II OSK 874/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-04-28
Skład orzekający: Sędzia NSA Paweł Miładowski, Sędzia NSA Robert Sawuła, Sędzia del. WSA Tomasz Świstak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ucieczka przed agresją współmałżonka stanowi dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, uzasadniające wymeldowanie z urzędu?Ratio decidendi
Ucieczka przed agresją współmałżonka nie stanowi dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu stałego. Wymeldowanie z urzędu wymaga, aby opuszczenie miejsca pobytu miało charakter trwały i dobrowolny, co nie jest spełnione, gdy osoba opuszcza lokal w celu ochrony siebie i dzieci przed przemocą domową. Organ administracji musi wyczerpująco zbadać wszystkie okoliczności sprawy, w tym zamiar powrotu i podjęte działania prawne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania A.R. z pobytu stałego wraz z małoletnimi dziećmi. Organ I instancji odmówił wymeldowania. Organ II instancji (Wojewoda) uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o wymeldowaniu, uznając, że A.R. dobrowolnie opuściła miejsce pobytu stałego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody, uznając, że organ nie wykazał dobrowolności opuszczenia lokalu, a skarżąca opuściła go w celu ochrony przed przemocą domową. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Tomasz Świstak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2124/18 w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 27 listopada 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2124/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.R. na decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, uchylił zaskarżoną decyzję.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] Burmistrz T. orzekł o odmowie wymeldowania A.R. wraz z małoletnimi dziećmi P.R. oraz K.R. z pobytu stałego w budynku nr [...] w miejscowości P., gm. T.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, Dz. U. z 2018 r. poz. 149, poz. 650, dalej: K.p.a.) w zw. z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz. 657, poz. 2286; Dz. U. z 2018 r. poz. 138, poz. 696, poz. 730), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu A.R. wraz z małoletnimi dziećmi. Wojewoda [...] uznał, że budynek nr [...] w miejscowości P., gm. T.nie jest miejscem zamieszkania A.R. i małoletnich dzieci P.R. oraz K.R. - wymieniona razem z małoletnimi synami nie mieszka w nim od czerwca 2017 r. i od tego czasu w nim nie była. Opuszczenie przez nią i jej dzieci miejsca pobytu stałego wyczerpuje natomiast przesłankę trwałości i dobrowolności.
Uchylając powyższą decyzję przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie można uznać za właściwe ustalenia organu odwoławczego w zakresie uznania, że skarżąca wraz z dziećmi dobrowolnie opuściła miejsce pobytu stałego. Okoliczność, iż w dacie jej wyprowadzki, nie była wzywana policja w celu ewentualnej interwencji, nie świadczy o tym, że doszło do niej w sposób dobrowolny, nieprzymuszony. Organ nie odniósł się do oświadczeń skarżącej, jej małoletnich dzieci, którzy jednoznacznie zeznali, że zmuszeni byli opuścić dom w trosce o swoje bezpieczeństwo, w celu ochrony przez awanturami domowymi wszczynanymi przez nadużywającego alkohol męża skarżącej (ojca dzieci). Wojewoda nie rozważył, czy w takiej sytuacji (potwierdzonej przez policję), konieczność ochrony, w drodze odseparowania skarżącej, a przede wszystkim małoletnich dzieci od mogących mieć istotny wpływ na ich rozwój psychiczny i emocjonalny negatywnych zachowań osoby dorosłej, można utożsamiać z dobrowolnym opuszczeniem miejsca pobytu stałego. Organ odwoławczy bezpodstawnie przyjął również, że o dobrowolności świadczyć miał fakt, iż skarżąca nie podejmowała próby powrotu - z akt sprawy wynika, że wystąpiła ona do sądu z pozwem o przywrócenie jej naruszonego posiadania, toczy się obecnie postępowania karne przeciwko mężowi skarżącej, oskarżonemu o przestępstwo z art. 207 K.k., a opuszczając miejsce pobytu zostawiła ona rzeczy swoje i dzieci.
