II OZ 314/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. G., P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lutego 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1259/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi D. G., P. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 kwietnia 2023 r., znak: DOA.7110.40.2023.ACK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do wniesienia skargi. Pismem z dnia 22 maja 2023 r. (data nadania w placówce pocztowej: 23 maja 2023 r. – k.19 akt) D. G. i P. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 14 kwietnia 2023 r., znak: DOA.7110.40.2023.ACK, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Postanowieniem z dnia 7 września 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1259/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: "P.p.s.a.", uznając że zaskarżona decyzja została wniesiona przez skarżących po terminie. Zażalenia na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył każdy ze skarżących wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II OZ 21/24, oddalił zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 7 września 2023 r. odrzucające skargę. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący wskazali, że nie można uznać, że zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 kwietnia 2023 r. została doręczona skarżącym w dniu 21 kwietnia 2023 r., jak przyjął Sąd pierwszej instancji. Przedmiotowa decyzja została bowiem doręczona w dniu 21 kwietnia 2023 r. nie skarżącym, a T. L. wykonującemu pod adresem S.1 prace konserwatorskie. T. L. nie był osobą uprawnioną do odbioru decyzji i już chociażby z tych względów nie można uznać za dzień doręczenia przedmiotowej decyzji skarżącym w dniu 21 kwietnia 2023 r. Co więcej, wskazano, że T. L. odebrał pocztę adresowaną na adres S.2, pod adresem S.1. Korespondencja ta została doręczona skarżącym przez T. L. 24 kwietnia 2023 r. i dopiero wówczas skarżący mogli się zapoznać z przedmiotową decyzją. Tym samym to ten dzień, w ocenie skarżących, należy uznać za dzień skutecznego doręczenia im decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 kwietnia 2023 r. Skarżący podkreślili, że istotnym w sprawie faktem jest to, że w urzędzie pocztowym w [...] w dniu 22 września 2022 r. została złożona dyspozycja przekierowania korespondencji dla skarżących z adresu S.2 oraz adresu S.1 ([...]) [...] na adres R. ([...]) ul. [...]. Zaznaczono również, że w powyższym przedmiocie skarżący złożyli reklamacje w placówce pocztowej w oddziale [...] i czekają na ich rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1259/23, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: "K.p.a.", wskazał, iż znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenia odbioru zawierają jednoznaczne stwierdzenie, że przesyłki zostały odebrane przez dorosłego domownika T. L. pod adresem S.2. Brak jest zatem dostatecznych przesłanek wskazujących, że doręczenia korespondencji zawierającej kwestionowaną decyzję dokonano osobie do tego nieupoważnionej, skoro odebrał ją dorosły domownik T. L. i podjął się oddania przesyłki adresatom. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skarżący nie obalili przesłanki domniemania doręczenia korespondencji do rąk dorosłego domownika poprzez stwierdzenie, że osoba odbierająca przesyłkę nie była do tego upoważniona i to w sytuacji, gdy oświadczyła, że jest dorosłym domownikiem adresata, poświadczając to własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Wbrew twierdzeniom skarżących doręczenie zaskarżonej decyzji T. L., a nie skarżącym, można zatem uznać za skuteczne doręczenie decyzji skarżącym. Jak wynika z akt sprawy do doręczenia zaskarżonej decyzji doszło w dniu 21 kwietnia 2023 r. pod adresem S.2. Adres ten wskazany był przez skarżących jako adres do doręczeń i pod ten adres kierowano wszelką adresowaną do nich korespondencję, która w toku postępowania administracyjnego była skutecznie podejmowana. Zaznaczono, że skarżący nie poinformowali organu o zmianie adresu, do czego byli zobowiązani na podstawie art. 41 K.p.a. W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowy adres ma skutek prawny. Z tego względu, WSA uznał za skuteczne doręczenie skarżącym zaskarżonej decyzji na dotychczasowy adres. Odnosząc się do podnoszonej kwestii, że skarżący złożyli w placówce pocztowej dyspozycję przekierowania korespondencji z adresu S.2 ([...]) na nowy adres ul. [...], [...] R. wskazano, iż nie stanowi ona okoliczności uzasadniającej brak winy skarżących w uchybieniu terminowi. Jak wynika z akt sprawy nie jest znany wynik przeprowadzonego postępowania reklamacyjnego w placówce pocztowej w oddziale [...]. Ponadto zaznaczono, że reklamacja ta nie dotyczyła kwestii doręczenia zaskarżonej decyzji osobie nieuprawnionej pod niewłaściwy adres. Dopiero pozytywny wynik rozpatrzenia tej reklamacji mógłby stanowić istotny argument przemawiający za przywróceniem terminu do wniesienia skargi. Skarżący nie wskazywali, że taka reklamacja została złożona i rozpatrzona pozytywnie. Złożona przez skarżących reklamacja dotyczyła natomiast prawidłowej realizacji usługi dyspozycji przekierowania korespondencji. WSA wskazał również, że nie jest przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi okoliczność, że skoro zaskarżona decyzja została doręczona skarżącym w dniu 24 kwietnia 2023 r. to dochowali oni terminu do wniesienia skargi. Wskazano, że dla skuteczności doręczenia nie ma bowiem znaczenia, kiedy przesyłka faktycznie zostanie przekazana adresatowi. Zażalenie na powyższe orzeczenie wnieśli skarżący wnosząc o jego uchylenie. Skarżący, podnieśli kwestie, które zostały już przez nich powołane we wniosku o przywrócenie terminu wskazując, iż przesyłka pocztowa, zawierająca decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 kwietnia 2023 r. została doręczona nieuprawionej osobie, w innym miejscu niż adres na zaadresowanej kopercie, a także, iż w dniu 22 września 2022 r. złożyli dyspozycję przekierowania korespondencji dla skarżących z adresu S.2 na adres ul. [...], [...] R. Równocześnie skarżący w złożonym zażaleniu złożyli wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania reklamacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.) oraz dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Wskazać należy, że uprawdopodobnienie braku winy jest obowiązkiem strony ubiegającej się o przywrócenie terminu, która stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a., nie musi udowodnić braku winy, a jedynie uprawdopodobnić okoliczności świadczące o jej braku. Z brzmienia art. 87 § 2 P.p.s.a. wynika, że za dostateczną przesłankę przywrócenia terminu ustawodawca uznał uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę okoliczności, które - wedle treści wniosku - miały stanowić bezpośrednią przyczynę uchybienia określonego terminu. Uprawdopodobnienie, jak podkreśla się w orzecznictwie, nie daje natomiast pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie NSA z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 95/12). Podkreślenia zatem wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. Jak już wyżej wskazano, wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym przekroczeniu terminu ( por. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 755/14). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący w należyty i wystarczający sposób, uprawdopodobnili brak swojej winy w niedopełnieniu w terminie wymaganych czynności. Przedstawiona argumentacja w zakresie uchybienia terminu uprawdopodabnia w sposób dostateczny tezę, że do uchybienia terminu doszło wskutek okoliczności niezawinionych przez skarżących. W niniejszej sprawie skarżący wszczęli postępowanie reklamacyjne w placówce pocztowej w oddziale [...] na nieprawidłową realizację usługi dyspozycji skierowania korespondencji z adresu S.2, na adres ul. [...], [...] R. Wprawdzie skarżący nie przedstawili wyniku przeprowadzonego postępowania reklamacyjnego, jednakże znajdujące się w aktach sprawy dokumenty w sposób wystarczający wskazują, że w sprawie doszło do nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki zawierającej decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 14 kwietnia 2023 r. Przedłożone przez skarżących dowody z dokumentu dyspozycji przekierowania korespondencji z adresu S.2 [...] na adres ul. [...], [...] R., złożonego w dniu 22 września 2022 r. w placówce pocztowej w [...], a także fakt odebrania korespondencji zawierającej przedmiotową decyzję przez T. L. w dniu 21 kwietnia 2023 r. pod adresem S.2, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uprawdopodobniają brak winy skarżących w uchybieniu terminu do złożenia skargi na przedmiotową decyzję. W istocie bowiem kierowana przez organ administracyjny korespondencja zawierająca zaskarżoną decyzję winna być przez operatora pocztowego przekazana pod adres ul. [...], [...] R., zgodnie ze złożoną na wiele miesięcy przed wydaniem decyzji dyspozycją skarżących. Z akt sprawy wynika, że doszło do zaniechania tego obowiązku i błędnego doręczenia korespondencji pod adres S.2. W tej sytuacji uznać należy, że odmowa przywrócenia terminu do złożenia skargi ze wskazanych przyczyn stanowiłaby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 544/09). Należy zgodzić się z tym, że skarżący, jako osoby należycie dbające o swoje interesy, powinni wskazać w toku postępowania sądowego inny adres do doręczeń. Pożądane jest jednak zachowanie pewnego kompromisu polegającego na tym, by z jednej strony mieć na uwadze obiektywny miernik staranności, której można i trzeba wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, z drugiej zaś strony powstrzymanie się od nadmiaru formalizmu, by z tego powodu nie zamknąć stronie prawa do sądu. W świetle powyższego oraz kierując się konstytucyjną zasadą prawa do sądu, należało w oparciu o regulację art. 86 § 1 P.p.s.a., przywrócić termin do złożenia skargi. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania reklamacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny uznał ten wniosek za bezzasadny wobec uwzględnienia zażalenia skarżących i przywrócenia terminu do złożenia skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 w zw. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.