II OZ 11/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt III SA/Gd 564/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A.B. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 11 września 2025 r., nr WSO-III.6234.1.32.2025.EG w przedmiocie stwierdzenia bezzasadności ponaglenia w sprawie wniosku o sprostowanie aktu małżeństwa postanawia: 1. oddalić zażalenie, 2. sprostować oczywistą omyłkę w sentencji i drugim akapicie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w ten sposób, że w miejsce znaku sprawy "WSO.III.6234.1.32.2025.EG" wpisać znak sprawy "WSO-III.6234.1.32.2025.EG". A.B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika r. pr. F.W. (dalej także: "strona skarżąca"), złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (dalej także: "Sąd I instancji") skargę na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 11 września 2025 r., nr WSO-III.6234.1.32.2025.EG, w przedmiocie stwierdzenia bezzasadności ponaglenia w spawie wniosku o sprostowanie aktu małżeństwa. Sąd I instancji postanowieniem z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt III SA/Gd 564/25, odrzucił ww. skargę wskazując, iż w jego ocenie wniesione ponaglenie jest w istocie podaniem (żądaniem) o rozpatrzenie sprawy bezczynności organu lub sprawy przewlekłości postępowania przez właściwy organ administracji publicznej, a co za tym idzie postanowienie wydawane w następstwie jego rozpatrzenia ma charakter wpadkowy (incydentalny) i nie kończy postępowania w sprawie głównej i nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Stwierdził, iż postanowienie tego rodzaju nie ma waloru aktu, o którym mowa w przepisie art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., nie spełnia także warunków wskazanych w art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a., w związku z czym nie przysługuje od niego zażalenie i nie jest ono postanowieniem, które byłoby podjęte w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone przez stronę skarżącą zażaleniem z dnia 23 grudnia 2025 r., z którego treści wynika, że nie zgadza się ona z zapadłym rozstrzygnięciem. W ocenie strony skarżącej odrzucenie skargi było nieuzasadnione, wobec nie rozpoznania skargi w zakresie pozostawienia wniosku o sprostowanie bez rozpoznania, niedoręczenia stronie skarżącej postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania i ograniczenia się przez organ jedynie do poinformowania o tym fakcie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej także: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej także "K.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie przedmiot skargi złożonej przez stronę skarżącą do Sądu I instancji, nie spełniał warunków określonych w art. 3 § 2 P.p.s.a. Jednocześnie zgodnie z art. 141 § 1 K.p.a. zażalenie przysługuje na postanowienie tylko w przypadkach wskazanych w K.p.a. Tym samym katalog postanowień zaskarżalnych do sądu administracyjnego, wydanych w postępowaniu administracyjnym prowadzonym – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – na podstawie przepisów K.p.a., jest zamknięty. Tymczasem zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 11 września 2025 r., nr WSO-III.6234.1.32.2025.EG, zostało wydane w trybie art. 37 § 6 K.p.a., który ma na celu likwidację bezczynności organu administracyjnego w trybie administracyjnym. Podkreślić należy, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że organ administracyjny właściwy do rozpoznania ponaglenia wniesionego na podstawie art. 37 § 1 K.p.a. wydaje w celu jego załatwienia postanowienie, o jakim mowa 37 § 6 K.p.a. Jest to postanowienie zaliczane do grupy wydawanych w toku postępowania administracyjnego dotyczące poszczególnych kwestii – jak w tym przypadku bezczynności organu – wynikających w toku tego postępowania, lecz nie rozstrzygające o istocie sprawy. Nie jest to też postanowienie kończące postępowanie. Nie jest to zatem żadne z postanowień o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 P.p.s.a., a co za tym idzie nie przysługuje od niego zażalenie i w związku z tym tego rodzaju postanowienia nie mogą podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że Sąd I instancji nie naruszył prawa wydając zaskarżone postanowienie. Wskazać należy jednak również, iż godnie z art. 53 § 2b P.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Ponaglenie stanowi zatem wymóg formalny, którego uprzednie spełnienie pozwala na wniesienie do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Nie stanowi ono trybu instancyjnego, jak ma to miejsce w przypadku zażalenia lub odwołania. W przypadku rozpatrzenia ponaglenia, wydanie przez organ na podstawie art. 37 § 6 K.p.a. postanowienia nie oznacza zatem możliwości zaskarżenia tego postanowienia do sądu administracyjnego. Skardze przewidzianej bowiem w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. podlega jedynie bezczynność organu bądź przewlekłe prowadzenie postępowania (tak też m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2011/19, LEX nr 2765031 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 244/20, LEX nr 3097831). Podkreślenia również wymaga, iż skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - jak była już o tym mowa powyżej - może zostać wniesiona dopiero po wniesieniu stosownego ponaglenia, jednak obowiązek sądu do jej rozpoznania nie jest uzależniony od wydania przez organ postanowienia w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia (tak też m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1210/18, LEX nr 2520783; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 244/20, LEX nr 3097831). To właśnie w toku postępowania sądowego ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez organ, mogłaby być przedmiotem badania prawidłowość działań organu w zakresie: pozostawienia wniosku strony skarżącej o sprostowanie aktu małżeństwa bez rozpoznania, niedoręczenia stronie skarżącej postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania i ograniczenia się przez organ jedynie do poinformowania strony skarżącej o tym fakcie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a., postanowił, jak w punkcie 1 sentencji. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny postanowił sprostować oczywistą omyłkę w sentencji i w drugim akapicie zaskarżonego postanowienia, w którym omyłkowo wpisano znak sprawy administracyjnej: "WSO.III.6234.1.32.2025.EG"" zamiast prawidłowego: "WSO-III.6234.1.32.2025.EG". Prawidłowy znak wynika z oznaczenia postanowienia Wojewody Pomorskiego. W istocie błąd polegał jedynie na umieszczeniu kropki zamiast myślnika między literami WSO i liczbą III, ale również tego rodzaju wadliwość, dla zgodności postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z postanowieniem Wojewody Pomorskiego, wymagała sprostowania. Z tego powodu, na podstawie art. 156 § 1 i 2 w związku z art. 193 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 2 sentencji.