W świetle powyższego, w ocenie Sądu organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Naruszenie ww. przepisów proceduralnych prowadzi w efekcie do naruszenia zasady praworządności (art. 6 K.p.a.) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), a także zasady z art. 11 K.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. , co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda [...] zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, iż całokształt okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy nie uzasadniał wymeldowania A.R., P.R. oraz K.R. z budynku nr [...] w miejscowości P., gm. T.;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy , to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 oraz 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez uznanie , że przywołane wyżej przepisy K.p.a. zostały naruszone przez organy obu instancji.
Stawiając powyższe zarzuty kasator wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania kasacyjnego.
Nadto pełnomocnik skarżącego kasacyjnie organu oświadczył, zrzeka się rozprawy, co w związku z faktem, iż strona przeciwna się temu nie sprzeciwiła uzasadniało rozpoznanie przedmiotowej skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. dalej "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 P.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu tej sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, które są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami.
Skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
Przechodząc do rozpoznania poszczególnych zarzutów wskazać należy, iż nie zasługiwał na uwzględnienie naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędną jego wykładnię.
Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy (por. wyrok NSA z 13 września 2005 r., II OSK 16/05, LEX nr 192124, wyrok NSA z 23 lutego 2005 r., OSK 539/04, LEX nr 165771, wyrok NSA z 2 lutego 2005 r. OSK 1026/04, LEX nr 171170). Skuteczność tak podniesionego zarzutu należy oceniać w oderwaniu od ustaleń faktycznych, a jedynie w odniesieniu do bezspornych okoliczności faktycznych sprawy i uzasadnienia. W przypadku podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię, obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest nie tylko wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego naruszonych przez sąd zaskarżonym wyrokiem, ale i wyjaśnienie, na czym polegała błędna interpretacja wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego, i jakie jest prawidłowe znaczenie tych przepisów – por. np. wyrok NSA z 30 czerwca 2004 r., FSK 208/04 (ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 55).
Wymogom powyższym autor skargi kasacyjnej nie sprostał, albowiem, tak z zarzutu, jak i uzasadnienia tego pisma procesowego nie wynika w sposób jasny na czym polegała błędna interpretacja przez Sąd I instancji wskazanego jako wzorzec kontroli kasacyjnej przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności i a także jakie jest prawidłowe znaczenie tego przepisu.
Można się jedynie domyślać, iż w ocenie skarżącego kasacyjnie opuszczenie miejsca stałego zameldowania by uniknąć agresji współdomownika (w kontrolowanej sprawie męża) należy uznać za dobrowolne i co za tym idzie uzasadniające wymeldowanie z urzędu z miejsca stałego zameldowania.
Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Zauważyć bowiem należy, iż ucieczka przed agresją współmałżonka stanowi klasyczny przykład braku dobrowolności w opuszczeniu miejsca stałego zameldowania i może niekiedy – w zależności od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy - uzasadniać orzeczenie o odmowie wymeldowania z urzędu.
Jednocześnie wskazania w tym miejscu wymaga, iż zagadnienie trwałości i dobrowolności upuszczenia miejsca stałego zameldowania ma charakter skomplikowany i wymaga dokonania pogłębionej analizy przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.
W związku z powyższym przypomnieć w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż w myśl art. 25 ust.1 tej samej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Ustawodawca definiuje także pojęcie pobytu czasowego wskazując w art. 25 ust. 2, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Wreszcie w art. 27 ust. 1 prawodawca wprowadza obowiązek zameldowania się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca, zaś w ust. 2 tego samego artykułu przesądza, że równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. Jedynie czasowe (czyli nie trwałe) opuszczenie miejsca pobytu stałego nie stanowi bowiem przesłanki orzekania o wymeldowaniu danej osoby z miejsca pobytu stałego, skoro ustawodawca wprost przewiduje możliwość jednoczesnego posiadania miejsca pobytu stałego i czasowego.
Nadto w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter nie tylko trwały, ale i jest dobrowolne.
Przez dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu rozumieć przy tym należy zarówno najbardziej typową sytuację, gdy osoba zameldowana faktycznie dobrowolnie opuszcza miejsce stałego pobytu, jak i sytuację, gdy została ona w jakiś sposób przymuszona do wyprowadzki, a następnie z zamiarem stałego przebywania zamieszkała pod innym adresem. O tym, że zamieszkiwanie pod innym adresem przez taką osobę wiążę się z zamiarem stałego przebywania w tym nowym miejscu pobytu, przesądzać może także brak podejmowania działań zmierzających do przywrócenia stanu zamieszkiwania w miejscu stałego pobytu, których najbardziej typowym przykładem jest podejmowanie działań zmierzających do przywrócenia posiadania mieszkania i usunięcia przeszkód do zamieszkiwania.
Inaczej rzecz ujmując dla przyjęcia, iż opuszczenie miejsca pobytu stałego miało charakter dobrowolny koniecznym jest ustalenie, iż było ono wynikiem realizacji powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce, przy czym zamiar ten może być powzięty zarówno przed opuszczeniem miejsca stałego pobytu, jak i już po tym opuszczeniu, które pierwotnie było wymuszone, lecz następnie dana osoba zrezygnowała z powrotu do dawnego miejsca pobytu stałego i podjęła zamiar stałego przebywania w innym miejscu.
Poczynienie powyższych uwag jest o tyle istotne, że zakres postępowania wyjaśniającego jest uwarunkowany przesłankami prawa materialnego, a prawidłowa wykładnia prawa materialnego pozwala ocenić, czy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, czy też wymaga uzupełnienia.
Odnosząc się do zgłoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego zauważyć nadto należy, iż tak sposób jego skonstruowania (z odwołaniem się do okoliczności faktycznych sprawy), jak i przede wszystkim uzasadnienie skargi kasacyjnej zdają się wskazywać, iż intencją kasatora było także zarzucenie Sądowi I instancji naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędne jego zastosowanie, a więc tzw. błędu subsumpcji. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż tego rodzaju błąd polega na tym, iż stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznaje się za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej.
Również oceniany pod tym kątem zarzut naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności nie zasługiwał na uwzględnienie, albowiem odnosił się on nie do stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji, lecz do stanu faktycznego przyjętego przez organ w zaskarżonej decyzji prawidłowość ustalenia, którego została przez Sąd I instancji zakwestionowana poprzez stwierdzenia naruszenia szeregu przepisów postępowania administracyjnego.
Powyższe przesądza o bezzasadności tegoż zarzutu. Niedopuszczalne jest bowiem zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie poczynionych przez Sąd I instancji ocen do prawidłowości ustaleń faktycznych na jakich oparte było zaskarżone orzeczenie organu administracji. Nie można zatem w takiej sytuacji, gdy strona nie podziela stanowiska Sądu co do ustaleń faktycznych - skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżony wyrok. Inaczej rzecz ujmując próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego.
Odnosząc się zgłoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez uznanie, że przywołane wyżej przepisy K.p.a. zostały naruszone przez organy obu instancji zauważyć należy, że w świetle przedstawionej już wyżej wykładni przepisów prawa materialnego ustanawiających przesłanki dla orzeczenia o wymeldowaniu dane osoby z urzędu w pełni podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, iż stan faktyczny sprawy co do dobrowolności opuszczenia przez skarżącą i jej dzieci miejsca pobytu stałego nie został prawidłowo ustalony, a organ odwoławczy dopuścił się w tym zakresie uchybień proceduralnych.
