stanie nietrzeźwości). W toku postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że przeciwko W.M. prowadzone jest postępowanie karne o czyny z art. 178a § 1 k.k. i art. 244 k.k., art. 226 § 1 oraz 224 k.k. W dniu 2 września 2007 r. skarżący, zatrzymany do kontroli drogowej, w trakcie której ujawniono, iż prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości, w znacznym stopniu utrudniał wykonywanie czynności służbowych przez funkcjonariuszy. Jak podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52 poz. 525 ze zm. zwana dalej ustawą). Z dyspozycji tych przepisów wynika, iż właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do kategorii osób, o których mowa m.in. w art. 15 ust. 1 pkt 6, tj. takich, co do których istnieje uzasadniona, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. W ocenie organu katalog przestępstw, które zgodnie z powołanym wyżej przepisem przesądzają o istnieniu wyżej wzmiankowanej obawy, nie jest zamknięty. Do przesłanek nie pozwalających przyznać prawa do broni należy zaliczyć m.in. przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a zwłaszcza te, do których znamion należy nietrzeźwość sprawcy. Pośrednio bowiem zagrażają one życiu, zdrowiu oraz mieniu ludzi. W przypadku niniejszej sprawy organy wzięły pod uwagę dodatkowo takie okoliczności, jak dwukrotne prawie pięciokrotne przekroczenie progu nietrzeźwości sprawcy przy popełnieniu przestępstw z art. 178a k.k. Ponadto, zdaniem organu należy także brać pod uwagę fakt ponownego popełnienia tego samego czynu (prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości) pomimo wyroku Sądu skazującego za czyn poprzedni, oraz naruszając orzeczony tym wyrokiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Natomiast na okoliczność zachowania strony w trakcie zdarzenia w dniu 2 września 2007 r., w postępowaniu administracyjnym został przeprowadzony dowód z zeznań świadków – funkcjonariuszy, którzy brali wówczas udział w czynnościach służbowych. Z kolei przedstawiona w postępowaniu administracyjnym pozytywna opinia o stronie z koła łowieckiego oraz informacje o jej społecznym zaangażowaniu w inicjatywy lokalne nie może, zdaniem organu, stanowić podstawy do zmiany oceny przesłanek, które spowodowały cofnięcie stronie uprawnienia do posiadania broni. W odwołaniu od decyzji Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] lutego 2007 r. skarżący wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania I instancji. Zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i błędne zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni amunicji (...) oraz rażące naruszenie przepisów o postępowaniu, to jest art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. Po rozpatrzeniu odwołania Komendant Główny Policji utrzymał w mocy w całości zaskarżoną decyzję, podzielając także jej uzasadnienie prawne i faktyczne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz decyzji Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] lutego 2007 r. powtarzając zarzuty podniesione w odwołaniu. Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że decyzja wydana w oparciu o art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy ma cechy związania administracyjnego, co oznacza, że organ administracji w przypadku stwierdzenia określonego stanu faktycznego przewidzianego ustawą – ma obowiązek cofnąć pozwolenie na broń. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy nie formułuje jednak stanu faktycznego, będącego podstawą wydania decyzji związanej, w sposób jednoznaczny, lecz w sposób stwarzający w dużej mierze właściwemu organowi administracji uprawnienie do oceny, czy zgromadzony w sprawie materiał świadczy o spełnieniu przesłanki ustawowej cofnięcia pozwolenia na broń. Ocena, czy posiadacz broni, wobec którego toczy się postępowanie administracyjne o cofnięcie pozwolenia na jej posiadanie, jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, musi zostać wydana w oparciu o zebrane w trakcie postępowania administracyjnego dowody. Do jednych z takich dowodów należą orzeczenia sądów karnych, w szczególności dotyczące skazania za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu lub informacje o toczących się postępowaniach karnych w takich sprawach. Sąd I instancji uznał, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy eksponując, poprzez użycie słów "w szczególności", skazanie za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu (lub toczące się postępowania w takich sprawach), a więc precyzując stan faktyczny, od którego zależy zastosowanie normy prawnej wobec osoby – posiadacza broni, której skazanie lub postępowanie karne dotyczy, przesądził o tym, iż co do takich osób jest uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co skutkować musi cofnięciem pozwolenia na broń. W rozpatrywanej sprawie skarżący został skazany za przestępstwo (prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości – art. 178a § 1 k.k.) zaliczane do kategorii przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Przestępstwo to nie zostało wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. W takim przypadku organ nie może opierać się wyłącznie na fakcie skazania za takie przestępstwo, lecz ma obowiązek przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe umożliwiające dokonanie oceny istnienia bądź nieistnienia "uzasadnionej obawy", o której traktuje art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Co do uzasadnionej obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy dotyczy ona przewidywanych zachowań posiadacza broni. Może je uzasadniać dotychczasowe postępowanie tej osoby (nadużywanie alkoholu, popełnianie czynów nagannych), czy ujemne cechy charakteru (nieopanowanie, porywczość, niezrównoważenie i inne). Sąd I instancji stwierdził, że właściwe organy policji zgromadziły w sposób pełny dowody świadczące, że skarżący nie daje rękojmi, iż nie użyje broni w sposób sprzeczny z prawem. Prawidłowe jest twierdzenie, że pomimo, iż żaden z czynów popełnionych – bądź zarzucanych – skarżącemu nie mieści się expressis verbis w katalogu przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, to spełniona została dyspozycja tego przepisu w postaci uzasadnionej obawy niezgodnego z prawem użycia przez skarżącego broni w przyszłości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni amunicji poprzez przyjęcie, że w stosunku do skarżącego W.M. istnieje uzasadniona obawa, że mógłby użyć broni palnej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zarzucono także naruszenie art. 42 ust. 3 Konstytucji RP poprzez przypisanie skarżącemu naruszenia norm prawa karnego przed wydaniem prawomocnego orzeczenia przez sąd powszechny. