II OSK 53/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 października 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 783/08 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2008 r., znak [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji odmawiającej pozwolenia na użytkowanie postanawia: oddalić skargę kasacyjna. Postanowieniem z dnia 17 października 2008 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę [...] Sp. z o.o. w K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji odmawiającej pozwolenia na użytkowanie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu 4 lipca 2008 r. adw. P. C. wniósł, w imieniu Spółki[...] Sp. z o.o. w K., skargę na decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r., nie załączając dokumentu pełnomocnictwa. Mimo wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa do występowania w imieniu skarżącej spółki oraz dokumentu wskazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji (KRS, statut), stosownie do przepisu art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), adwokat przedłożył jedynie pełnomocnictwo. W skardze kasacyjnej od tego postanowienia skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art. 29 i art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 45 Konstytucji RP i art. 6 Konwencji Rzymskiej o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności podnosząc, że nieprzedłużenie dokumentu potwierdzającego umocowanie osoby udzielającej pełnomocnictwa procesowego nie stanowi braku formalnego pisma procesowego. Zdaniem skarżącej niedopełnienie obowiązku wykazania umocowania należy traktować jako brak w zakresie zdolności procesowej lub w składzie właściwych organów, który może być uzupełniony w sposób określony w art. 31 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wymogiem formalnym pisma w postępowaniu sądowym, składanego przez pełnomocnika, który przed złożeniem pisma nie złożył pełnomocnictwa jest, zgodnie z treścią art. 46 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dołączenie pełnomocnictwa. Wymogi formalne pisma procesowego wymienione zostały wyczerpująco w art. 45 i następne Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast przepis art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został umiejscowiony w rozdziale zatytułowanym "Zdolność sądowa i procesowa". Ponadto obowiązek złożenia dokumentu potwierdzającego umocowanie organu do działania nałożony został na organy spółki. Pogląd, że obowiązek taki rozciąga się również na pełnomocnika składającego pełnomocnictwo procesowe nie znajduje ustawowego potwierdzenia. Wywodzenie z art.46 § 3 i art. 37 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązku przedstawienia innych niż przewidziane w tych przepisach dokumentów, a w szczególności odpisów z KRS potwierdzających umocowanie osoby udzielającej pełnomocnictwa, narusza sprawiedliwość proceduralną i prawo do sądu, których podstawowym wymogiem jest ścisłe, a nie rozszerzające, stosowanie przez sądy ustanowionych norm procesowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W okolicznościach tej sprawy przytoczone podstawy kasacyjne sprowadzają się do zarzutu dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ Sąd przyjął stanowisko, że złożenie dokumentu potwierdzającego prawo do udzielenia pełnomocnictwa stanowi wymóg formalny pisma procesowego, podczas gdy uzupełnienie tego braku następuje w trybie art. 31 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stanowisko skarżącego nie jest prawidłowe. Reprezentacja osób prawnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana jest w przepisach art. 28 i 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 28 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sytuacji, gdy stroną postępowania jest podmiot nie będący osobą fizyczną, czynności procesowych dokonuje w jego imieniu upoważniony do działania organ. Przepis ten ma zastosowanie do wszystkich tych podmiotów mających zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym, które nie są osobami fizycznymi. Wskazanie organów właściwych do działania za konkretne podmioty musi opierać się na przepisach regulujących ich strukturę organizacyjną i działalność. Zgodnie z art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dokument, wykazujący umocowanie do działania za poszczególne podmioty, powinien być złożony już przy pierwszej dokonywanej w sprawie czynności, a zatem przy wniesieniu skargi. Art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie precyzuje jaki dokument powinien zostać przedłożony. Co do zasady będzie to dokument urzędowy, w szczególności wyciąg z właściwego rejestru. Dokumentem stwierdzającym umocowanie może być także odpis uchwały podjętej w tym względzie zgodnie ze statutem organizacji przez powołany do tego organ. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony jest brakiem formalnym skargi, którego usunięcie następuje w trybie i na zasadach określonych w art. 49 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod rygorem odrzucenia skargi. Pogląd, że zaniechanie przedłożenia dokumentu, stwierdzającego umocowanie do reprezentowania osoby prawnej stanowi brak formalny jest ogólnie przyjęty w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego (por. wyroki NSA z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt II FSK 581/05 i z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1337/04, ONSAiWSA 2005, nr 5, poz. 91, postanowienia NSA z dnia 17 października 2007 r., sygn. akt I FSK 902/07 i z dnia 12 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1152/07 oraz uchwała SN z dnia 30 marca 2006 r., sygn. akt III CZP 14/06). W powołanym wyroku z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1337/04 NSA stwierdził, że brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony (art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) stanowi brak formalny, którego usunięcie, w trybie art. 49 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w odniesieniu do spółek kapitałowych, polega na przedstawieniu aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców KRS, a niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Warto przywołać również pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 2006 r., sygn. akt III CZP 14/06, dopuszczającej możliwość uwierzytelnienia przez profesjonalnego pełnomocnika nie tylko dokumentu pełnomocnictwa, ale także odpisu z właściwego rejestru, jako dokumentu wykazującego umocowanie organu osoby prawnej udzielającego pełnomocnictwa. Sąd Najwyższy zauważył, że w sytuacji, gdy mocodawca jest osobą prawną, działającą przez swoje organy, wykazanie umocowania może nastąpić jedynie przez jednoczesne przedstawienie dokumentu pełnomocnictwa oraz innych stosownych dokumentów, potwierdzających, że osoba udzielająca pełnomocnictwa jest uprawniona do działania za mocodawcę. W praktyce sądowej będzie to najczęściej odpis z właściwego rejestru sądowego. W związku z tym stwierdzono, że taki dokument należy traktować jako element pełnomocnictwa procesowego. Stąd też wykluczono możliwość, żeby dokument, będący częścią pełnomocnictwa, podlegał rygorom dalej idącym niż samo pełnomocnictwo. Na tej podstawie Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że w świetle art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), dalej k.p.c., przez pojęcie pełnomocnictwo należy rozumieć "komplet dokumentów niezbędnych dla wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę". Zatem możliwość uwierzytelniania odpisu pełnomocnictwa na gruncie tego przepisu oznacza dla profesjonalnego pełnomocnika uprawnienie do uwierzytelnienia wszystkich dokumentów, składających się na dokument pełnomocnictwa. Powyższe stanowisko dotyczy postępowania cywilnego, ale mając na uwadze, że treść art. 89 § 1 k.p.c. jest zbliżona do art. 37 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pogląd ten może być przyjęty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zaprezentowane w skardze kasacyjnej odmienne stanowisko, odwołujące się do wypowiedzi doktryny nie jest przekonujące. W szczególności w glosie Stanisława Sołtysińskiego do uchwały SN z dnia 30 marca 2006 r., sygn. akt III CZP 14/06 oraz do postanowienia SN z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt I CZ 8/06, na którą powołuje się skarżący, glosator w istocie polemizuje przede wszystkim z nadmiernym formalizmem procesowym oraz koniecznością składania oryginałów bądź też w odpisach uwierzytelnionych przez uprawnione podmioty (notariusza) dokumentów świadczących o tym, że osoba udzielająca pełnomocnictwa procesowego była uprawniona do działania jako organ osoby prawnej, wskazując że rozsądna jest praktyka sądów dopuszczająca załączenie odpisów z rejestrów uwierzytelnionych przez pełnomocnika procesowego osoby prawnej (radcę prawnego lub adwokata). Mając powyższe względy na uwadze słusznie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę [...] Sp. z o.o. w Krakowie, stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na nieuzupełnienie, mimo wezwania, braku formalnego skargi, poprzez nadesłanie dokumentu wskazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.