II OSK 523/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-01-25

Skład orzekający: Tomasz Zbrojewski, Małgorzata Miron, Sławomir Pauter

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest orzeczenie rozbiórki części obiektu budowlanego w sytuacji, gdy całość obiektu została wybudowana samowolnie, a jego legalizacja jest niemożliwa ze względu na niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i położenie w strefie ochronnej gazociągu?
Ratio decidendi
Rozbiórka części obiektu budowlanego jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy ta część jest na tyle samodzielna, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu. W sytuacji, gdy cały obiekt stanowi funkcjonalną całość i jego legalizacja jest niemożliwa z uwagi na niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz położenie w strefie ochronnej gazociągu, nie ma podstaw do orzeczenia rozbiórki jedynie części obiektu.
Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę wiaty z wbudowaną kotłownią oraz dobudowanego blaszaka, wybudowanych bez pozwolenia na budowę na działce nr [...] w [...]. Obiekty te częściowo znajdowały się w 15-metrowej strefie ochronnej gazociągu wysokoprężnego oraz były niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który zakazywał realizacji obiektów kubaturowych na tym terenie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant asystent sędziego Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 713/16 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną. Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez A. D. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 września 2016 roku, którym oddalono skargę w/w na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2016 roku w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektów budowlanych. Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Brzesku podczas przeprowadzonych oględzin działek gruntu o numerach geodezyjnych [...] i [...] stwierdził, że na przedmiotowych działkach znajdują się obiekty budowlane. Na działce nr [...] znajduje się wiata wykonana z elementów metalowych. Konstrukcja wiaty jest wykonana ze stalowych rur i kształtowników. Wiata z trzech stron posiada ściany osłonowe z blachy trapezowej. Dach wiaty jednospadowy wykonany jest z blachy trapezowej. Wymiary wiaty 17,85 m x 8,20 m. Z jednej strony do wiaty dostawiony jest blaszak o wymiarach 4,20 x 5,0 m. W pomieszczeniu wiaty przy wschodniej ścianie znajduje się wydzielone przegrodami wykonanymi z pustaków pomieszczenie o wymiarach 3,05 m x 5,3 m, w którym znajduje się piec węglowy służący do ogrzewania znajdującego się obok kontenera socjalno - biurowego. Część wiaty na długości 9 m znajduje się w strefie 15 metrowej gazociągu przebiegającego przez działkę [...]. Jest to gazociąg wysokoprężny DH 080. Wiata wybudowana została według oświadczenia strony w roku 2011, a kotłownia w roku 2013. Inwestor nie posiada pozwolenia na budowę przedmiotowych obiektów budowlanych, nie dokonał też zgłoszenia. Nadto stwierdzono, że 3 sierpniu 2011 roku A. D. zgłosił w Starostwie Powiatowym budowę dwóch wiat wolnostojących o wymiarach 4,16 x 6,0 m na działce nr [...]. Podczas oględzin przeprowadzonych w terenie nie stwierdzono na przedmiotowych działkach takich obiektów. Organ Nadzoru Budowlanego ustalił nadto (na podstawie wypisu z aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania), że działka nr ew. [...] usytuowana jest na terenie oznaczonym symbolem: F50PLW-ZW.S - tereny placów postojowo - manewrowych - na obszarach zagrożonych podtopieniem, w strefach ochronnych (bezpieczeństwa) oraz na obszarach przewidywanego zasięgu przekroczeń standardów jakości środowiska zw. z infrastrukturą techniczną oraz w strefach uciążliwości komunikacji drogowej. Natomiast działka nr [...] położona jest na terenach oznaczonych symbolem: F50PLW-ZW.S - tereny placów postojowo - manewrowych - na obszarach