II OZ 411/23

Dnia 12 lipca 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1994/22 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 lipca 2022 r. znak: KOC/4168/Ar/22 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości prawa własności nieruchomości gruntowej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie postanowieniem z 26 października 2022 r., VII SA/Wa 1994/22, po rozpoznaniu wniosku Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie ("SKO" lub "Kolegium") z 25 lipca 2022, r. znak: KOC/4168/Ar/22, w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości prawa własności nieruchomości gruntowej. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji podnosząc, że "w przypadku uiszczenia oznaczonej kwoty, a następnie uchylenia decyzji, po stronie Skarżącego powstanie szkoda majątkowa w wysokości ustalonej kwoty. Wskutek zaskarżenia decyzji, jej wykonanie powinno zostać wstrzymane do momentu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż tylko wtedy skarżący będzie bezpieczny, a jego słuszny interes w sposób prawidłowy zabezpieczony przed możliwością powstania szkody." Strona skarżąca wywodziła także, że ciąży na niej obowiązek dbania o finanse publiczne. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji stwierdził, że ww. wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał, aby w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd wojewódzki argumentował, że wobec braku dokumentów potwierdzających aktualną sytuację finansową strony skarżącej nie sposób było ocenić, czy grozi jej wyrządzenie znacznej szkody. Zdaniem tegoż sądu nie jest wystarczające formułowanie ogólnikowych twierdzeń, ale niezbędne jest staranne zobrazowanie opisanej we wniosku sytuacji, w tym szczególnie rzetelne określenie rozmiaru ewentualnej szkody oraz jej wpływu na sytuację ekonomiczną strony. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, który zaskarżył je w całości, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm., Ppsa), poprzez błędne uznanie, że brak wstrzymania wykonania decyzji nie powoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, strona skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Strona skarżąca podnosi jak w skardze i złożonym wniosku, że w przypadku uiszczenia oznaczonej w zaskarżonej decyzji kwoty, a następnie uchylenia tej decyzji, po stronie skarżącego powstanie szkoda majątkowa w wysokości ustalonej kwoty. Kwota ustalona w decyzji to ponad 17,5-krotność minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2022 r., a zatem jest to kwota znaczna. Dalej podnosi, że "faktem notoryjnym jest, że obecnie Skarb Państwa z uwagi na niezależne od niego okoliczności, zmaga się z trudną sytuacją budżetową. Najpierw znaczne wydatki generowały kwestie związane z pandemią, a obecnie z ochroną przed znacząco wzrastającą inflacją oraz pomocą Ukraińskim uchodźcom i ich siłą zbrojnym w odparciu zbrodniczej wojny napastniczej ze strony federacji rosyjskiej". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 Ppsa (Dz. U. 2023, poz. 259) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie zaś z art. 61 § 3 Ppsa po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z powyższego wynika zatem, że sąd może wstrzymać wykonanie aktu, jeżeli stwierdzi zajście chociaż jednej z dwóch przesłanek: niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwa powstania trudnych do odwrócenia skutków. Przechodząc już do oceny zastosowania w niniejszej sprawie przesłanek z art. 61 § 3 Ppsa należy podkreślić, że to na stronie skarżącej ciąży obowiązek wykazania, że w sprawie, w której domaga się wstrzymania wykonania danego aktu, występują przesłanki wynikające z powyższego przepisu. Z uwagi na ocenny charakter przesłanek w przedmiocie wstrzymania wykonania danego aktu, sąd może pewne okoliczności, które wynikają z akt sprawy, wziąć pod uwagę z urzędu, co nie oznacza jednak, że jest zobowiązany poszukiwać za stronę argumentów na poparcie zgłoszonego przez nią żądania (por. postanowienie NSA z 6 czerwca 2017 r., II OZ 567/17, LEX nr 2306686). W rozpoznawanej sprawie WSA w Warszawie zasadnie przyjął, że wniosek strony skarżącej nie zawiera argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy podkreślić, że złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania danego aktu nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków z niego wynikających. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by sąd mógł stwierdzić w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia (zob. postanowienie NSA z 6 maja 2014 r. I OZ 341/14, LEX nr 1766307). Rację ma sąd pierwszej instancji, że powołanie się jedynie na ogólnikowe konsekwencje finansowe wobec braku wskazań do określenia sytuacji finansowej skarżącego, nie może uzasadniać uznania, że przesłanki dla zastosowania ochrony tymczasowej zostały spełnione. W sytuacji gdy skarżący nie wskazuje we wniosku na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ani tych przesłanek nie uzasadnia, to nie jest obowiązkiem sądu poszukiwanie tych okoliczności (vide: postanowienie NSA z 10 października 2013 r., I OZ 876/13, LEX nr 1432381). W uzasadnieniu zażalenia zawarto ogólne stwierdzenia, że przykładowo: "(...) trudna sytuacja finansowa Skarbu Państwa jest faktem notoryjnym", które należy uznać jedynie za polemikę z prawidłowym stanowiskiem sądu pierwszej instancji oraz wyraz tego, że skarżący nie przedstawił adekwatnych informacji obrazujących jego rzeczywistą i aktualną sytuację finansową. Również skutki pandemii czy narastająca inflacja dotyczą każdego podmiotu występującego ze skargą do sądu administracyjnego. Tymczasem ochrona tymczasowa może być przyznana stronie, która uprawdopodobniła w sposób przybliżony do udowodnienia swoją indywidualną sytuację, tak aby sąd mógł powiązać ją ze skutkami jakie wywołuje zaskarżony akt. Dopiero taki stan, pod warunkiem realnej możliwości wywołania znacznej szkody, może skutkować zastosowaniem ochrony tymczasowej. Skarżący nie poparł swoich twierdzeń żadnymi dowodami, a sąd nie jest zobowiązany, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania, do przeprowadzania z urzędu postępowania dowodowego w tym zakresie. Natomiast, do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Poza tym obowiązek zapłaty świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy, jest odwracalny, ponieważ w przypadku ewentualnego uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, wnioskodawca będzie posiadał określone instrumenty prawne do ubiegania się o zwrot poniesionych kosztów. Nie można także abstrahować od tej okoliczności, wedle której źródłem obowiązku skutkującego nałożeniem opłaty, było zbycie w 2015 r. przez stronę skarżącą działki nr [...] o pow. [...] m² za cenę [...] zł, strona skarżąca uzyskała przeto dochód, a zbywając tę działkę musiała liczyć się – wobec dokonania tej czynności w okresie do 5 lat od uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – z obowiązkiem uiszczenia opłaty z tytułu tzw. ulepszenia planistycznego. Nie przesądzając o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, brak jest podstaw do uznania, że zachodziła jedna z przesłanek z art. 61 § 3 Ppsa. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że orzeczenie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.