II OZ 1166/18

Dnia 21 listopada 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawarte w pkt 3. wyroku z dnia 24 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/GL 688/17 w zakresie ściągnięcia od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach kwoty 500 zł tytułem zwrotu nieuiszczonego wpisu sądowego od skargi B. B. w sprawie ze skarg E. O. i B. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Gliwicach wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 688/17 w sprawie ze skarg E. O. i B. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (ŚWINB) w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie robót budowlanych, w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlane (PINB) w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. [...], w pkt 2. zasądził od ŚWINB w [...] na rzecz E. O. kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w pkt 3. postanowił ściągnąć od ŚWINB w [...] na rzecz Skarbu Państwa WSA w Gliwicach kwotę 500 zł tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego od skargi B. B. Na powyższe, zawarte w pkt 3. orzeczenia WSA w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2018 r., postanowienie działający w imieniu ŚWINB w [...] pełnomocnik wniósł zażalenie i na podstawie art. 174 pkt 2 zw. z. art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, Ppsa) zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 220 § 1 i 3 Ppsa na skutek rozpoznania skargi B. B. pomimo tego, że nie wniosła ona od niej żadnej opłaty i nie została ostatecznie przez WSA w Gliwicach wezwana do uzupełnienia powyższego braku formalnego tego środka zaskarżenia, 2. art. 200 w zw. z art. 223 § 2 Ppsa poprzez zasądzenie od ŚWINB na rzecz Skarbu Państwa WSA w Gliwicach kwoty 500 zł tytułem nieziszczonego wpisu sądowego od skargi B. B. w sytuacji, gdy skarżąca de facto żadnych kosztów w sprawie tej nie poniosła, zaś WSA w Gliwicach w ocenie organu poprzez finalny brak wezwania skarżącej do uzupełnienia brakującego wpisu od skargi przyjął brak konieczności dokonywania tejże opłaty w owym postępowaniu. Powyższe naruszenia przepisów postępowania - w ocenie tegoż organu – miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziły do zobowiązania ŚWINB w [...] do uiszczenia opłaty od skargi B. B., która nie była wcześniej w sposób właściwy wezwana do opłacenia tego środka zaskarżenia, a także wskutek rozpoznania powyższej skargi pomimo jej nieopłacenia. Przedstawiając powyższe zarzuty żalący organ wnosi o: 1. na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa o uchylenie powyższego orzeczenia w zakresie pkt 3. i rozpoznanie zażalenia, ew., na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, o uchylenie powyższego orzeczenia w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania, 2. na podstawie art. 203 pkt 2 i 205 § 2 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu podniesiono, że obciążenie organu administracyjnego nieuiszczonym wpisem sądowym skarżącej strony stanowi de facto przerzucenie obowiązku opłaty skargi z wnoszącego ją na organ, zaś w taki sposób art. 223 § 2 Ppsa – zdaniem żalącego organu – interpretowany być nie powinien. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 223 § 2 Ppsa, jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę. WSA w Gliwicach słusznie i prawidłowo zastosował wskazany powyżej przepis, bowiem po pierwsze skarżąca B. B. powinna uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), z uwagi na zaskarżenie aktu z zakresu budownictwa i architektury, po drugie został wydany wyrok uwzględniający skargi skarżących, z którego wynika, iż to na organie spoczywa obowiązek zwrotu kosztów postępowania, czyli organ jest "inną stroną" w rozumieniu art. 223 § 2 Ppsa, wreszcie po trzecie Sąd orzeka o tym obowiązku w orzeczeniu kończącym postępowanie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1236/14, dostępny [w:] LEX nr 1784765, zgodnie z którym, brak wezwania strony skarżącej do uiszczenia należnego wpisu, którego strona ta wnosząc skargę nie uiściła, nie stanowił bezwzględnej i nieusuwalnej przeszkody do merytorycznego rozpoznania skargi i wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Podkreślić bowiem należy, że w tego rodzaju sytuacji wymienione braki mogą być usunięte, a tym samym i sanowane w trybie określonym w art. 223 § 2 Ppsa. Stanowisko dopuszczające taką możliwość znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie NSA, z którego wynika, że przepis art. 223 § 1 i § 2 Ppsa, gdy chodzi o zakres jego normowania i zastosowania odnosi się do dwóch innych faz postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 86/11, LEX nr 783860). Mianowicie, o ile art. 223 § 1 Ppsa dotyczy etapu przygotowania rozprawy po przekazaniu akt sędziemu sprawozdawcy, o czym świadczy odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 220 ustawy procesowej, to art. 223 § 2 Ppsa dotyczy fazy orzekania i ma zastosowanie do sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi na rozprawie poprzedzającej wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie, brak uiszczenia należnej opłaty i to bez względu na przyczyny tego stanu rzeczy. Wskazane stanowisko, nie dość, że znajduje swoje potwierdzenie w rezultacie językowej wykładni przywołanych przepisów, to również i w korespondującym z nim rezultatem wykładni systemowej i funkcjonalnej tego przepisu. Niezależnie od powyższego, nie można tracić z pola widzenia i tego argumentu, że uwzględniając treść art. 212 § 2 Ppsa należałoby przyjąć, że ratio legis art. 223 § 2 Ppsa polega na konieczności realizacji obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem strony w sprawie, co ma służyć zapewnieniu wpływów do budżetu państwa. Przyjęcie więc, że art. 223 § 2 Ppsa odnosi się do każdego przypadku nieuiszczenia opłaty w należnej wysokości, niewątpliwie przyczynia się do realizacji takiego zamierzenia prawodawcy. Ponadto, skoro obowiązek uiszczenia w należnej wysokości opłaty sądowej od pisma podlegającego takiej opłacie powstaje z mocy prawa (art. 199, art. 219 § 1 Ppsa), zaś zarządzenie przewodniczącego wzywające do opłacenia wpisu ma charakter deklaratoryjny i stanowi wyraz obowiązku informacyjnego sądu (art. 6 Ppsa), to tym bardziej za oczywiste uznać należy, że obowiązek uiszczenia opłaty nie stanowi konsekwencji wymienionego zarządzenia przewodniczącego, ale wiąże się z samym faktem wniesienia przez stronę pisma podlegającego opłacie, która to opłata, w sytuacji stwierdzenia braku jej uiszczenia, podlega ściągnięciu na podstawie art. 223 § 2 Ppsa. Ponadto taki obowiązek wynika z innych przepisów, tj. art. 200 w zw. z art. 209 Ppsa, gdyż wydanie wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji spowodowało, że obowiązek poniesienia kosztów postępowania sądowego spoczywa na skarżącym organie, zgodnie z art. 200 Ppsa. Dlatego też stwierdzona okoliczność nieuiszczenia wpisu przez B. B. uprawniała sąd wojewódzki do zastosowania wskazanych przepisów. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.