zagrożonych podtopieniem, w strefach ochronnych (bezpieczeństwa) oraz na obszarach przewidywanego zasięgu przekroczeń standardów jakości środowiska zw. z infrastrukturą techniczną oraz w strefach uciążliwości komunikacji drogowej oraz F56RZ-ZW tj. terenów użytkowych zielonych - na obszarach zagrożonych zalaniem wodami powodziowymi 12-ZZ (12-ZZ - granice obszarów zagrożonych wodami powodziowymi, ustalone na podstawie danych historycznych). Mając na uwadze powyższe ustalenia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2015 roku, powołując się na art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, nakazał inwestorowi – A. D. rozbiórkę obiektu budowlanego wiaty z elementów stalowych z wbudowaną w niej kotłownią oraz dobudowanego do wiaty blaszka, wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę częściowo w 15 metrowej strefie ochronnej gazociągu wysokoprężnego 0 80 na działce nr [...] w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że powyższe obiekty budowlane zostały postawione w ramach samowoli budowlanej, inwestor nie uzyskał wymaganego art. 28 ust. 1 ustawy z 1994 roku Prawo budowlane pozwolenia na ich budowę. Brak jest możliwości dokonania ich legalizacji z uwagi na ich położenie w strefie ochronnej gazociągu, a nadto działka o nr [...] jest położona na obszarze, na których zgodnie z aktualnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego podstawowe ich przeznaczenie to tereny postojowo – manewrowe, ma których z uwagi na zagrożenie powodziowe obowiązuje zakaz realizacji obiektów kubaturowych. Od powyższej decyzji skarżący A. D. wniósł odwołanie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 roku, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał (posiłkując się oświadczeniem inwestora), że roboty budowlane zostały wykonane w roku 2011 i 2013. Zatem postępowanie podlega przepisom prawa budowlanego, wprowadzonego ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Mając jednocześnie na uwadze, iż postępowanie administracyjne zostało wszczęte po wejściu w życie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 443), zastosowanie w niniejszej sprawie znajdzie ustawa Prawo budowlane znowelizowana w/w ustawą zmieniającą. Następnie MWINB uznał, że organ I instancji poprawnie zakwalifikował obiekt budowlany jako wiatę. W Prawie budowlanym brak definicji legalnej pojęcia wiata. Skoro wiata nie jest ani budynkiem, ani obiektem małej architekt należy ją zaliczyć do budowli, których przykładowe wyliczenie zawiera art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Z uwagi na fakt, że wiata wraz z wbudowaną kotłownią oraz dobudowanym "blaszakiem", stanowią funkcjonalną całość, zasadnym było przeprowadzenie jednego postępowania administracyjnego co do całości obiektów tj. wiaty, kotłowni oraz obiektu budowlanego typu "blaszak". Ponadto wszystkie w/w obiekty są niezgodne z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i ze względu na ekonomikę procesową nie było celowe rozdzielanie ich do odrębnych postępowań. Organ odwoławczy, mając na uwadze powierzchnię wiaty, stwierdził, że nie kwalifikuje się ona do wyjątków (nie wymagających uzyskania pozwolenia na budowę) zawartych w art. 29 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Nie była ona objęta ani zgłoszeniem ani skarżący nie posiadał wymaganej decyzji w przedmiocie pozwoleniem na budowę, co obligowało organ do zastosowania przepisu art. 48 ustawy Prawo budowlane. Zasadą jest obowiązek orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu postawionego bez wymaganego pozwolenia na budowę (art. 48 ust. 1), chyba że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów techniczno-budowlanych. Jak wynika z pisma Polskiej Spółki Gazownictwa sp. z o.o. Oddział w [...] z dnia 4 września 2015 roku, sieć gazowa przebiegająca przez przedmiotowe działki została wybudowana w 1992 r. Kwestie odnoszące się do gazociągów reguluje Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z dnia 4 czerwca 2013 r. poz. 640). Zgodnie z § 110 w/w rozporządzenia dla gazociągów wybudowanych przed dniem 12 grudnia 2001 roku lub dla których przed tym dniem wydano pozwolenie |na budowę, stosuje się szerokość stref kontrolowanych określoną w załączniku nr 2 dla rozporządzenia. Zgodnie z załącznikiem nr 2 szerokość stref kontrolowanych dla gazociągów układanych w ziemi o ciśnieniu gazu nie większym niż 1,2 do 2,5 MPa wybudowanych przed dniem 12 grudnia 2001 roku lub dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę wynosi dla wolno stojących budynków niemieszkalnych (stodoły, szopy, garaże) 30 m. Wedle § 2 pkt 30) rozporządzenia przez strefę kontrolowaną rozumie się obszar wyznaczony po obu stronach osi gazociągu, którego linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu, w którym przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się transportem gazu ziemnego podejmuje czynności w celu zapobieżenia działalności mogącej mieć negatywny wpływ na trwałość i prawidłowe użytkowanie gazociągu. Natomiast zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia: dla gazociągów należy wyznaczyć, na okres ich użytkowania, strefy kontrolowane. W strefach kontrolowanych należy kontrolować wszelkie działania, które mogłyby spowodować uszkodzenie gazociągu lub mieć inny negatywny wpływ na jego użytkowanie i funkcjonowanie. Nadto w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania. Zatem przedmiotowa kotłownia jest niezgodna z zapisami rozporządzenia. Ponadto organ zwrócił uwagę, że położenie strefy kontrolowanej wyznacza również miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wprowadzony uchwałą nr [...] Rady Gminy G. z dnia 29 stycznia 2014 roku w sprawie uchwalenia Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy G. (Dz. Urz. Woj. [...] z 2014 r., poz. 1134), której szerokość również wynosi 30 metrów tj. po 15 m po obydwóch stronach gazociągu. Organ odwoławczy ustalił, że analizowane obiekty znajdują się na trasie gazociągu i jego strefy kontrolowanej oznaczonej w mpzp symbolem: 17GA tj. stref ochronnych (bezpieczeństwa) gazociągów wysokiego ciśnienia oraz innych (§ 153 mpzp). Zgodnie z § 153 ust. 3 pkt 1 lit. a) mpzp w ustalonych strefach ochronnych zakazuje się realizacji obiektów budowlanych niezwiązanych z urządzeniami gazownictwa. Mając nadto na uwadze położenie przedmiotowej działki nr [...], która usytuowana jest na terenach oznaczonych symbolem: F50PLW-ZW.S należało, zdaniem MWINB uwzględnić wynikające z mpzp przeznaczenie terenu. Zgodnie z treścią mpzp na wskazanym obszarze w § 79 pkt 3 ppkt 1 lit. f, zakazuje się realizacji obiektów kubaturowych, którymi bez wątpienia są przedmiotowe obiekty budowlane. W związku z powyższym, zalegalizowanie wykonanej budowy wiaty wraz z "blaszakiem" oraz kotłownią, wobec naruszenia art. 48 ust. 2 pkt 1 lit a) ustawy Prawo budowlane zdaniem organu odwoławczego nie było możliwe. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył A. D., który wyrokiem z dnia 27 września 2016 roku skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Przepis art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, iż roboty budowlane - co od zasady – można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W przypadku, gdy obiekt budowlany został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę takiego obiektu (art. 48 ust. 1). Od zasady, że obiekt budowlany lub jego część, będący w budowie albo wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, podlega rozbiórce ustawodawca przewidział wyjątek wskazany w ust. 2 art. 48 ustawy, dopuszczając możliwość legalizacji samowoli budowlanej. Zdaniem Sądu, podniesione przez autora zarzuty skargi są całkowicie bezpodstawne, bowiem organ administracyjny prawidłowo dokonał ustaleń faktycznych w sprawie, a także poprawnie zastosował i zinterpretował stanowiące podstawę rozstrzygnięcia przepisy