II OSK 468/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Maria Czapska – Górnikiewicz (spr.) Sędziowie Stanisław Nowakowski Alicja Plucińska – Filipowicz Protokolant Andżelika Borek po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zakładów Koksowniczych "Z" Sp. z o.o w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 1 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Op 574/06 w sprawie ze skargi Zakładów Koksowniczych "Z" Sp. z o.o w Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną II OSK 468 / 07 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę wniesioną przez Zakłady Koksownicze "Z" Sp. z o.o. w Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia [...] lipca 2006 r., którą to decyzją utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego stwierdzającą u A. L. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie nadkłykci bocznych obu kości ramiennych, wymienioną w poz. 19 pkt 6 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 - zwanego dalej rozporządzeniem). W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż wprawdzie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. orzekł o braku podstaw do rozpoznania u A. L. choroby zawodowej, ale z kolei Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu rozpoznał chorobę zawodową. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż jako wiarygodne w przedmiotowej sprawie uznał orzeczenie Instytutu, ponieważ w orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy wskazano, że schorzenie narządu ruchu u A. L. wynika z zaburzeń metabolicznych i hormonalnych związanych z okresem pomenopauzalnym, bez wskazania wyników badań, które upoważniałyby do takiego rozpoznania. Ponadto w orzeczeniach lekarskich i opiniach uzupełniających Instytutu w przeciwieństwie do orzeczeń jednostki I szczebla diagnostycznego wskazano, jakim badaniom poddana została A. L. i co te badania wykazały, a nadto na ich podstawie wykluczono istnienie powyższej etiologii schorzenia. Jak wynika z orzeczeń Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia w Sosnowcu z dnia 28 listopada 2003 r. i z dnia 24 września 2004 r. przyczyną schorzenia u A. L. było obciążenie mięśni prostowników palców i nadgarstka, których punktem przyczepu są nadkłykcie boczne kości ramiennych. Analiza sposobu wykonywania pracy przez w/w pracownicę, zarówno podczas obsługi klawiatury komputera, jak i archiwizowania taśm, prowadzi do wniosku, że czynności zawodowe wiązały się z takim obciążeniem. Organ biorąc po uwagę właściwości osobnicze organizmu, wyniki badań Instytutu oraz przebieg schorzenia uznał, przyjmując zasadę przeważającego prawdopodobieństwa wynikającą z zapisu § 2 ust 1 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., że podłożem choroby układu ruchu w przypadku A. L. był sposób wykonywania pracy w Zakładach Koksowniczych "Z". Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę na powyższą decyzję Zakładów Koksowniczych "Z." Spółki z o.o. wskazał na pojęcie choroby zawodowej w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji wynikające z art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.). Sąd stwierdził, iż rozpoznana u A. L. choroba zawodowa - przewlekłe zapalenie nadkłykci kości ramiennej wymieniona została w pozycji 19 pkt 6 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia. Wydane w sprawie orzeczenia lekarskie obu uprawnionych jednostek orzeczniczych były wprawdzie odmienne, ale nie uniemożliwiało to wydania decyzji przez organ inspekcji sanitarnej. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż organ odwoławczy uznał za wiarygodną opinię Instytutu, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko. Przede wszystkim wskazał, iż rodzaj i zakres przeprowadzonych badań, w tym przeprowadzenie diagnostyki różnicowej celem wykluczenia ogólnoustrojowych czynników będących przyczyną tego typu schorzeń oraz zawarte w opinii przekonywujące uzasadnienie zadecydowało o uznaniu tego orzeczenia lekarskiego jako właściwego i odpowiadającego wymogom opinii w rozumieniu art. 84 k.p.a. W ocenie organu za przyjęciem tej opinii zadecydowało również odniesienie się przez Instytut do kwestii innych schorzeń A. L. i związanego z nim leczenia farmakologicznego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji tak dokonana przez organ ocena opinii Instytutu z całą pewnością nie może zostać uznana za dowolną, organ nie tylko sprawdził, na jakich przesłankach została ona oparta, ale również skontrolował prawidłowość przeprowadzonego w opinii rozumowania. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy postępowanie wyjaśniające przeprowadził, występując m. in. w dniu 24 lutego 2006 r. do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu ż żądaniem ponownej analizy treści wydanego orzeczenia w kontekście dodatkowych ustaleń dotyczących narażenia zawodowego uczestniczki postępowania. Pismo Instytutu z dnia 5 maja 2006 r. należało potraktować jako uzupełnienie uzasadnienia orzeczenia z dnia 24 września 2004 r., którego zasadnicza treść została podtrzymana. Sąd podkreślił, iż ocena materii medycznej, w tym także istnienie związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy w narażeniu na chorobę zawodową a samą chorobą, nie należała bezpośrednio do organu, natomiast ocena poprawności rozumowania wynikającego z uzasadnienia orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej nie budzi wątpliwości z punktu widzenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd pierwszej instancji stwierdził też, iż organy obu instancji przeprowadziły dochodzenie epidemiologiczne na zajmowanym przez A. L. stanowisku pracy, co potwierdzają sporządzone w związku z prowadzeniem postępowania wyjaśniającego protokoły z dnia 27 stycznia 2004 r. i 19 lipca 2005 r. oraz karta oceny narażenia zawodowego pracownika z dnia 5 stycznia 2006 r. Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, iż organy zachowały określony w rozporządzeniu tryb postępowania, wymagany przy ustalaniu choroby zawodowej, a dokonana przez nie ocena oparta została o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W ocenie Sądu, organy obu instancji stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organy obu instancji, opierając się zatem na opinii Instytutu oraz ustalając, iż podłożem choroby układu ruchu u A. L. był sposób wykonywania pracy w skarżących Zakładach Koksowniczych, zasadnie przyjęły, iż spełnione zostały ustawowe przesłanki pozwalające na stwierdzenie u w/w pracownicy choroby zawodowej. Wskazując na przytoczone wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się uchybień, które mogłyby skutkować usunięciem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego i skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.– dalej zwanej p.p.s.a.). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły Zakłady Koksownicze "Z." Sp. z o.o. w Z., zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a to art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673, z późn. zm.) oraz § 2 ust. 1 i ust. 3 pkt 4, a także § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), 2) naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania (art. 174 pkt. 2 p.p.s.a.), a to art. 7, art.77 § 1, art. 80 i art.107 § 3 k.p.a. Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyrok w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu i o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wniesionej kasacji strona skarżąca stwierdziła, iż pomiędzy ustaleniami Powiatowego Inspektora Pracy i Wojewódzkiego Inspektora Pracy w zakresie warunków pracy z jednej strony, a orzeczeniem Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego oraz treścią decyzji o uznaniu choroby zawodowej z drugiej, zachodzi sprzeczność. Zdaniem skarżącego przeprowadzone przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego i Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego badania wykazały, że czynności wykonane przez A. L. nie były długotrwałe, nie charakteryzowały się monotypią, nie wiązały się z dużym stopniem obciążenia. Na podstawie ustalonego stanu faktycznego dotyczącego warunków pracy nie można stwierdzić ani bezspornie, ani nawet z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zdaniem skarżącego orzekając w sprawie popełniono tzw. błąd sumbsumpcji, czyli wadliwie uznano, że opisany wyżej stan faktyczny odpowiada hipotezie norm art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz § 2 ust. 1 i ust 3 pkt 4 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. W ocenie strony skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł stanu sprzeczności pomiędzy ustaleniami w zakresie warunków pracy, a przyjętymi do rozstrzygnięcia. Przejście nad tą sprzecznością do porządku dziennego miało istotny wpływ na treść orzeczenia. Gdyby tak organy I i II instancji, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny wypełnili normy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., to musieliby dojść w sprawie choroby zawodowej A. L., do odwrotnych konstatacji. Autor kasacji wskazał, iż ani organ II instancji, ani w szczególności Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odnieśli się do podnoszonej przez skarżącego sprzeczności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Oceniając we wskazanych wyżej granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej i wobec przedstawienia w skardze kasacyjnej zarówno zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania z uzasadnieniem odnoszącym się do prawidłowości w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego wyroku, w pierwszej kolejności odnieść trzeba się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie wnoszący skargę kasacyjną zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu wydanie zaskarżonego wyroku z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania, a to art. 7, art.77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. W zakresie tak sformułowanego zarzutu skargi kasacyjnej wskazać należy, iż stosowanie do przepisu art. 174 p.p.s.a. jedną z podstaw skargi kasacyjnej jest naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r., FSK 191/04, niepublik.). W tej sytuacji przedstawienie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, bez powiązania go ze wskazaniem uchybienia przepisom postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd orzekający w sprawie podziela jednak w tym zakresie stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 16 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OPS 4/05), w którym NSA określając podstawy skargi kasacyjnej stwierdził, że mogą one dotyczyć "zarówno przepisów, które sąd wskazał jako przepisy, które miały zastosowanie w toku rozpoznawania sprawy, jak też przepisy, które powinny być stosowane w toku rozpoznawania sprawy, choć nie zostały przez sąd wskazane" oraz że naruszenie przepisów postępowania może odnosić się zarówno do przepisów regulujących postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i do przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej". Rozpatrując w takim zakresie zarzuty skargi kasacyjnej wskazać należy co następuje. W rozpatrywanej sprawie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania sprowadzają się w ocenie strony skarżącej do tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł stanu sprzeczności pomiędzy ustaleniami w zakresie warunków pracy, a przyjętymi do rozstrzygnięcia. Tej sprzeczności strona skarżąca upatruje pomiędzy zawartym w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia 29.11.2003 r. stanowisku, że przyczyną choroby A. L. było "obciążenie układu ruchu - monotypia ruchów kończyn górnych" , a zaakceptowanym też w zaskarżonym wyroku stwierdzeniem w decyzji z dnia [...].07.2006 r. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego że przyczyną schorzenia A. L. "było obciążenie prostowników palców i nadgarstka, których punktem przyczepu są nadkłykcie boczne kości ramiennych. Analiza sposobu wykonywania pracy przez w/w pracownice, zarówno podczas obsługi klawiatury komputera, jak i archiwizowania taśm prowadzi do wniosku, że czynności zawodowe wiązały się z takim obciążeniem". Wbrew odmiennym wywodom kasacji powyższe stwierdzenia nie zawierają sprzeczności, a są tylko precyzyjniejszym anatomicznym opisem stwierdzonej dysfunkcji wynikającej ze sposobu wykonywanej pracy. Natomiast względy dla jakich organ, a następnie i Sąd pierwszej instancji przyjęły, iż stwierdzona u A. L. choroba wynika ze sposobu wykonywania przez nią pracy zostały szczegółowo wyjaśnione, a strona skarżąca oceny wyrażonej w zaskarżonym wyroku skutecznie nie podważyła. Tak więc zarzut naruszenia wskazanych w kasacji przepisów postępowania uznać należy za chybiony. Również zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673, z późn. zm.) oraz § 2 ust. 1 i ust. 3 pkt 4, a także § 6 ust. 1 rozporządzenia przez błędną ich wykładnię nie może być uznany za zasadny. Stosownie do art. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa w art. 237 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Z kolei zgodnie z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się wyłącznie choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Stwierdzona u A. L. choroba zawodowa w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykci bocznych obu kości ramiennych, wymieniona jest w poz. 19 pkt 6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu. Z przytoczonych na wstępie względów zasadnym był też przyjęcie w niniejszej sprawie, iż choroba ta była efektem sposobu wykonywania pracy. Istnienia związku przyczynowego pomiędzy stwierdzoną jednostką chorobową, a sposobem wykonywania pracy przez pracownicę, strona wnosząca kasację skutecznie nie podważyła, a tym samym mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności należy uznać, iż brak jest podstaw do zakwestionowania zaskarżonego wyroku oddalającego skargę na decyzję w oparciu o którą przyjęto, iż zachowano wszystkie konieczne wymogi dla stwierdzenia choroby zawodowej u A. L. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.