Z przedstawionych wyżej wywodów co do wykładni przepisów prawa materialnego wynika bowiem, iż kluczowe znaczenie dla sprawy ma nie tyle niesporna okoliczność, iż A.R. opuściła przedmiotowy lokal wraz z dziećmi dla uniknięcia awantur wywoływanych przez męża, a więc bezprawnych działań tego ostatniego, lecz ustalenie jaki jest jej aktualny stosunek do stałego przebywania w tym lokalu i czy opuszczenie go miało charakter trwały.
W tym zakresie ustalenia organu II instancji uznać zaś należy za co najmniej przedwczesne.
Zauważyć bowiem trzeba, iż przesłuchiwana [...] lutego 2018 r. A.R. wskazała, iż w ciągu 2 tygodni zamierza złożyć do sądu wniosek o przywrócenie posiadania lokalu oraz wystąpić o zakaz zbliżania się do niej i dzieci przez męża. Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy administracyjnej wynikało przy tym, iż A.R. pozew o przywrócenie posiadania złożyła w dniu [...] maja 2018 r.
W oparciu między innymi o taki materiał dowodowy Wojewoda w dniu [...] czerwca 2018 r. orzekł o wymeldowaniu A.R. wraz z dziećmi z miejsca stałego zameldowania nie weryfikując w żaden sposób, czy podjęła ona pozostałe, poza wywiedzeniem pozwu o przywrócenie posiadania, zapowiadane podczas przesłuchania działania zmierzające do uzyskania możliwości korzystania z lokalu, w którym była zameldowana na stałe. Nadto Wojewoda samodzielnie ocenił złożony przez A.R. pozew o przywrócenie posiadania, nie oczekując na jego rozpoznanie przez właściwy sąd powszechny.
Powyższe wskazuje, iż Wojewoda orzekając o wymeldowaniu w/w oraz jej dzieci nie dysponował kompletnym materiałem dowodowym, a więc dopuścił się naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.
Na potencjalne istotne znaczenie tych naruszeń dla rozstrzygnięcia sprawy wskazuje przy tym chociażby treść skargi wniesionej przez A.R. oraz dołączonych do niej załączników, z których wynika, iż w następstwie złożonego przez nią zawiadomienia o przestępstwie wszczęte zostało [...] marca 2018 r. dochodzenie w sprawie o przestępstwo z art. 207 § 1 K.k. (a więc przestępstwo znęcania) zaistniałe od 2011 do czerwca 2017 r. Prowadzenie takowego dochodzenia, jak też zebrane w nim dowody mogły zaś mieć znaczenie dla ustalenia i oceny istotnej prawnie okoliczności w postaci dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu przez w/w odnoszonej tak do samego momentu jego opuszczenia, jak i działań podejmowanych następnie w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w tymże lokalu.
Zestawie powyższych dat wskazuje jednoznacznie, iż dochodzenie do toczyło się także w okresie prowadzenia postępowania administracyjnego (w tym postępowania odwoławczego) w sprawie wymeldowania A.R. i jej dzieci z miejsca stałego zameldowania, a orzekający w tym przedmiocie organ II instancji nie miał o nim wiedzy wyłącznie z powodu własnych zaniechań wyrażających się chociażby w braku uzupełniającego przesłuchania A.R. na okoliczność podjęcia przez nią działań zapowiedzianych podczas przesłuchania 22 lutego 2018 r.
Nadto nawet ten materiał dowodowy jaki Wojewoda posiadał został oceniony przez organ z naruszeniem art. 80 K.p.a., albowiem nie stanowi podlegającej ochronie wskazanej w tym przepisie swobodnej oceny materiału dowodowego w jego całokształcie ocena odnoszona do materiału niekompletnego i opierająca się na jedynie pobieżnej jego analizie.
