II OZ 1209/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 21 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 313/16 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 313/16 odrzucił skargę kasacyjną L. O. od wyroku tego Sądu z dnia 26 kwietnia 2016 r. (pkt 1) oraz zwrócił L. O. kwotę 250 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi kasacyjnej (pkt 2). W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 15 czerwca 2016 r. wezwano skarżącego kasacyjnie do nadesłania 11 odpisów skargi kasacyjnej oraz złożenia wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy - w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 16 czerwca 2016 r. W dniu 16 czerwca 2016 r. skarżący kasacyjnie uiścił wpis sądowy, jednak w zakreślonym terminie nie nadesłał odpisów skargi kasacyjnej. Z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych (nienadesłanie odpisów) Sąd odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.). L. O. wniósł zażalenia na postanowienie z dnia 13 lipca 2016 r., wnosząc o jego uchylenie oraz przywrócenie terminu do złożenia 11 odpisów skargi kasacyjnej. Równocześnie oświadczył, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie oraz załączył 11 odpisów skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że pełnomocnik L. O. załączył do skargi kasacyjnej jej 3 odpisy zamiast wymaganych 14 i wezwany nie uzupełnił w terminie braku z powodów pozaprawnych. W ocenie wnoszącego zażalenie brakujące odpisy skargi kasacyjnej nie wpływają na jej meritum. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak stanowi art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że w wypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a. poza wymaganiami, o których mowa w § 1 tego przepisu, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 177a p.p.s.a.). W przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej podlega ona odrzuceniu, o czym stanowi art. 178 p.p.s.a. W świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) nie ulega wątpliwości, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Wskazana uchwała w swojej sentencji zawiera wykładnię art. 49 § 1 i art. 47 § 1 p.p.s.a., znajdującą zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie. Nieprzedłożenie wymaganych przez art. 47 § 1 p.p.s.a. odpisów skargi kasacyjnej jest bowiem istotnym brakiem formalnym, tj. takim, który uniemożliwia nadanie pismu dalszego prawidłowego biegu. W niniejszej sprawie zarządzeniem z dnia 7 czerwca 2016 r. wezwano L. O. do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 26 kwietnia 2016 r. przez złożenie 11 egzemplarzy odpisów skargi kasacyjnej oraz zgłoszenie wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z tego samego dnia wezwano stronę również do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej o kwotę 150 zł. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwania prawidłowo doręczono pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie w dniu 16 czerwca 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 387) - co nie było kwestionowane przez stronę, w związku z czym termin do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi kasacyjnej upłynął w dniu 23 czerwca 2016 r. We wskazanym terminie pełnomocnik strony uzupełnił jedynie wpis sądowy, nie uzupełnił natomiast braków formalnych. W tej sytuacji Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę kasacyjną. Braki te zostały uzupełnione dopiero przy złożeniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, a więc po upływie wyznaczonego terminu, toteż okoliczność ta nie może rzutować na ocenę postanowienia z dnia 13 lipca 2016 r. Nie mogła odnieść zamierzonego skutku argumentacja zażalenia kwestionująca prawidłowość odrzucenia skargi kasacyjnej z uwagi na niedołączenie wymaganych odpisów tego pisma. Odwołując się do uzasadnienia cytowanej uchwały z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13 wyjaśnić należy, że niedołączenie przez skarżącego kasacyjnie odpowiedniej ilości odpisów skargi kasacyjnej w sposób oczywisty wywiera wpływ na sytuację procesową pozostałych stron postępowania i jest brakiem, który uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a który nie może być uzupełniony za stronę przez sąd. Wyjaśnienia wymaga, że przewidziany w art. 176 § 2 p.p.s.a. wymóg formalny skargi kasacyjnej w postaci zawarcia wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy został wprowadzony do art. 176 p.p.s.a. na mocy art. 1 pkt 49 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Zgodnie z art. 2 ww. ustawy nowelizującej przepis art. 176 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez nowelizację nie ma zastosowania do postępowań sądowych wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 15 sierpnia 2015 r., a więc nie ma zastosowania do niniejszej sprawy. W tej sytuacji brak wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy nie stanowił braku formalnego i nie było podstaw do wzywania strony do uzupełnienia w tym zakresie skargi kasacyjnej. Nie wpływa to jednak na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia, bowiem Sąd I instancji trafnie jako wyłączną przyczynę odrzucenia skargi kasacyjnej wskazał na nieuzupełnienie braku formalnego w postaci nienadesłania wymaganej liczby odpisów pisma. Na koniec odnieść się należy do zawartego w zażaleniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w postaci złożenia 11 odpisów skargi kasacyjnej. Powyższe żądanie stanowi odrębny wniosek procesowy, który nie mógł zostać rozpoznany w ramach środka odwoławczego od postanowienia o odrzuceniu skargi. W niniejszej sprawie mamy zatem do czynienia z kolizją środków prawnych wymienionych w art. 86 p.p.s.a., tj. wniosku o przywrócenie terminu, oraz w art. 194 p.p.s.a. - zażalenia. W orzecznictwie sądowym ukształtowany jest pogląd, że czynności procesowe polegające na złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest - na skutek upływu terminu - bezskuteczna. Takie stwierdzenie może zaś wynikać z prawomocnego orzeczenia o odrzuceniu pisma procesowego (zob. postanowienia NSA: z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt II OZ 935/15; z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt II OZ 197/16; z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt II OZ 209/16; z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt II OZ 709/16; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli zatem strona uważa, że nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, to siedmiodniowy termin do złożenia ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu rozpocznie bieg dopiero w dacie doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi (por. cyt. wyżej orzecznictwo). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.