prawa budowlanego. Poza sporem, zdaniem Sądu I instancji jest, że skarżący nie uzyskał ani pozwolenia na budowę, ani nie dokonał zgłoszenia spornego obiektu (składającego się z wiaty o wym. 17,85 m x 8,20 m o pow. 146 m2 oraz "blaszaka" z zadaszeniem 4,20x 8,20 m), jak również i ta okoliczność, że roboty budowlane wykonane zostały w latach 2011 i 2013 (wg oświadczenia inwestora), a co najmniej od 30 września 2015 roku (kontrola w terenie udokumentowana w aktach sprawy) obiekt jest ukończony i funkcjonował nadal w dniu wydawania decyzji przez organ II instancji tj. w dniu [...] kwietnia 2016 roku. Bezsporne jest również to, że przedmiotowa wiata nie odpowiada opisowi wiat zawartych w zgłoszeniu A. D. z dnia 3 sierpnia 2015 roku, o wym. 4,16 x 6,00 (pow. 25 m2). Objęte rozstrzygnięciem kubaturowe obiekty budowlane (wiata wraz z wbudowaną kotłownią oraz dobudowany, przylegający do wiaty obiekt typu "blaszak") stanowią funkcjonalnie połączoną całość. Dalej Sąd podniósł, że wbrew zarzutom skargi, w przedmiotowej sprawie organy administracyjne prawidłowo oceniły budowę przedmiotowego obiektu z zapisami zawartymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego podjętym uchwałą nr [...] Rady Gminy G. z dnia 29 stycznia 2014 roku w sprawie uchwalenia Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy G.. Ustosunkowując się do głównego zarzutu skargi, że organ procedował w oparciu o przepisy obowiązujące po wybudowaniu obiektów (w tym przede wszystkim w oparciu o w/w plan miejscowy z 2014 roku) Sąd stwierdził, że podstawową przesłanką legalizacji samowoli budowlanej jest zgodność obiektu budowlanego z przepisami z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego obowiązującymi w dacie likwidacji samowoli, a więc w dacie orzekania przez organ administracji. Następnie dokonując analizy materiału zgromadzonego przez organy nadzoru budowlanego Sąd uznał, że przedmiotowy obiekt częściowo usytuowany został w obrębie trasy gazociągu i jego 15 metrowej strefie ochronnej, oznaczonej w planie symbolem 17 GA. W § 153 ust. 3 pkt 1 lit. a ww. planu - w ustalonych strefach ochronnych zakazuje się realizacji obiektów budowlanych niezwiązanych z urządzeniami gazownictwa. Bezsporne jest, że analizowany obiekt nie jest związany z urządzeniami gazownictwa. Ponadto działka nr [...], na której jest posadowiony ww. obiekt znajduje się na terenach oznaczonych w planie symbolem F 50 PLW-ZW-S, na którym jak wynika z § 79 pkt 3 ppkt 1 lit. f zakazana jest realizacja obiektów kubaturowych. Przedmiotowy obiekt stanowi natomiast obiekt kubaturowy. Zatem mpzp wykluczając na przedmiotowej działce lokalizację obiektów kubaturowych, a także obiektów niezwiązanych z urządzeniami gazownictwa, uniemożliwia jednocześnie legalizację samowoli budowlanej, która była przedmiotem postępowania.  Zdaniem Sądu, wbrew zarzutowi skarżącego, w niniejszej sprawie nie było podstaw, aby orzec rozbiórkę co do "części" obiektu budowlanego. Po pierwsze, wiata wraz z wbudowaną kotłownią oraz dobudowany do niej "blaszak" stanowią funkcjonalnie połączony obiekt budowlany. Po drugie, użyte w art. 48 ustawy Prawo budowlane sformułowanie "część obiektu budowlanego" należy rozumieć przede wszystkim jako samodzielny obiekt budowlany, którego budowa nie została jeszcze zakończona lub jako część innego obiektu, która jest na tyle samodzielna i niezależna od pozostałej części wybudowanej zgodnie z prawem, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w tą pozostałą część obiektu budowlanego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 2000 r., II SA/Gd 2399/98, LEX nr 62130). Z pozostałej po wyburzeniu części wiaty pozostałyby zadaszone dwie ściany. Jednak zgodnie z § 79 ust.3 pkt 1 lit. f obowiązującego dla tego terenu Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy G. z 29.01.2014r. (uchwała Rady Gminy w G. nr [...]) zakazana jest realizacja obiektów kubaturowych ze względu na obszar zagrożony podtopieniem. W sprawie nie doszło również, zdaniem Sądu do naruszenia art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. D. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono; a) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 48 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że "nie było podstaw, aby orzec rozbiórkę co do części obiektu budowlanego" bowiem zdaniem Sądu "z pozostałej po wyburzeniu części wiaty pozostałaby zadaszone dwie ściany, obiektu który stanowi pewną konstrukcyjną całość". Tak przyjęty pogląd w konsekwencji doprowadził do wadliwego przyjęcia przez Sąd, iż zarzut naruszenia w/w przepisu podniesiony w skardze był bezpodstawny, podczas gdy w rzeczywistości zrealizowana inwestycja spełnia przesłanki pozwalające na wdrożenie procedury legalizacyjnej (budowa zgodna jest z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza innych przepisów budowlanych), b) naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 p.p.s.a., art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nieuprawnione oddalenie skargi co było konsekwencją nieprawidłowego przyjęcia przez Sąd, że zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 roku odpowiada przepisom prawa, mimo że decyzja ta zawiera szereg wad proceduralnych. W szczególności Sąd zupełnie pominął kwestię podniesioną przez skarżącego w odwołaniu dotyczącą przeprowadzenia dowodu z opinii właściwego biegłego w celu dokładnego ustalenia usytuowania obiektu, udzielenia odpowiedzi na pytanie w jakiej części ów obiekt wchodzi w obszar ochronny gazociągu, bowiem zaprezentowanie przez Sąd ogólnikowego stwierdzenia, iż obiekt mieści się "na i poza obszarem ochronnym gazociągu" jest niedopuszczalne nie tylko z racji ustawowego wymogu uzasadnienia swego stanowiska w wydanym przez sąd orzeczeniu lecz również w świetle brzmienia art. 48 Prawa budowlanego, który zawiera alternatywne możliwości orzeczenia nakazu rozbiórki, a to "w całości" oraz, "w części - gdy rozmiary obiektu oraz jego konstrukcja, pozwalają na częściowe pogodzenie zamysłu inwestora z aktualnymi rozwiązaniami normatywnymi, aby chronić inwestora przed nadmiernymi stratami, nawet wówczas gdy część inwestycji musi podlegać rozbiórce". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwana dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, a dotyczący dokładnego ustalenia usytuowania obiektu budowlanego, którego organy nadzoru budowlanego nakazały dokonać rozbiórki, w stosunku do przebiegającego przez działkę o nr [...] gazociągu. Dokonując oceny powyższego zarzutu kasacyjnego na wstępie należy wskazać, iż w toku postępowania wyjaśniającego, które organy winny przeprowadzić z zachowaniem zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., która znajduje konkretyzację w art. 77 k.p.a. mówiącym o zbieraniu i ocenie dowodów, wynika, że organy winny dążyć do ustalenia nie wszystkich faktów związanych z podlegającą rozstrzygnięciu sprawy, na które powołuje się strona, a jedynie tych, które są istotne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Ma to na celu zapewnienie między innymi innej naczelnej zasady postępowania administracyjnego jaką jest zasada szybkości i prostoty postępowania określona w art. 12 k.p.a. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do przyjęcia przez organy nadzoru budowlanego, iż obiekt budowlany wniesiony w warunkach samowoli budowlanej jest częściowo położony w strefie kontrolnej przebiegającego przez działkę nr [...] gazociągu. Powyższe zostało potwierdzone w trakcie oględzin dokonanych w dniu 16 listopada 2015 roku. W protokole tym wskazano nie tylko dokładne wymiary wiaty wraz z wbudowaną w niej kotłownią oraz dostawionego "blaszaka", ale także w jakiej części wiata znajduje się w strefie kontrolowanej gazociągu. Znajduje to potwierdzenie na dołączonej do protokołu oględzin sporządzonej mapie sytuacyjnej oraz dokumentacji fotograficznej. Na wspomnianej już mapie sytuacyjnej zaznaczono nie tylko przebieg granic poszczególnych działek, ale także usytuowanie wiaty w stosunku do gazociągu oraz jej wymiary. Organ dołączył również sporządzoną w trakcie oględzin dokumentację fotograficzną pozwalającą zweryfikować powyższe ustalenia. Zebrany materiał dowodowy pozwalał na ustalenie, tak jak to uczyniły organy, a które to stanowisko zasadnie podzielił Sąd I instancji, iż wiata znajduje się w strefie kontrolowanej na swojej szerokości wynoszącej około 9 metrów (przy całkowitej szerokości wynoszącej 17,85 m). Podkreślić należy, że strona była obecna w trakcie oględzin, w trakcie których dokonywano stosownych pomiarów i odnotowywano je w protokole i nie zgłaszała w tym zakresie zastrzeżeń. Powyższe ustalenia były wystarczające do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcia sprawy, o czym będzie mowa przy omawianiu zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego. W skardze kasacyjnej podnosząc omawiany zarzut strona w szczególności nie wskazała w jakim zakresie przyjęte przez organ ustalenie dotyczące usytuowania wiaty w stosunku do strefy kontrolnej gazociągu odbiega od stanu rzeczywistego, podnosząc jedynie, że ustalenie to nie jest precyzyjne i powyższa okoliczność winna być wyjaśniona poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny geodezji. Brak jest podstaw do przyjęcia, aby ewentualna rozbieżność odnośnie usytuowania spornej wiaty w odniesieniu do strefy kontrolnej wyznaczonej dla gazociągu wynosząca nawet kilkadziesiąt centymetrów, mając na uwadze jej konstrukcję i fakt, iż stanowi ona jedną całość bez podziału na wyodrębnione konstrukcyjnie pomieszczenia (poprzez postawienie ścian wewnętrznych) miała istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Wskazać również należy, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że gazociąg przebiegający w pobliżu spornej wiaty jest gazociągiem średniego ciśnienia (czyli gazociągiem o ciśnieniu nominalnym od 1,2 do 2,5 MPa) o średnicy do 300 mm (dokładnie o średnicy 80 mm). Tym samym zasadnie Sąd I instancji przyjął, że zgodnie z § 110 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie strefa kontrolna wynosi 30 m (załącznik nr 2 do w/w rozporządzenia). Nadto § 153 ust. 3 pkt 1 obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego również wprowadza zakaz realizacji obiektów budowlanych niezwiązanych z urządzeniami gazownictwa w strefie ochronnej w strefie kontrolowanej wynoszącej po 15 metrów po obu stronach gazociągu. Istotne jest w tym przypadku nie tyle użycie określenia "gazociąg wysokoprężny" czy "wysokiego ciśnienia" (w skardze kasacyjnej podniesiono zarzut, iż organy używały obu nazw zamiennie), ile nominalne ciśnienie gazu i średnica gazociągu, które to parametry mają wpływ na ustalenie szerokości strefy kontrolnej. Z akt sprawy wynika, że przez działkę o nr [...] przechodzi gazociąg o ciśnieniu powyżej 1,2 MPa do 2,5 MPa. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane w zakresie, w jakim przepis ten daje możliwość w postępowaniu legalizacyjnym nakazanie rozbiórki tylko części obiektu. Artykuł 48 ust. 1 ustawy stanowi o możliwości nakazania w drodze decyzji rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego lub będącego w budowie. Każda decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części powinna być wykonalna nie tylko prawnie, ale również technicznie. Nakaz rozbiórki może bowiem obejmować cały obiekt lub jego część. Jednakże nakaz rozbiórki części obiektu jest dopuszczalny wyłącznie w sytuacji, gdy jest to część obiektu na tyle samodzielna, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego. Orzekając rozbiórkę należy zatem brać pod uwagę wykonalność decyzji z punktu widzenia warunków technicznych, to jest możliwości dokonania rozbiórki bez istotnej ingerencji i zagrożenia bezpieczeństwa pozostałej części obiektu, która została wybudowana