Powyższe jest szczególnie wyraźnie widoczne w przypadku dokonanej przez organ odwoławczy oceny przydatności dowodowej dla ustalenia w stanu faktycznego sprawy o wymeldowanie z urzędu dokumentu w postaci pozwu A.R. o przywrócenie posiadania, gdzie Wojewoda skoncentrował się jedynie na wskazanej w tymże pozwie dacie utraty posiadania, określoną przez powódkę jako [...] sierpnia 2018 r., a zupełnie pominął treść uzasadnienia tego pisma procesowego, w którym ta sama powódka wskazała, iż przedmiotowy lokal opuściła 1 czerwca 2017 r. z powodu nadużywania alkoholu przez męża oraz przemocy psychicznej polegającej na kierowaniu wyzwisk, znieważaniu i "wyganianiu z domu".
Jednocześnie Wojewoda nie dokonał oceny jakie znaczenie dla sprawy o wymeldowanie z urzędu ze stałego miejsca zamieszkania ma sam fakt złożenia tego rodzaju pozwu, który będzie przecież merytorycznie rozpoznawany nie przez organ administracji, lecz przez sąd powszechny.
Wobec co najmniej przedwczesności decyzji Wojewody z dnia 18 czerwca 2018 r., za trafne uznać należy także stanowisko Sądu I instancji o naruszeniu przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Naruszenie to nastąpiło poprzez wydanie wskazanej w tym przepisie decyzji reformatoryjnej mimo braku materiału dowodowego uzasadniającego podjęcie przez organ tego rodzaju rozstrzygnięcia.
Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż decyzja Wojewody z dnia [...] czerwca 2018 r. oceniana być musi według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego na datę jej wydania.
Realizowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Przyjęcie w art. 133 § 1 P.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (czynności), zasadniczo nie podlega uwzględnieniu (por. Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, teza 5 do art. 133, dostępny w Lex).
Powyższe oznacza, iż pozbawiona znaczenia dla sprawy jest ta część zawartej w skardze kasacyjnej argumentacji, która odwołuje się do postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] września 2018 r. o zwróceniu pozwu o przywrócenie posiadania A.R., a więc zdarzenia zaistniałego już po wydaniu przez Wojewodę zaskarżonej decyzji.
Okoliczności te będą natomiast musiały być wzięte pod uwagę przy ponownym rozpoznawaniu sprawy przez Wojewodę [...], analogicznie jak fakt skierowania przez Prokuraturę Rejonową w W. w dniu [...] sierpnia 2018 r. przeciwko mężowi A.R. aktu oskarżenia w sprawie o przestępstwo z art. 207 § 1 K.k. popełnione na jej szkodę (co wynika z pisma przedłożonego przez nią do akt sądowoadministracyjnych na rozprawie przed Sądem I instancji – k. 26 akt) i być może sposób zakończenia tego postępowania.
Jednocześnie zauważyć należy, iż wbrew twierdzeniom Sądu I instancji nie sposób przyjąć, by Wojewoda dopuścił się naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Uzasadnienie organu odwoławczego zawiera bowiem wszystkie wymagane przez prawo elementy, a o naruszeniu wskazanej wyżej regulacji nie może stanowić sama nietrafność, względnie jak w kontrolowanej sprawie przedwczesność wydanego rozstrzygnięcia.
Podnoszona przez Sąd I instancji okoliczność braku szczegółowego odniesienia się przez Wojewodę do oświadczeń skarżącej i jej małoletnich dzieci nie stanowiła naruszenia wskazanego wyżej przepisu, albowiem nie wpływała na ustalenie stanu faktycznego sprawy, lecz wynikała z wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego sprowadzającej się do przyjęcia, iż opuszczenie miejsca zamieszkania z powodu awantur wywoływanych przez współdomownika, który to powód opuszczenia lokalu stanowił element poczynionych przez ten organ ustaleń faktycznych, stanowi opuszczenie dobrowolne.
Błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. nie mogło jednakże spowodować uchylenia zaskarżonego wyroku w sytuacji, gdy prawidłowe były poglądy tegoż Sądu co do zaistnienia po stronie organu szeregu naruszeń innych przepisów procedury administracyjnej, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a., wobec ustalenia, iż zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło