II OZ 1388/25

Dnia 23 września 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń A.B. i J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 212/23 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A.B. i J.B. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 lutego 2023 r., nr WOA.7721.10.2023.MSK w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Poznaniu postanowieniem z 5 stycznia 2024 r., II SA/Po 212/23, odmówił A.B. i J.B. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A.B. i J.B. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WWINB) z 6 lutego 2023 r., nr WOA.7721.10.2023.MSK, w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu swego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 29 sierpnia 2023 r. II SA/Po 212/23, WSA w Poznaniu odrzucił skargę A.B. i J.B., z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi, tj. nienadesłanie numerów PESEL, a także nie dołączenie odpisu skargi. Postanowieniem z 18 października 2023 r., II OZ 583/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia wniesione osobno przez skarżących na w/w postanowienie sądu wojewódzkiego o odrzuceniu skargi. Sąd Naczelny stwierdził w uzasadnieniu swego postanowienia, że niesporne jest, iż w aktach sprawy znajdują się zarządzenia zawierające wezwania skarżących do nadesłania ich numerów PESEL oraz nadesłania jednego odpisu skargi, które zostały zaadresowane i wysłane prawidłowo na adres do doręczeń wskazany w skardze. Przesyłki zawierające wezwania doręczano za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. i dwukrotnie awizowano, respektując tryb doręczania, o którym mowa w art. 65 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634 ze zm., Ppsa), dowody awizowania wezwań znajdują się w aktach sądowych. W ocenie Sądu Naczelnego, w tej sytuacji prawidłowo sąd wojewódzki uznał, że powyższe pisma zostały skutecznie doręczone w trybie art. 73 § 4 Ppsa. Termin do usunięcia braków formalnych skargi upłynął bezskutecznie 5 maja 2023 r. Z akt sprawy nie wynika również, aby skarżący składali reklamację na poczcie odnośnie wadliwości doręczenia wezwań do uzupełnienia braków formalnych skargi. Odrzucenie skargi było zatem uzasadnione. Jeszcze przed rozpoznaniem powyższych zażaleń przez Naczelny Sąd Administracyjny, skarżący (każdy z osobna) złożyli wnioski o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych ich wspólnej skargi. W treści pism podano numery PESEL, a także nadesłano odpis skargi. Z uwagi na tożsamość wniosków o przywrócenie terminu, skarżący podnieśli, że przesyłka zawierająca wezwanie sądu nie została im skutecznie doręczona. Stwierdzili, że nigdy nie podjęto próby doręczenia im przesyłki przez listonosza, ani też nie pozostawiono im nigdy awizo (ani pierwszego ani drugiego). Skarżący stwierdzili, że mieli już podobną sytuację z korespondencją pochodzącą z Sądu Rejonowego w T., który to ostatecznie przywrócił termin do dokonania czynności procesowej. Skarżący konsekwentnie podnoszą, że nigdy nie doręczono im żadnego wezwania, a o tym, że taka korespondencja została do nich skierowana, dowiedzieli się z treści postanowienia sądu o odrzuceniu ich skargi. Wskazując na powyższe w pierwszej kolejności sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że nie mogło umknąć z pola widzenia treść uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego II OZ 583/23, którym oddalono zażalenia skarżących na postanowienie o odrzuceniu ich skargi. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wezwania o uzupełnienie braków formalnych wyekspediowane do skarżących zostały im prawidłowo doręczone, tj. w trybie tzw. doręczenia zastępczego i nie miał wątpliwości, co do skuteczności doręczenia wezwania. Adnotacje na kopercie przeczą całkowicie tezie, jakoby istnieć miały problemy z doręczeniami na ulicy [...] w T. Odnośnie argumentacji skarżących, że pozostają oni w konflikcie z sąsiadką i to generuje problemy z doręczeniem korespondencji, sąd pierwszej instancji zauważył dwa aspekty, które obalają twierdzenia skarżących. Po pierwsze, skoro sąsiadka utrudnia dostęp skarżących do usług pocztowych poprzez stawianie technicznych barier, to rodzi się pytanie, jak skarżący odebrali postanowienie o odrzuceniu skargi? Skoro wskazane postanowienie zostało doręczone, to argument o trudnościach w doręczaniu korespondencji jest całkowicie chybiony. Po drugie, sąd pierwszej instancji zauważył, że to do strony postępowania sądowoadministracyjnego należy takie zorganizowanie skrzynki odbiorczej, aby korespondencja mogła być dostarczana. Tak argumentując odmówiono przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jednobrzmiące zażalenia złożyli skarżący, zaskarżając w całości w/w postanowienie, zaskarżając je w całości i zarzucając mu: - rażące naruszenie przepisów prawa i błędne przyjęcie, iż nie zachodzą podstawy do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w sytuacji gdy skarżący uzupełnili braki skargi w ustawowym terminie liczonym od dnia, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, tj. od dnia w którym skarżący dowiedział się de facto, że zostało w ogóle do niego skierowane wezwanie do uzupełnienia braków skargi i wraz z tym uzupełnieniem złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia tych braków, - rażące naruszenie przepisów prawa i błędne przyjęcie, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w zakresie terminowości dokonania czynności procesowej, jaką jest uzupełnienie braków formalnych skargi w sytuacji, gdy z materiału dowodowego sprawy (w szczególności oświadczenia E.R.) wynika, iż nie sposób przyjąć, aby doszło do prawidłowego doręczenia skarżącemu wezwania sądu do uzupełnienia braków skargi, a także by skarżący ponosił winę za uchybienie terminowi do uzupełnienia braków skargi w sytuacji, gdy nie miał żadnej wiedzy o treści wezwania i nie miał możliwości zapoznania się z jego treścią. - naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie prawidłowości doręczenia wezwania sądu do uzupełnienia braków skargi, a w konsekwencji załatwieniu sprawy w sposób niezgodny ze słusznym interesem skarżącego. Mając na uwadze powyższe, skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie im terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżący stanowczo oświadczają, że w tym przypadku nie zostały spełnione wymogi skutecznego doręczenia zastępczego, albowiem w miejscu ich zamieszkania nie zostały pozostawione awiza, informujące go o próbie doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie sądu do uzupełnienia braków skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 Ppsa (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy strona uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd przy tym powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można zatem mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn uchybienia terminu ciąży na stronie. Należy podzielić ocenę dokonaną przez WSA w Poznania, że skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu i w zażaleniu nie mogą w żadnym wypadku świadczyć o braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu. Za taką okoliczność nie można uznać wskazanego przez skarżącego braku w skrzynce pocztowej zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Sąd w oparciu o kopertę, zawierającą przeznaczone dla stron skarżących wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, ustalił, że przesyłka została zwrócona nadawcy z powodu "nie podjęcia jej w terminie". Z adnotacji poczty umieszczonych na kopertach adresowanych do skarżących – jak już ustalił wcześniej NSA w postanowieniu z 18 października 2023 r. II OZ 583/23 w przedmiocie odrzuceniu skargi – wynika, że przesyłki były awizowane dwukrotnie - pierwsze awizo pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej 14 kwietnia 2023 r., czynność ta została powtórzona w dniu 24 kwietnia 2023 r. W konsekwencji przesyłka została uznana za doręczoną w trybie art. 73 Ppsa (tzw. fikcja doręczenia). Zauważyć przy tym należy, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 Ppsa, a adresat podnosi, że nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. By jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować np. argumentem w postaci zgłoszenia nieprawidłowo zabezpieczonej skrzynki pocztowej czy reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji z 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. 2019, poz. 474). W ocenie NSA w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić samo oświadczenie strony o braku awizo. Zwykłe oświadczenie strony, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło może być uznane jedynie za przypuszczenie, nie jest jednak wystarczające do obalenia domniemania doręczenia przesyłki w trybie awizo. Twierdzenia skarżących o prawdopodobnych przyczynach braku awiz w skrzynce pocztowej są jednostronne, a na ich poparcie skarżący nie przedstawili dodatkowych dowodów. Za taki dowód nie może zostać również uznana argumentacja w zakresie istnienia ewentualnego sporu pomiędzy skarżącymi a ich sąsiadką, nie poparta żadnymi konkretnymi okolicznościami, które miałyby świadczyć o tym, że to sąsiadka skarżących ponosi odpowiedzialność za niedoręczanie im korespondencji sądowej. Okoliczność ta pozostaje w sferze domysłów, a nie faktów i nie może być przez sąd brana pod uwagę. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia stron, że przesyłek nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, tym bardziej, że jak wskazano powyżej z adnotacji znajdujących się na zwróconej do sądu przesyłce wynika, że była ona dwukrotnie, prawidłowo awizowana. Tymczasem skarżący nawet nie podjęli starań o wszczęcie procedury reklamacyjnej związanej z wyjaśnieniem niedoręczenia przesyłek z sądu. Podsumowując, stwierdzić należy, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, tj. aby niedopełnienie tego obowiązku było spowodowane nadzwyczajnymi przeszkodami. Sąd pierwszej instancji oceniając wniosek prawidłowo stwierdził, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki wymienione w art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 Ppsa, warunkujące przywrócenie skarżącym terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, oddalił zażalenia.