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i umorzenie postępowania administracyjnego, względnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto pełnomocnik fachowy skarżącego dodatkowo w piśmie procesowym z dnia 9 marca 2009 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały zawierającej rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, które budzi w tej sprawie poważne wątpliwości, tj. "czy zasada domniemania niewinności, o której mowa w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP ma zastosowanie jedynie w postępowaniu karnym, czy również w postępowaniu administracyjnym". W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Oceniając we wskazanych wyżej granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, trzeba stwierdzić, że zarzuty nie są zasadne. Wynika to z następujących przesłanek. Po pierwsze, należy stwierdzić, że zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm., zwanej dalej ustawą) właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń jeżeli jest to osoba wymieniona w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy. Ponadto z dyspozycji art. 18 ust. 1 ustawy wynika, że właściwy organ Policji "cofa pozwolenie na broń" co oznacza, że decyzja w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego lecz posiada charakter decyzji związanej. Wynika to z tego, że powyższy przepis stanowi o nałożeniu na organ Policji obowiązku wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń w sytuacji wystąpienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy. Oznacza to, że art. 18 ust. 1 ustawy nie pozostawia organom Policji swobody przy podejmowaniu decyzji. Dlatego też zastosowanie przez organ Policji art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. cofnięcie pozwolenia na broń jest obligatoryjne w każdym przypadku, kiedy jest to osoba należąca do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Po drugie, dyspozycja art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy stanowi, że pozwolenia na broń nie wydaje się także osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Powyższy przepis ustanawia więc negatywne przesłanki, które wyłączają możliwość wydania pozwolenia na broń. Z kolei art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy ma charakter bezwzględnie wiążący. Natomiast odwołanie się przez ustawodawcę w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy do art. 15 ust. 1 pkt 6 oznacza, że organ Policji obligatoryjnie orzeka o cofnięciu pozwolenia na broń wydanego osobie, o której mowa w tym przepisie. Ponadto w tym zakresie została podjęta uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. (sygn. akt II OPS 4/09). Stanowi ona jednoznacznie, że każda "Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.)". Po trzecie, chociaż w przedmiotowej sprawie nie zostało popełnione przez skarżącego powyższe przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu to słusznie Sąd I instancji orzekł, że prawidłowo organy Policji stwierdziły, iż w stanie faktycznym tej sprawy zachodzi jednak uzasadniona obawa, że może skarżący użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co wynika z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Przesłanki w tym zakresie wynikają bowiem nie tylko ze skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Pleszewie z dnia 29 czerwca 2006 r. sygn. akt II K 146/06 za czyn z art. 178a § 1 k.k. lecz także z faktu prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego o czyn z art. 178a § 1 k.k. i art. 244 k.k. (popełniony w ten sposób, że będąc zobowiązany – wyrokiem sądu – do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych naruszył ten zakaz kierując jednocześnie samochodem ponownie w stanie nietrzeźwości). Jednocześnie należy podkreślić, że kolejną przesłanką w tym zakresie, wynikającą z materiału dowodowego, która uprawdopodobnia uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego jest okoliczność faktyczna, w świetle której skarżący będąc ponownie zatrzymany przez Policję do kontroli podczas kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości w znacznym stopniu utrudniał realizację czynności służbowych przez funkcjonariuszy Policji. Spowodowało to, że badanie na zawartość alkoholu we krwi zostało przeprowadzone skarżącemu przez funkcjonariuszy Policji przy użyciu chwytów obezwładniających. Stąd został oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 226 § 1 k.k. Nastąpiło to niezależnie od jego oskarżenia z art. 244 k.k. z powodu prowadzenia ponownie, tj. drugi raz samochodu w stanie nietrzeźwości, przy zawartości 2,4‰ alkoholu we krwi i naruszeniu orzeczonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Pleszewie Wydział Karny z dnia 29 czerwca 2006 r. zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat (pkt 3 powyższego wyroku – na podstawie art. 42 § 2 k.k.). Dlatego też całkowicie chybione są zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Po czwarte, chybiony jest także całkowicie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji zasady konstytucyjnej domniemania niewinności unormowanej w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Wynika to z tego, że chociaż występuje ona w postępowaniu karnym (art. 5 § 1 k.p.k.) to jednak nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym (wyrok NSA z dnia 19 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 202/08). Należy podkreślić, że istotą ponoszenia przez zobowiązany podmiot odpowiedzialności administracyjnej jest bowiem tzw. bezprawie administracyjne, co oznacza, że adresat ostatecznej decyzji administracyjnej ponosi taką odpowiedzialność prawną bez względu na wystąpienie czy też brak przesłanki winy. Ponadto w tej sprawie przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń palną normują art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy, które nie odnoszą się w ogóle do zasady domniemania niewinności w rozumieniu dyspozycji art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Biorą bowiem pod uwagę interes społeczny jak i obowiązek zabezpieczenia ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, stąd wymagają od osób posiadających broń rękojmi przestrzegania jej użycia gdyż jest to reglamentowane przez ustawodawcę prawo, a nie uprawnienie. Dlatego też brak jest przesłanek do wystąpienia z pytaniem prawnym w tym zakresie do składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.