II OZ 400/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 2847/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 2847/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. B. wstrzymania wykonania decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2025 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy (PINB) z 16 kwietnia 2025 r. nr [...]nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego, tj. obiektu kontenerowego o wym. 2,4 m x 6,20 m, usytuowanego na działce nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...] (ozn. na załączniku graficznym do protokołu nr [...]z 24 września 2024 r., nr 2). W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że w skardze na powyższą decyzję skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania skargi, gdyż jej wykonanie (rozbiórka kontenerów) spowoduje nieodwracalne skutki materialne oraz uniemożliwi ewentualne przywrócenie stanu poprzedniego. Następnie pismem z 3 grudnia 2025 r. skarżący ponowił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że rozbiórka kontenerów prowadzi do trwałego unicestwienia obiektów. Zdaniem skarżącego ich odtworzenie wymagałoby poniesienia znacznych nakładów finansowych i jest w praktyce niemożliwe. Wskazał ponadto, że PINB ma obowiązek egzekwować nakazy rozbiórki, a wszczęcie egzekucji może nastąpić w każdej chwili. W jej wyniku mogłoby dojść do wykonania zastępczego i obciążenia go wysokimi kosztami, co samo w sobie stanowi trudne do odwrócenia skutki. Skarżący zaznaczył, że kontenery mają dużą wartość i stanowią istotny element prowadzonej przez niego działalności i zagospodarowania terenu. Skarżący wyjaśnił, że ich usunięcie uniemożliwi mu dalsze korzystanie z terenu oraz narazi go na trwałe straty ekonomiczne. Podniósł również, że skarga nie jest oczywiście bezzasadna - kwestionuje zarówno ustalenia faktyczne, jak i wykładnię przepisów prawa materialnego. Zdaniem skarżącego zachodzą poważne wątpliwości wymagające merytorycznego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny, co dodatkowo przemawia za udzieleniem ochrony tymczasowej. Uzasadniając odmowę uwzględnienia przedmiotowej wniosku Sąd stwierdził, że wniosek skarżącego nie został wyczerpująco uzasadniony - skarżący nie przytoczył w nim okoliczności, których obowiązek podania wynika z art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto, powołane w skardze zarzuty dotyczące zaskarżonej decyzji nie mogą stanowić uzasadnienia dla ww. wniosku. Wynika to zwłaszcza z faktu, że uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., ochrona tymczasowa jest odrębną instytucją od kontroli legalności aktu, wydanego przez organ, której w postępowaniu sądowoadministracyjnym dokonuje Sąd. Sąd podkreślił, że charakter sprawy w przedmiocie rozbiórki nie może samoistnie uzasadniać wydania każdorazowo postanowienia wstrzymującego wykonanie decyzji. Nie można wykluczyć, że cechy obiektu, który ma owej rozbiórce podlegać, nie zawsze powodują trudności w odwróceniu samego faktu rozbiórki (możliwość stosunkowo łatwego odtworzenia obiektu), podobnie jak nie zawsze wskutek rozbiórki zostanie wyrządzona znaczna szkoda. Sąd podniósł, że wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę ze swej istoty powoduje zmianę stanu rzeczy, co nie oznacza jednak, że każdy nakaz rozbiórki wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Inna jest bowiem sytuacja, gdy nakazowi rozbiórki podlega np. dom mieszkalny, a inna, gdy tak jak w niniejszej sprawie, nakazem objęta jest rozbiórka przedmiotowego obiektu (konteneru), która generuje niewątpliwie o wiele mniejsze koszty i stanowi proces logistycznie i technicznie mniej skomplikowany. Ponadto skarżący nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej, które to informacje pozwoliłyby ocenić, czy istotnie rozbiórka konteneru wyrządzi skarżącemu znaczną szkodę. Bez tych informacji dokonanie oceny, czy istotnie zachodzi przesłanka wyrządzenia znacznej szkody - nie jest możliwe. Reasumując, w ocenie Sądu, skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności, które mogłyby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do przezwyciężenia skutków. Zażaleniem M. B. zaskarżył powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zażalenia podniósł m.in., że szacunkowa wartość kontenera wynosi ok. 25 000 zł, a łączna wartość czterech analogicznych objętych odrębnymi postępowaniami ok. 100 000 zł. Rozbiórka tych obiektów doprowadzi do definitywnego zniszczenia składników majątku skarżącego, powodując realną i wymierną szkodę majątkową o znacznej wartości. Dodatkowo wskazano, że kontenery te przeznaczone są do sprzedaży a ich utrata prowadzi do definitywnego pozbawienia skarżącego możliwości uzyskania przychodu z ich zbycia. Zwrócono przy tym uwagę na trudną sytuację finansową skarżącego – zadłużenie przekraczające 120 000 zł oraz trudności wyegzekwowania należności od najemcy w