II OZ 1078/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Teresa Kobylecka, po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2242/15 w przedmiocie oddalenia wniosku M. W. o wyłączenie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. P. w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 lipca 2015 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania nieważnościowego postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2242/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek M. W. o wyłączenie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. P. od orzekania w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 lipca 2015 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania nieważnościowego. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 9 sierpnia 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) M. W. wniosła o wyłączenie starszego referendarza sądowego K. P. W uzasadnieniu wniosku skarżąca kwestionowała ustalenia przyjęte przez referendarza i wskazywała na nieuprawnione w ocenie skarżącej żądanie przez referendarza dostarczenia dowodów w sytuacji, gdy ustawodawca przewidział w procedurze udzielania prawa pomocy uprawdopodobnienie, a nie dowodzenie. Skarżąca ponadto poddała w wątpliwość "doświadczenie życiowe" referendarza oraz wskazała, że pozbawienie jej prawa pomocy do 12 spraw jest skandalicznym nadużyciem. W dniu 23 sierpnia 2016 r. starszy referendarz sądowy K. P. złożyła pisemne oświadczenie, iż w tej sprawie nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności, nie zachodzą również ustawowe przesłanki wynikające z art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) wyłączające ją od rozpoznania niniejszej sprawy. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 7 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając wniosek M. W. o wyłączenie starszego referendarza sądowego wywiódł, że podniesione przez skarżącą argumenty stanowią próbę podważania merytorycznej zasadności czynności referendarza, które można kwestionować w drodze środków zaskarżenia służących od wydawanych przez referendarza sądowego zarządzeń i postanowień, czyli sprzeciwu. Jak podkreśla się w orzecznictwie niezadowolenie strony ze sposobu prowadzenia sprawy oraz wyniku załatwiania jej wniosków nie stanowią wystarczającej podstawy do wyłączenia referendarza (por. postanowienie NSA z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I OZ 617/11). W ocenie Sądu, instytucja wyłączenia referendarza sądowego z udziału w sprawie, jak wskazano powyżej, służy zapewnieniu stronom gwarancji bezstronności organu rozpoznającego sprawę, podczas gdy skarżąca nie wskazała na istnienie okoliczności wywołujących wątpliwości co do bezstronności referendarza sądowego które, po uprzednim ich uprawdopodobnieniu, mogłyby na podstawie art. 19 p.p.s.a. stanowić przesłankę wyłączenia referendarza sądowego od udziału w sprawie. Ponownie podkreślić należy, że dla zasadności wniosku konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego referendarza sądowego. Tymczasem skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu na poparcie swojego wniosku w zakresie przesłanek z art. 18 lub art. 19 p.p.s.a., a jedynie odwołała się do subiektywnego odczucia nieprawidłowości przy rozstrzyganiu jej licznych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Ponadto, zdaniem Sądu, ze złożonego przez referendarza sądowego oświadczenia wynika, że z żadną ze stron postępowania w sprawie VII SA/Wa 2242/15 nie występują okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności referendarza sądowego, nie zachodzą również ustawowe przesłanki wynikające z art. 18 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę powyższe, uznając wniosek za bezzasadny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 24 § 1 w zw. z art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił wniosek M. W. o wyłączenie starszego referendarza sądowego K. P. od orzekania w sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. W. Zażalenie to nie zawierało ani zarzutów, ani uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że w związku z treścią art. 18 i art. 19 w zw. z art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "p.p.s.a.") nie zaistniały w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniające wyłączenie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. P. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji zarzuty skierowane przeciwko referendarzowi dotyczyły oceny pracy referendarza. Zgodnie z art. 19 w zw. z art. 24 § 1 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza referendarza na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Użyte w art. 19 p.p.s.a. określenie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności referendarza, uzasadnioną obiektywnymi powodami. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia spoczywa na stronie wnioskującej o wyłączenie referendarza. Powinny to być takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w danych okolicznościach referendarz może okazać się nieobiektywny. Żądając wyłączenia referendarza w trybie art. 19 p.p.s.a. nie wystarczy powołać się na merytoryczną pracę referendarza, która w przekonaniu wnioskodawcy daje podstawę do wyłączenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia spraw sądowych, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia osób wcześniej orzekających w tych sprawach. Do wyłączenia referendarza sądowego nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie, że taka osoba nie będzie bezstronna, wywołane faktem, że referendarz orzekał już w sprawie i wtedy wydał niekorzystne dla danej strony orzeczenie. Innymi słowy, brak zaufania do bezstronności referendarza, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez referendarza postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie referendarza od orzekania w danej sprawie. Tego rodzaju argumenty powinny być oceniane w przypadku wniesienia właściwych środków zaskarżenia (sprzeciwu, zażalenia), a nie w ramach postępowania o wyłączenie referendarza (por. odpowiednio postanowienia NSA: z 4 marca 2014 r., I OZ 138/14; z 21 maja 2015 r.). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ----------------------- 3