II OSK 484/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 112/23 w sprawie ze skargi L. W. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 27 grudnia 2022 r. nr SOC-OP.621.1.125.2022.MR w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrokiem z 26 października 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 112/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "WSA we Wrocławiu") oddalił skargę L. W. (dalej: "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Wojewody Dolnośląskiego (dalej: "Wojewoda", "organ") z 27 grudnia 2022 r. nr SOC-OP.621.1.125.2022.MR. Decyzją tą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. (dalej: "Prezydent") z 24 października 2022 r. nr SO.RDO.5343.1.61E.2022.III, którą wymeldowano skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w L.. 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w zakresie oddalenia skargi. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: przez niezastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w związku z niedostrzeżeniem przez sąd I instancji okoliczności, iż Wojewoda uchybił przepisom art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. ograniczając postępowanie dowodowe wyłącznie do faktu opuszczenia lokalu przez skarżącego a pomijając przy dokonywaniu ustaleń faktycznych istotne dla niniejszej sprawy okoliczności wskazujące na trwałe opuszczenie przez skarżącego miejsca zamieszkania pod adresem: L. ul. [...]. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu. Ponadto o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu dla skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pismem z 21 stycznia 2024 r. skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 3.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. 3.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA). 3.4. Zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się wokół kwestii naruszenia zasad zbierania oraz oceny dowodów (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Organy administracji publicznej zebrały materiał niezbędny do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...]. Stan faktyczny był zresztą w realiach niniejszej sprawy w istocie bezsporny. Otóż w świetle oświadczeń skarżącego zawartych w piśmie z 1 września 2022 r. (k. 11 akt administracyjnych), w 2018 r. opuścił on Polskę po zwolnieniu z tymczasowego aresztu w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej. Po powrocie do Polski skarżący został skazany na karę 3 lat pozbawienia wolności w związku z popełnieniem przestępstw z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (karta karna – k. 7 akt administracyjnych). Warto dodać, że w sprawie nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego. Po pierwsze, przeprowadzenie takiego dowodu nie jest obligatoryjne w sprawie dotyczącej wymeldowania. Po drugie, dowód taki ma charakter subsydiarny wobec innych dowodów (art. 86 k.p.a., por. np. wyrok NSA z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1862/21, CBOSA). 3.5. W realiach niniejszej sprawy w skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 274). W tym kontekście tylko uzupełniająco można zauważyć, że nie budzi wątpliwości dobrowolność opuszczenia lokalu przez skarżącego, skoro w 2018 r. skarżący opuścił Polskę w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej. Należy dodać, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek zawinionych przez nią okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana, np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu z uwagi na znęcanie się nad rodziną (por. np. wyrok NSA z 16 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 387/22 oraz wyrok NSA z 9 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 1295/23 – CBOSA). Również trwałość opuszczenia lokalu nie może budzić wątpliwości. Wymóg ten należy interpretować poprzez aktualną funkcję obowiązku meldunkowego. Otóż obowiązek ten ma wyłącznie charakter rejestrowy. Z zameldowaniem w danym lokalu nie wiąże się prawo do zamieszkiwania w tym lokalu. Tym samym, utrzymywanie zameldowania skarżącego kasacyjnie w przedmiotowym lokalu komunalnym, w którym od dłuższego czasu już nie przebywa, prowadziłoby do tzw. fikcji meldunkowej. W postępowaniu dotyczącym zameldowania nie rozstrzyga się natomiast o ewentualnym prawie strony do zamieszkiwania w danym lokalu (por. np. wyrok NSA z 6 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 3780/19, CBOSA). Spory te rozpoznają sądy powszechne w postępowaniu cywilnym. 3.6. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. 3.7. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej należy wskazać, że zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. właściwy do orzekania w takiej sprawie jest sąd pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 10 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1012/24, CBOSA).