sytuacji, gdy dochód z najmu lokalu użytkowego jest jedynym źródłem utrzymania skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Wniosek powinien przy tym zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Dopiero takie informacje umożliwiają Sądowi, ocenę, czy istotnie wykonanie zaskarżonego aktu będzie wiązało się z wyrządzeniem szkody majątkowej, która będzie znaczna w kontekście ogólnej sytuacji finansowej strony wnioskującej o wstrzymanie wykonania aktu. Brak zobrazowania tej sytuacji powoduje, że niemożliwe jest dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji w tej konkretnej sytuacji może się wiązać z ryzykiem wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia i niepoparte stosownymi dokumentami, nie mogą natomiast stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Mając na uwadze charakter zaskarżonej decyzji zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że decyzja nakazująca rozbiórkę w przypadku jej wykonania, a następnie ewentualnego uchylenia przez sąd, jest tego rodzaju rozstrzygnięciem, które może spowodować wyrządzenie stronie znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki (zob. postanowienia NSA: z 8 listopada 2016 r., II OSK 2[...]3/16; z 1 marca 2011 r., II OZ 118/11; z 27 listopada 2009 r., II OZ 1040/09; z 10 marca 2008 r., II OZ 202/08). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku decyzja nakazująca rozbiórkę podlega, niejako "automatycznie", wstrzymaniu w postępowaniu sądowym. W każdym bowiem przypadku, sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania aktu, zobowiązany jest ocenić skutki wykonania rozbiórki zarówno z punktu widzenia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, jak i trudnych do odwrócenia skutków. Kwestię tę należy zatem rozważyć w indywidualnych okolicznościach sprawy. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, przedmiotem niniejszego postępowania jest usytuowany na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...] kontener o wymiarach 2,40 x 6,20 m, posadowiony na betonowych podkładach. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w żaden sposób - poza gołosłownym twierdzeniem - nie wykazał, że rozbiórka tego obiektu doprowadzi do jego definitywnego unicestwienia jak podniesiono w zażaleniu. Co więcej, jak wynika z uzasadnienia skargi, zarzucając organom błędną kwalifikację przedmiotowego kontenera jako obiektu budowlanego skarżący, powołując się na orzecznictwo mające potwierdzać jego stanowisko, wskazał, że "kontenery niepodłączone do mediów, nieposiadające fundamentów i dające się łatwo przenieść nie są obiektami budowlanymi". Nie przesądzając w żaden sposób kwalifikacji prawnej spornych obiektów zauważyć zatem należy, że powyższe stanowisko skarżącego wyrażone w skardze przeczy stanowisku wyrażonemu w zażaleniu co do nieodwracalnego charakteru skutków wykonania zaskarżonej decyzji. Skoro bowiem możliwe jest łatwe przeniesienie spornych obiektów to nie można uznać, że skutków wykonania zaskarżonej decyzji nie można odwrócić. Zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że ani w zaskarżonej ani w poprzedzającej ją decyzji organy nie określiły szczegółowo sposobu i technicznych aspektów wykonania orzeczonego nakazu rozbiórki. Powyższe czyni także nieskuteczną argumentację skarżącego opartą o jego sytuację finansową mającą stanowić przeszkodę w możliwości odtworzenia spornego obiektu. Ponadto, pomijając już okoliczność braku szczegółowego wykazania przez skarżącego swojej sytuacji majątkowej (m.in. przedstawiono nieaktualne zawiadomienie ze Wspólnoty Mieszkaniowej dotyczące zaległości oraz oświadczenie o sytuacji majątkowej nieuwzględniające prowadzonej przez skarżącego działalności, której sporny kontener – zgodnie z informacją zawartą w uzupełnieniu wniosku o wstrzymanie – stanowi istotny element), podkreślenia wymaga, że sam fakt konieczności poniesienia skutków finansowych rozbiórki nie świadczy o istnieniu niebezpieczeństwa znacznej szkody dla skarżącego. Takie koszty nie są nadzwyczajnym skutkiem wykonania rozbiórki, wiążą się z jej istotą. Oczywistym jest, że koszty te spowodują uszczuplenie majątku zobowiązanego do jej wykonania, ale nie można uznać tego za coś nadzwyczajnego, a tylko takie okoliczności stanowią podstawę wstrzymania wykonania. Wyjaśnić również należy, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu po wniesieniu skargi ma zawsze charakter wyjątkowy. Dlatego też strona skarżąca powinna wykazać, że w konkretnym stanie faktycznym wykonanie nakazu rozbiórki wiązać się będzie z wyrządzeniem znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. Sąd zobowiązany jest dokonać oceny wniosku uwzględniając okoliczności sprawy. To, że nakaz rozbiórki z reguły wywołuje trudne do odwrócenia skutki, nie oznacza, że wywołuje takie skutki w każdym przypadku. W związku z powyższym, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.