II OZ 213/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA - Eugeniusz Mzyk po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2005 r na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. B. –B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1656/04, w przedmiocie przyznania B. B.-B. prawa pomocy w zakresie częściowym, w sprawie ze skargi B. B.-B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 1 października 2004r., Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 1656/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał B. B. – B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu (pkt. 1 sentencji) zaś w pozostałym zakresie wniosek oddalił (pkt. 2 sentencji).. W uzasadnieniu postanowienia Sąd przytoczył, że wnioskodawczyni jest osobą samotną, uzyskującą dochody w wysokości 2.197,40 zł. netto miesięcznie oraz posiada mieszkanie o powierzchni 102,7 m2. We wspólnym gospodarstwie ze skarżącą pozostaje jej wnuczka nie uzyskująca żadnych dochodów. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni Sąd uznał, że zachodzą przesłanki do częściowego przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Natomiast w kwestii zwolnienia od ewentualnych kosztów sądowych (w tym poniesienia opłat sądowych) wniosek oddalono, gdyż w ocenie Sądu, skarżąca jest w stanie zgromadzić środki na ich poniesienie w przedmiotowej sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie z dnia 26 stycznia 2005 r. skarżąca podniosła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z wnuczką - studentką i utrzymuje się tylko z emerytury. Pracuje społecznie jako lekarz w hospicjum. Wniesienie skargi na decyzję Wojewody było dla niej koniecznością. Na tej podstawie skarżąca wnosiła o ponowne rozpatrzenie jej prośby i zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw zaskarżenia. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, zaś w myśl art. 246 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że "to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę" (J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004r., str. 319). W niniejszej sprawie trafnie przyjął Sąd Wojewódzki, że skarżąca nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca posiada stały miesięczny dochód w wysokości 2.348,78 zł. brutto oraz, że ma mieszkanie o powierzchni 102,7 m2. We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostaje jej wnuczka, nie uzyskująca dochodów. W świetle przytoczonych okoliczności podzielić należy pogląd wyrażany wielokrotnie w orzecznictwie sądowym, że osoba ubiegająca się o pomoc prawną winna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. m. in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt II CZ 104/84). Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i może być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona zatem, będąca osobą fizyczną, powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe a jak podniesiono powyżej skarżąca posiada stały miesięczny dochód, którego wysokość pozwala na zgromadzenie środków potrzebnych na poniesienie kosztów sądowych . Oceny tej nie podważa wykonywanie pracy społecznej w hospicjum (niewątpliwie godnej\ pochwały), gdyż nie ma wpływu na ocenę przedstawionej sytuacji majątkowej. Z tych względów, skoro podniesione w zażaleniu zarzuty nie podważają oceny Sądu Wojewódzkiego należało, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec jak w sentencji.