II OZ 1541/17

Dnia 12 grudnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 września 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 882/16 o oddaleniu wniosku o wyłączenie starszego referendarza sądowego w sprawie ze skargi P. S. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek skarżącego P. S. o wyłączenie starszego referendarza sądowego A. D. od orzekania w sprawie o sygnaturze akt III SA/Gd 882/16. Zarządzeniem z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 882/16, starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pozostawił wniosek P. S. z dnia 13 kwietnia 2017 r. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W dniu 22 sierpnia 2017 r. P. S. złożył wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy starszego referendarza sądowego A. D. z uwagi na okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ww. referendarz jest negatywnie i stronniczo nastawiona do jego osoby. Pozostawiając jego wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu bez rozpoznania nie wzięła ona pod uwagę, że przeoczenie terminu było związane z jego dramatyczną sytuacją życiową. W dniu 30 sierpnia 2017 r. wskazany we wniosku starszy referendarz sądowy złożył do akt pisemne oświadczenie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności mogące budzić wątpliwości co do jej bezstronności. Sąd, powołując się na treść art. 18 § 1 i 3, art. 19 i art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wskazał, że przedmiotowy wniosek nie może być uwzględniony. Nie może stanowić przesłanki wyłączenia referendarza od udziału w sprawie samo stwierdzenie wnioskodawcy, że – w jego ocenie referendarz sądowy jest osobą stronniczą, bez wskazania przez skarżącego na okoliczności, w których stanowisko to znajdowałoby uzasadnienie. Okolicznością taką na pewno nie jest fakt, że zarządzeniem z dnia 4 lipca 2017 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, z uwagi na nie nadesłanie przez skarżącego w zakreślonym terminie wypełnionego formularza PPF. Należy wyjaśnić, że wniosek o wyłączenie referendarza mogą uzasadniać jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, takich zaś przyczyn nie ma w niniejszej sprawie. Nadto z oświadczenia starszego referendarza sądowego – A. D., której wniosek dotyczy, złożonego w dniu 30 sierpnia 2017 r. wynika, że między nią, a stroną skarżącą w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności. Tym samym Sąd ocenił, że przyczyny opisane w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. powodujące wyłączenie referendarza nie istnieją. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł P. S., wskazując, że ww. referendarz nie powinna zajmować się jego sprawą, ponieważ jest ona negatywnie i stronniczo nastawiona do osoby skarżącego skoro pozostawiła wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że w związku z treścią art. 18 i art. 19 w zw. z art. 24 § 1 p.p.s.a. nie zaistniały w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniające wyłączenie ww. referendarza. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji brak jest podstaw do stwierdzenia aby przywoływana przez skarżącego argumentacja wskazywała na okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności referendarza. Zgodnie z art. 19 w zw. z art. 24 § 1 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza referendarza na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Użyte w art. 19 p.p.s.a. określenie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności referendarza, uzasadnioną obiektywnymi powodami. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia spoczywa na stronie wnioskującej o wyłączenie referendarza. Powinny to być takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w danych okolicznościach referendarz może okazać się nieobiektywny. Żądając wyłączenia referendarza w trybie art. 19 p.p.s.a. nie wystarczy powołać się na merytoryczną pracę referendarza, tj. podjęcie niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia w sprawie, która w przekonaniu wnioskodawcy daje podstawę do wyłączenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia spraw sądowych, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia osób wcześniej orzekających w tych sprawach. Do wyłączenia referendarza sądowego nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie, że taka osoba nie będzie bezstronna, wywołane faktem, że referendarz orzekał już w sprawie i wtedy wydał niekorzystne dla danej strony orzeczenie. Innymi słowy, brak zaufania do bezstronności referendarza, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez referendarza postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie referendarza od orzekania w danej sprawie. Tego rodzaju argumenty powinny być oceniane w przypadku wniesienia właściwych środków zaskarżenia (m.in. sprzeciwu, który w tej sprawi został wniesiony przez skarżącego), a nie w ramach postępowania o wyłączenie referendarza (por. odpowiednio postanowienia NSA: z 4 marca 2014 r., I OZ 138/14; z 21 maja 2015 r., II OZ 460/15). Poza tym w tej sprawie wcześniejsze niekorzystne dla skarżącego orzeczenie referendarza dotyczyło jedynie oceny faktu, czy skarżący wykonał w terminie zarządzenie. W tym bowiem zakresie dokonana przez referendarza sądowego ocena nie może być dowolna, ponieważ wynika wprost z art. 257 p.p.s.a. Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.