zgodnie z prawem lub ewentualnie stanowi przedmiot odrębnego postępowania naprawczego (wyrok NSA z 15 lutego 2017 roku, sygn. akt II OSK 1413/15). W niniejszej sprawie stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania wiata stanowi jedną całość. Jest wykonana w oparciu o konstrukcję metalową, posiadającą trzy ściany wykonane z blachy i jest przykryta dachem również wykonanym z blachy. Stanowi – jak wynika z akt sprawy administracyjnej – jedno duże pomieszczenie o powierzchni ponad 146 m2. Wiata jako jedna całość została postawiona bez wymaganego pozwolenia na budowę w 2011 roku, co jest bezsporne. Odnosząc się do podniesionego w skardze kasacyjnej argumentu, że w niniejszej sprawie istnieje możliwość rozebrania części wiaty znajdującej się strefie kontrolnej znajdującego się w pobliżu gazociągu, z jednej strony wskazać należy, że w wyniku takiego rozstrzygnięcia pozostałby obiekt składający się z dwóch ścian (części ściany tylnej i jednej bocznej) oraz części zadaszenia. Mając na uwadze konstrukcję spornej wiaty i części, która by podlegała rozbiórce trudno uznać, że podlegająca ewentualnej rozbiórce część wiaty jest samodzielną i niezależną od pozostałej części wybudowanej wiaty, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu. Nadto, dokonując oceny tak postawionego zarzutu kasacyjnego podnieść należy, że wiata jako całość została wybudowana w ramach samowoli budowlanej, do której ma zastosowanie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Cała działka o nr [...], na której posadowiona jest wiata wraz z wbudowaną kotłownią i dobudowanym "blaszakiem" zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla tego terenu uchwalonego przez Radę Gminy G. uchwałą nr [...] z dnia 29 stycznia 2014 roku, jest położona na obszarze, na którym jako przeznaczenie podstawowe podano tereny placów postojowo-manewrowych. Jednocześnie dla terenów tych obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wprowadził zakaz realizacji obiektów kubaturowych (§ 79 ust. 3 pkt f), czyli budynków, którym można przypisać parametry objętościowe wyrażone w metrach sześciennych. Takimi obiektami są niewątpliwie obiekt budowlany stanowiący przedmiot niniejszego postępowania. Jest on trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundament i dach. Strona skarżąca, podnosząc powyższy zarzut, ograniczyła go jedynie do obostrzeń wynikających z ustanowienia strefy kontrolnej w obrębie przebiegającego w pobliżu wiaty gazociągu, pomijając całkowicie postanowienia odnośnie tego obszaru zawarte w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, z którego wynika, że na całej działce nr [...] obowiązuje zakaz zabudowy kubaturowej, a podstawowe przeznaczenie tego terenu to place postojowe i manewrowe. Tym samym, również z tego powodu brak jest możliwości z uwagi na treść art. 48 ust. 2 pkt 1 zalegalizowanie wiaty jako całości czy też poszczególnych jej części tj. wiaty, wbudowanej kotłowni czy też dostawionego do wiaty "blaszaka". Ponieść również należy, że przesłanka określona w art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane została sformułowana w czasie teraźniejszym, co oznacza, że skutki samowoli budowlanej należy oceniać w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ nadzoru budowlanego (Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, wydanie 2, str. 615; wyrok NSA z 18 maja 2012 roku, sygn. akt II OSK 2561/11). W wyroku z dnia 8 grudnia 2018 roku w sprawie II OSK 950/16 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym celem legalizacji samowoli budowlanej jest dostosowanie nielegalnie wybudowanego obiektu do przepisów z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego powszechnie obowiązujących, jak i aktów prawa miejscowego (miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego), które obowiązują w czasie likwidacji samowoli budowlanej. Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło