II OZ 130/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Spółdzielni [...] w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 listopada 2025 r. sygn. akt II SA/Bd 103/25 w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 26 listopada 2024 r. nr WIn.VII.7840.1.139.2024.AC w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 3 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 103/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy – na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") – przywrócił P.S. (dalej: skarżący, strona) termin do uzupełnienia braku formalnego skargi. Jak wskazano w uzasadnieniu ww. orzeczenia, przesyłka polecona adresowana do pełnomocnika strony zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi została awizowana w dniu 28 lutego 2025 r., a następnie awizowana powtórnie w dniu 10 marca 2025 r. Sąd zauważył, że na powtórnym zawiadomieniu operator pocztowy wskazał termin końcowy odbioru, tj. przechowywania przesyłki do dnia 17 marca 2025 r. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego uznał, że termin na uzupełnienie braków formalnych skargi upływa z dniem 24 marca 2025 r. i do tego terminu dostosował się, nadając w dniu 24 marca 2025 r. przesyłkę zawierającą wymagany odpis skargi. W ocenie Sądu nie można czynić zarzutu pełnomocnikowi skarżącego, że zastosował się do wskazanego przez Pocztę Polską końcowego terminu odbioru przesyłki i od tej daty (działając w błędnym przekonaniu) wyliczył końcowy termin na uzupełnienie braku formalnego skargi. Sąd podkreślił, że przesyłka wniesiona w niniejszej sprawie w terminie liczonym od nieprawidłowej daty 17 marca 2025 r. została nadana 24 marca 2025 r. i gdyby ta pierwsza data była prawidłowa, to brak formalny zostałby uzupełniony w terminie. Tym samym – w ocenie Sądu – strona nie może być obciążona negatywnymi konsekwencjami błędu Poczty Polskiej. Spółdzielnia [...] w T. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wskazując, że profesjonalny pełnomocnik strony skarżącej, kierując się należytą starannością, powinien zauważyć, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi była awizowana 28 lutego 2025 r. co wynika zarówno z powtórnego zawiadomienia jak i ogólnodostępnych danych zawartych w portalu Poczty Polskiej. Wobec powyższego termin na jej odbiór upływał w dniu ustalonym na podstawie przepisów p.p.s.a., a nie na podstawie innych okoliczności. Natomiast data 17 marca 2025 r. jest dla sprawy irrelewantna, ponieważ na powtórnym zawiadomieniu wskazano datę pierwotnej awizacji (28 lutego 2025 r.), co profesjonalny pełnomocnik powinien był odczytać. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Jak stanowi art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Jak wyraźnie wynika z dyspozycji art. 87 § 2 p.p.s.a., obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu został nałożony na stronę wnioskującą o zastosowanie rzeczonej regulacji. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2002 roku, II SA/Ka 1977/00, niepublikowany). W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący (jego profesjonalny pełnomocnik) uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, a tym samym dochował należytej staranności. Jak bowiem słusznie wskazano w uzasadnieniu postanowienia, na powtórnym zawiadomieniu operator pocztowy błędnie wskazał termin końcowy odbioru, tj. przechowywania przesyłki – 17 marca 2025 r. Skoro bowiem pierwszego awizowania dokonano 28 lutego 2025 r., to bieg czternastodniowego terminu upływał 14 marca 2025 r. W tym dniu, zgodnie z przyjętą fikcją prawną, nastąpiło więc doręczenie pisma adresatowi i wobec tego zaczął biec siedmiodniowy termin do usunięcia braku formalnego skargi. Termin usunięcia braku skargi liczony od 14 marca 2025 r. upływał 21 marca 2025 r. Pełnomocnik skarżącego mając na uwadze, że na druku awizo wskazano datę odbioru do "2025-03-17" uznał, że termin na uzupełnienie braku formalnego skargi upływa z dniem 24 marca 2025 r. i do tego terminu dostosował się, nadając w dniu 24 marca 2025 r. przesyłkę zawierającą wymagany odpis skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niewywiązanie się przez operatora pocztowego z obowiązków określonych przepisami prawa, nie może rodzić negatywnych skutków po stronie adresata przesyłki. Odbiorca przesyłki ma prawo działać w zaufaniu do operatora pocztowego i przyjąć, że przesyłka została mu doręczona w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 20 grudnia 2012 r., sygn. akt I FSK 132/12, LEX nr 1366203 i 27 września 2013 r., sygn. akt I FSK 1407/12, LEX nr 1408527). Obowiązek obliczenia terminu, w którym może być wydana przesyłka należy do operatora pocztowego. Nie jest obowiązkiem adresata przesyłki – nawet jeśli jest on profesjonalistą – czynienie własnych ustaleń co do daty pozostawienia w jego oddawczej skrzynce pocztowej pierwszego awiza i obliczanie od tej daty 14-dniowego terminu, o którym mowa wyżej. W konsekwencji prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że przekroczenie terminu nie było spowodowane brakiem należytej staranności profesjonalnego pełnomocnika skarżącego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W odniesieniu do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości wydania orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a.