II OZ 1019/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K.1, D.K.2, K.P. oraz R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 611/24 o odmowie przyznania K.P. prawa pomocy w sprawie ze skargi K.P. oraz R.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r., nr 815/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie K.P.; 2. odrzucić zażalenia D.K.1, D.K.2 oraz R.P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 marca 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 611/24, odmówił przyznania K.P. prawa pomocy w sprawie ze skargi K.P. oraz R.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r., nr 815/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Sąd, powołując się na art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), wyjaśnił że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez konieczności dokonywania gruntownej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy jest niewątpliwe, że skarga nie może zostać uwzględniona, w szczególności potrzeba zastosowania tego przepisu będzie zachodziła w przypadku, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia. W niniejszej sprawie K.P. zaskarżyła decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 lipca 2024 r., nr 815/2024, mocą której organ po rozpoznaniu odwołania R.P. umorzył postępowanie odwoławcze. Sąd zauważył, że zaskarżona decyzja nie ma bezpośredniego wpływu na sytuację prawną K.P. dotyczy bowiem wyłącznie dokonanej przez organ oceny w zakresie dopuszczalności wniesionego przez R.P. odwołania od decyzji PINB dla m.st. Warszawy z 18 stycznia 2024 r. K.P. nie posiadała zatem interesu prawnego pozwalającego na złożenie skargi. W związku z tym oczywista bezzasadność skargi obligowała Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (bez konieczności prowadzenia postępowania w kierunku oceny sytuacji osobistej i majątkowej strony). Pismem z 24 kwietnia 2025 r. D.K.1, D.K.2, K.P. oraz R.P. wnieśli zażalenia na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono argumentację wskazującą na niezasadność odmowy "udzielenia pomocy i zwolnienia z kosztów sądowych" oraz negującą samą możliwość wydawania orzeczeń przez referendarza sądowego, jak również kwestionującą czynności organu wskazując na zasadność wniesionej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie K.P. nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast zażalenia D.K.1, D.K.2 oraz R.P. podlegają odrzuceniu. Zgodnie z art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Zastosowanie art. 247 p.p.s.a. następuje, gdy obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego, przy stanie faktycznym i prawnym, który nie budzi najmniejszych wątpliwości, że wniesiona skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia NSA z 11.01.2013 r., I ONP 10/12; z 30.01.2013 r., II OZ 37/13), w szczególności gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 23.01.2014 r., I OZ 13/14). Słusznie zatem Sąd I instancji przyjął, że skoro wniosek K.P. o przyznanie prawa pomocy dotyczył skargi, która podlegała odrzuceniu wobec jej niedopuszczalności, to należało uznać, że skarżąca nie nabyła prawa do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Z uwagi na treść art. 258 § 2 pkt 4 p.p.s.a., postanowienie oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a. wydaje sąd w składzie jednego sędziego na posiedzeniu niejawnym, natomiast na podstawie art. 227 § 1 p.p.s.a. służy na nie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a.). Z kolei zażalenie niedopuszczalne podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 178 p.p.s.a., zaś art. 197 § 2 p.p.s.a. stanowi, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2 p.p.s.a. Za odrzuceniem zażaleń skarżącego R.P., jak również D.K.1 oraz D.K.2 przemawia fakt, że skutki orzeczenia Sądu I instancji dotyczą wyłącznie K.P. D.K.1, D.K.2 oraz R.P. nie byli inicjatorami niniejszego postępowania o udzielenie prawa pomocy. Postanowienie w tym przedmiocie zapadło w postępowaniu wywołanym wnioskiem K.P. i dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych tej osoby. Z tych przyczyn zażalenie złożone przez D.K.1, D.K.2 oraz R.P. na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy K.P. na podstawie art. 247 p.p.s.a. jest niedopuszczalne. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.