II OSK 657/07

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-06-13

Skład orzekający: Bożena Walentynowicz, Andrzej Gliniecki, Jacek Hyla

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, ustalając jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, powinien uwzględnić nakłady poniesione przez właściciela nieruchomości, nawet jeśli przepis prawny umożliwiający takie pomniejszenie został uchylony przed wydaniem decyzji, ale obowiązywał w okresie między uchwaleniem planu a sprzedażą nieruchomości?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy administracji powinny były poczynić ustalenia faktyczne w celu oceny, czy nakłady poniesione przez skarżącego na nieruchomość podlegają odliczeniu od opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Sąd podkreślił, że zasada niedziałania prawa wstecz, pewności prawa oraz wartości demokratycznego państwa prawa przemawiają za uwzględnieniem nakładów, jeśli przepis umożliwiający ich odliczenie obowiązywał w okresie między uchwaleniem planu a sprzedażą nieruchomości, nawet jeśli został później uchylony.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, naliczonej J. S. w związku ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący podniósł zarzut nieuwzględnienia poniesionych przez niego nakładów na drogę dojazdową i podziały geodezyjne, a także naruszenia jego prawa do wypowiedzenia się co do operatu szacunkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wskazując na naruszenie przepisów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną, kwestionując zasadność uwzględnienia nakładów po uchyleniu przepisu art. 37 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Walentynowicz Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia NSA Jacek Hyla /spr./ Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 756/06 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę kasacyjną II OSK 657/07 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2007r. sygn. akt II SA/Wr 756/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr SKO [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] nr [...], którą naliczono dla J. S. jednorazową opłatę w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętej ustaleniem i zatwierdzeniem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego działki nr [...] położonej w miejscowości W. obręb W. [...], a przeznaczonej na cele zabudowy mieszkaniowej rekreacyjno-letniskowej, o powierzchni 0,3294 ha, w związku z jej zbyciem. Z uzasadnienia wyroku wynika, że zapadł on w następujących okolicznościach sprawy: W § 7 uchwały Nr [...] Rady Miasta i Gminy P. z dnia [...] ustalona została stawka jednorazowej opłaty w wysokości 30% od wzrostu wartości nieruchomości na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla terenów zabudowy mieszkaniowej - jako zmiany planu ogólnego Gminy P.. Podstawę prawną dla ustalenia jednorazowej opłaty stanowi art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80 poz. 7171 z późn. zm.). Zgodnie z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy P., zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Gminy P. z dnia [...] i zmianami tego planu zatwierdzonymi uchwałą Nr [...] z dnia [...] działka nr [...] w miejscowości W. przeznaczona była pod uprawy polowe. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla terenów zabudowy mieszkaniowej, zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Miasta i Gminy P. z dnia [...] (Dz. Urz. Województwa D. z dnia [...] Nr [...]), ustalono dla niej przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową, rekreacyjno-letniskową dla rekreacji indywidualnej z zakazem lokalizacji obiektów dla funkcji gospodarczych, rolnych i produkcyjnych. Ze sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego wynika, że zmiana przeznaczenia terenu, dokonana w nowo uchwalonym planie, miała wpływ na wzrost wartości nieruchomości. Przedłożony do akt sprawy operat szacunkowy został sporządzony z zachowaniem obowiązujących reguł wyceny, zatem można było na jego podstawie ustalić wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości gruntowej. W tej sytuacji organy administracji obu instancji uznały, że zachodzą podstawy do ustalenia dla J. S. opłaty z tytułu podwyższenia wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowani przestrzennego. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł J. S., wskazując że nie uwzględnia ona poniesionych przez skarżącego nakładów na wykonanie drogi dojazdowej (art. 37 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Na pisma skarżącego w tej sprawie nie udzielono żadnej odpowiedzi. Również organ odwoławczy nie zajął się tą kwestią, jak i nie poinformował skarżącego o toczącym się postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Ponadto skarżący zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie odniosło się do naruszenia przez organ I instancji art. 10 § 1 k.p.a. i pozbawienia go prawa złożenia opinii dotyczącej operatu szacunkowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko w sprawie. Ponadto organ stwierdził, że z dniem [...] na mocy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 1492) uchylono przepis art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Stanowił on, iż opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości pomniejsza się o wartość nakładów poniesionych przez właściciela albo użytkownika wieczystego nieruchomości w okresie między uchwaleniem lub zmianą planu miejscowego, jeżeli nakłady te miały wpływ na wzrost wartości tej nieruchomości. Jednocześnie ustawa nowelizująca nie przewidywała regulacji przejściowych pozwalających na zakończenie spraw wszczętych jeszcze podczas obowiązywania przepisu art. 37 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z uwzględnieniem tego przepisu. Oznacza to, że organ pierwszej instancji orzekając w dniu [...] o ustaleniu wysokości jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości dla J. S., nie mógł uwzględnić żadnych nakładów, choćby nawet udokumentowanych przez stronę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę wskazał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, co powoduje, iż podlega ona usunięciu z obrotu prawnego. Stosownie do art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy, zaś jej wysokość nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu [...]. Już w piśmie z dnia [...], skierowanym do Urzędu Miasta i Gminy P., skarżący wniósł o uwzględnienie nakładów przez niego poniesionych w latach [...]-[...] w celu przygotowania działek do sprzedaży, tj. na wyrównanie drogi oraz podziałów geodezyjnych, wskazując, że prace te wykonał zgodnie z obowiązującym wówczas prawem. Ponadto wniósł o przesłanie kopii operatu szacunkowego celem przedstawienia go Stowarzyszeniu Rzeczoznawców. Również podczas rozprawy administracyjnej, która odbyła się w dniu [...], w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, skarżący stwierdził, że poniósł nakłady związane z przygotowaniem przedmiotowych nieruchomości do sprzedaży, a w związku z tym żąda ich uwzględnienia. Nadto oświadczył, że złożył wniosek do organizacji rzeczoznawców majątkowych celem sprawdzenia operatu szacunkowego. Organ I instancji nie odniósł się w decyzji do żądania odliczenia przy ustalaniu wysokości jednorazowej opłaty poczynionych przez skarżącego nakładów na przedmiotową nieruchomość. Art. 37 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym istotnie został uchylony ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), która weszła w życie 22 września 2004 r. Przepis ten stanowił, że opłatę, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o wartość nakładów poniesionych przez właściciela albo użytkownika wieczystego nieruchomości w okresie między uchwaleniem lub zmianą planu miejscowego a dniem sprzedaży nieruchomości, jeżeli nakłady te miały wpływ na wzrost wartości tej nieruchomości. Wartość nieruchomości oceniana była przez rzeczoznawcę na dzień [...], czyli gdy obowiązywał jeszcze art. 37 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nadto w operacie szacunkowym stwierdzono, że na wyliczoną wartość przedmiotowej nieruchomości wpływ miał m.in. dojazd do nieruchomości. Kwestii tej również nie wyjaśnił organ II instancji, jak i nie ustosunkował się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji, naruszając tym samym przepisy art. 7, 77 i 107§3 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 138 k.p.a. organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie, a zatem ma on obowiązek rozpatrzeć wszystkie okoliczności sprawy i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji. Organ II instancji, rozpatrując ponownie sprawę winien ocenić, czy braki postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji w kwestii możliwości uwzględnienia przy naliczaniu jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, poczynionych przez J. S. nakładów będą mogły zostać usunięte poprzez przeprowadzenie uzupełniającego postępowania, czy też nie, co oznaczałoby konieczność przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Co do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. i pozbawienia skarżącego prawa złożenia opinii rzeczoznawcy o sporządzonym operacie szacunkowym, to skoro Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, to tym samym orzeczenie to umożliwia J. S. złożenie takiej opinii. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., opierając się na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegającej na błędnej wykładni przepisu art. 6 k.p.a. , w związku z art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz § 50 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) oraz na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, przez zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 tej ustawy, na postawie którego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę, zamiast zastosowania art. 151 tej ustawy, zgodnie z którym powinien był oddalić skargę J. S.. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie - na podstawie art. 188 powołanej ustawy uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi. W uzasadnieniu skargi Kolegium podniosło, że zarzut nieuwzględniania wszystkich okoliczności sprawy, tj. nieustosunkowania się organów obu instancji do żądania strony uwzględnienia poczynionych przez nią nakładów jest nieuzasadniony. Składając lakoniczne odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji J. S. stwierdził tylko, że "decyzja jest niezgodna ze stanem faktycznym ani prawnym". Nie przedstawił żadnej szerszej argumentacji na poparcie swojego stanowiska, w szczególności nie podniósł żadnych zarzutów związanych z nieuwzględnieniem nakładów poczynionych przez niego na nieruchomość. Ponieważ żądanie nie zostało wyartykułowane w odwołaniu, ani w toku postępowania odwoławczego, nie można uczynić zarzutu z nieustosunkowania się do niego przez organ odwoławczy. Rozstrzygnięcie Kolegium nie jest dotknięte zarzucanym przez Sąd uchybieniem. Także organ pierwszej instancji rozważył argumenty strony dotyczące uwzględnienia poczynionych przez nią nakładów (na utwardzenie drogi i podział geodezyjny działek). Świadczy o tym zarówno treść protokołu z rozprawy administracyjnej, podczas której skarżący został poinformowany, iż obowiązujące przepisy nie pozwalają na pomniejszenie opłaty jednorazowej o poczynione nakłady, jak i treść pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia, w którym organ ustosunkował się do żądania strony zgłoszonego na rozprawie w przedmiocie powołania biegłego, w celu ustalenia, czy możliwe jest zastosowanie w jego przypadku przepisów dotyczących nakładów poniesionych na nieruchomość. Zarzuty dotyczące nakładów nie zostały podniesione przez stronę w toku postępowania odwoławczego, a bezzasadność tego żądania została stronie wyjaśniona w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, zatem organ drugiej instancji nie odniósł się do nich odrębnie w swoim rozstrzygnięciu. W ocenie Kolegium, nieuzasadniony jest także zarzut niewyjaśnienia przez organ drugiej instancji kwestii ustalenia wartości nieruchomości przez rzeczoznawcę na dzień [...], tj. na dzień, gdy art. 37 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jeszcze obowiązywał. Rzeczoznawca majątkowy ustalając w operacie szacunkowym wartość nieruchomości na dzień jej sprzedaży, nie zajmuje się nakładami poczynionymi na tę nieruchomość przez właściciela. Istotny jest bowiem tylko stan nieruchomości w dacie wejścia w życie planu miejscowego. Sporządzenie operatu szacunkowego w dacie, gdy przepis dotyczący pomniejszenia ustalonej opłaty jednorazowej o wartość poczynionych nakładów jeszcze obowiązywał, nie ma znaczenia w sprawie. Kolegium podało, że zgodnie z wymogami § 50 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, sporządzenie wyceny następuje z uwzględnieniem stanu nieruchomości na dzień wejścia w życie planu miejscowego. Skoro w dacie tej dojazd był zapewniony "drogą nieutwardzoną", to rzeczoznawca musiał tę okoliczność uwzględnić, jako element stanu nieruchomości. Zarzut w przedmiocie nieuwzględnienia przez organ drugiej instancji wszystkich okoliczności związanych z nakładami poczynionymi przez skarżącego na nieruchomość i nieustosunkowania się do kwestii tych nakładów w zaskarżonej decyzji, jest nieuzasadniony. Nawet gdyby rzeczywiście naruszenie miało miejsce, to w żadnym razie nie powinno być uznane za naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro przepisy pozwalające na odliczenie od ustalonej opłaty jednorazowej wartości poniesionych przez stronę nakładów zostały przez ustawodawcę uchylone jeszcze zanim postępowanie w sprawie ustalenia opłaty jednorazowej zostało wszczęte. Ustawa uchylająca art. 37 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie przewidywała żadnych przepisów przejściowych, co oznacza obowiązek bezpośredniego stosowania przepisów w nowym brzmieniu. Postępowanie w sprawie ustalenia opłaty jednorazowej zostało wszczęte [...]. Oznacza to, że organy obu instancji nie mogły w żadnym razie wziąć pod uwagę uchylonego w 2004 r. przepisu. Organ administracji I instancji podczas przeprowadzonej w dniu [...] rozprawy administracyjnej, a ponadto w piśmie z [...] wyraźnie wyjaśnił stronie, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do uwzględnienia jej żądania. Także w treści decyzji organu I instancji zawarte zostało ustosunkowanie się organu do wniosku strony o powołanie biegłego, który zbadałby możliwość uwzględnienia przepisów dotyczących nakładów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, poza przypadkami nieważności postępowania wymienionymi w § 2 tego artykułu, z których żaden w sprawie nie zachodzi. W pierwszym rzędzie zwrócić należy uwagę na wady w zakresie powołanej przez organ administracji podstawy kasacyjnej. Mianowicie przepis art. 6 k.p.a. jest niewątpliwie przepisem postępowania i trudno wyjaśnić dlaczego wskazany został w ramach powołanej przez stronę podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – naruszenia prawa materialnego. Nie wyjaśnia tego również powiązanie tego przepisu z art. 37 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), tym bardziej, że artykuł ten składa się z szeregu odrębnych jednostek redakcyjnych – ustępów. Uznając jednakże, że wywód prawny zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej pozwala na merytoryczne odniesienie się do niej, przywołać należy na wstępie treść regulacji art. 37 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu obowiązującym przed dniem 22 września 2004 r. W myśl tego przepisu opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem (zmianą) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pomniejsza się o wartość nakładów poniesionych przez właściciela lub użytkownika wieczystego w okresie między uchwaleniem (zmianą planu), a dniem sprzedaży nieruchomości, jeżeli nakłady te miały wpływ na wzrost wartości tej nieruchomości. Ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), która weszła w życie w dniu 22 września 2004 r. przepis art. 37 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym został uchylony. Organy administracji nie odniosły się w swych decyzjach do zgłaszanego przez skarżącego żądania odliczenia nakładów, ograniczając się do poinformowania skarżącego o niedopuszczalności takich odliczeń (organ I instancji) i zajęcia podobnego stanowiska w odpowiedzi na skargę (organ odwoławczy). Wadliwość takiego działania słusznie wytknął organom administracji sąd I instancji, wskazując, że stanowi ona naruszenie art. 7, 77 i 107§3 k.p.a. Rzeczą organów administracji było rozważenie, czy ustalenia faktyczne, których dokonania domagał się skarżący mają istotne znaczenie dla sprawy i danie wyrazu poczynionej ocenie w uzasadnieniu wydanej decyzji administracyjnej. Nie mogą tego zastąpić wyjaśnienia udzielane stronie w jakiejkolwiek innej formie. Podzielić należy pogląd organu administracji II instancji, że co do zasady wiążący dla organów stosujących prawo jest stan prawny obowiązujący w dacie orzekania, o ile oczywiście ustawodawca nie stanowi inaczej. Jednakże wówczas, gdy zmiana niesie niekorzystne skutki dla strony, stosowanie tej zasady naruszałoby wartości demokratycznego państwa prawa, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, a takim państwem jest z mocy art. 2 Konstytucji Rzeczpospolita Polska. Tym samym, jeżeli decyzja organu administracji jest wydawana po uchyleniu ust. 2 art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które odebrało możliwość odliczenia od opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości nakładów poczynionych przez właściciela albo użytkownika wieczystego mających wpływ na wzrost wartości tej nieruchomości, to trzeba wziąć pod uwagę podstawową zasadę współczesnego prawa intertemporalnego, podkreślaną także w orzecznictwie (zob. np. wyrok SN z dnia 26 lipca 1991 r. PRN 34/91, Lex nr 10905) - regułę tempus regit actum oznaczającą, że zdarzenie prawne należy oceniać wedle stanu prawnego obowiązującego w dacie gdy ono miało miejsce, a bezpośrednie działanie nowego prawa uzależnione jest od wykazania ważnego interesu publicznego (por. wyrok TK z dnia 2 marca 1993 r. sygn. akt K 9/92, OTK 1993). Sprawdzenia czy w danym wypadku taki ważny interes występuje dokonuje organ stający wobec wątpliwości intertemporalnej, Trybunał lub sąd (por. uchwała NSA z dnia 12 marca 2001 r. OPS 14/00, ONSA 2001, nr 3, poz. 101). W demokratycznym państwie prawa niedopuszczalne jest arbitralne znoszenie lub ograniczanie praw podmiotowych przysługujących jednostce. Ograniczenie niewadliwie nabytych praw obywateli przez ustawodawcę jest wprawdzie dopuszczalne, gdy przemawia za tym inny prawnie chroniony interes publiczny, ale zawsze przy zastosowaniu procedury umożliwiającej zainteresowanym dostosowanie się do zaistniałej sytuacji i odpowiednie rozporządzenie swoimi prawami. Za wyżej zaprezentowanym poglądem przemawia też zasada pewności prawa. Zasada ta w szczególnie silny sposób działa tam, gdzie jednostka podporządkowana jest bezpośrednio władzy publicznej. Zatem właściciel (użytkownik wieczysty) nieruchomości, której wartość wzrosła na skutek uchwalenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a który poniósł nakłady mające wpływ na jej wartość w okresie obowiązywania przepisu art. 37 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przed wejściem w życie noweli do tej ustawy z dnia 23 listopada 2003 r., uchylającej ten przepis, nie może być wykluczony z kręgu osób, którym opłatę taką można pomniejszyć o przedmiotowe nakłady. W tym też kierunku idzie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyroki: z dnia 20 grudnia 2006r., II OSK 626/06 oraz z dnia 29 czerwca 2007r., II OSK 988/06, z dnia 10 marca 2008r. II OSK 206/07). Skoro tak, to uznać należało, że zaskarżony wyrok nie narusza prawa, gdyż organy administracji winny poczynić ustalenia faktyczne w celu oceny, czy nakłady na nieruchomość poniesione przez skarżącego - w świetle przedstawionych wyżej wywodów prawnych - podlegają odliczeniu od opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej zmianą przeznaczenia gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego, a jeśli tak to jaka jest wartość tych nakładów i w związku z tym jaka jest wysokość należnej opłaty ustalonej na podstawie art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, oddalając skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło