II OZ 652/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 173/23 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi J. O. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 13 grudnia 2022 r., nr WOA.722.103.2015.KS w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oraz nałożenia obowiązku przedłożenia określonych dokumentów postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 173/23, odrzucił wniosek J. O. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie (WINB) z dnia 13 grudnia 2022 r., nr WOA.722.103.2015.KS, oraz zwrócił skarżącemu uiszczony w kwocie 100 złotych wpis sądowy. Sąd podał, że postanowieniem z dnia 24 marca 2023 r. odrzucono skargę J. O. na ww. postanowienie WINB, z uwagi na nieuiszczenie przez skarżącego wpisu od skargi. Postanowienie o odrzuceniu skargi doręczono skarżącemu w dniu 30 marca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt II OZ 252/23, oddalił zażalenie skarżącego na ww. postanowienie Sądu I instancji. W dniu "24" maja 2023 r. WINB przekazał wniosek skarżącego z dnia 22 maja 2023 r. o przywrócenie terminu "do wniesienia skargi" na powołane na wstępie postanowienie organu II instancji z dnia 13 grudnia 2022 r. W dniu 22 maja 2023 r. na rachunek sądowy wpłynęła kwota 100 złotych uiszczona przez skarżącego tytułem wpisu sądowego. Zarządzeniem z dnia 4 sierpnia 2023 r. skarżący został wezwany do sprecyzowania treści swego żądania, poprzez wskazanie, w terminie 7 dni, czy jego pismo z dnia 22 maja 2023 r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, czy też jest wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi, pod rygorem przyjęcia, że wniosek skarżącego dotyczy przywrócenia terminu do usunięcia braków skargi. W piśmie z dnia 22 sierpnia 2023 r. skarżący wskazał na swój podeszły wiek i stan zdrowotny oraz wyjaśnił, że nie zna się na procedurach sądowych. Wskazał następnie na okoliczność wydanego w sprawie postanowienia Sądu I instancji z dnia 24 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 173/23, o odrzuceniu skargi oraz postanowienia NSA z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt II OZ 252/23. Sąd przytoczył treść art. 86 § 1, art. 87 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zwana dalej: "p.p.s.a.") oraz wskazał, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy należy przyjąć, że przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu do skargi ustała najpóźniej w dniu, w którym skarżący dowiedział się o okoliczności wydania postanowienia z dnia 24 marca 2023 r. o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu tego postanowienia wyjaśniono skarżącemu, że wobec nieuiszczenia wpisu, skarga podlegała odrzuceniu. Przedmiotowe postanowienie z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 30 marca 2023 r. Wobec tego w dniu następnym, czyli 31 marca 2023 r. rozpoczął bieg ustawowy siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ostatnim dniem na dokonanie skutecznie czynności polegającej na złożeniu wniosku o przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi był 6 kwietnia 2023 r. (czwartek). W tej sytuacji Sąd uznał, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, nadany przez skarżącego pocztą za pośrednictwem organu II instancji w dniu 22 maja 2023 r. (data stempla pocztowego na kopercie) i "przekazany tego samego dnia Sądowi", został złożony z uchybieniem terminu, określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 88 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., orzekł o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego Sąd orzekł w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, przedstawiając opis stanu faktycznego niniejszej sprawy sądowej oraz podnosząc, że nie zna się on na procedurach sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, sentencja nie uległaby zmianie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zanim jednak sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. (pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu). Wniosek jest niedopuszczalny, gdy brakuje ustawowych warunków jego dopuszczalności, np.: jeżeli został złożony po upływie roku od uchybionego terminu, a nie dotyczy przypadku wyjątkowego (art. 87 § 5 p.p.s.a.); jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.); jeżeli czynność strony była dokonana w terminie (art. 86 § 1 p.p.s.a.); jeżeli wniosek nie dotyczy terminu procesowego, lecz np. terminu prawa materialnego lub terminu instrukcyjnego (art. 278 lub 141 § 1 p.p.s.a.) albo terminu związanego z upływem określonej fazy postępowania sądowego. Jeśli wniosek został złożony terminowo i jest dopuszczalny, to sąd administracyjny musi rozstrzygnąć wniosek - przywracając termin bądź odmawiając przywrócenia terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1090/11). W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, który Sąd orzekający podziela, że wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a., jest aktualny dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia, czy termin do dokonania czynności procesowej upłynął - czy też nie - przed jej dopełnieniem. Jeżeli zatem od postanowienia o odrzuceniu skargi złożone zostało zażalenie, to termin 7-dniowy z art. 87 § 1 p.p.s.a., przewidziany na złożenie wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu, zaczyna swój bieg od daty doręczenia postanowienia Sądu drugiej instancji rozstrzygającego kwestię uchybienia terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 29 września 2022 r., sygn. akt II OZ 545/22 i powołane w nim orzeczenia). W realiach rozpoznawanej sprawy należy przyjąć, że początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi wyznacza data doręczenia skarżącemu odpisu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt II OZ 252/23, a nie, jak przyjął Sąd Wojewódzki, data doręczenia skarżącemu odpisu postanowienia Sądu Wojewódzkiego z dnia 24 marca 2023 r. odrzucającego skargę. Odpis orzeczenia NSA został doręczony skarżącemu w dniu 16 maja 2023 r., a więc siedmiodniowy termin zakreślony w art. 87 § 1 p.p.s.a., na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi upływał z dniem 23 maja 2023 r. Skarżący wniosek o przywrócenie terminu "do złożenia skargi", który Sąd potraktował jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, złożył wprawdzie w dniu 22 maja 2023 r., jednakże uczynił to za pośrednictwem WINB. Wyjaśnić zatem należy, że, po pierwsze, wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi powinien zostać złożony bezpośrednio do sądu I instancji, po drugie, że w przypadku złożenia tego wniosku za pośrednictwem organu, o dokonaniu czynności decyduje data jego nadesłania na adres sądu przez organ. Przedmiotowy wniosek został przekazany do Sądu Wojewódzkiego przez WINB przy piśmie z dnia 25 maja 2023 r. (data prezentaty Sądu I inst.), zatem już po upływie ww. terminu (dla przypomnienia - upływał z dniem 23 maja 2023 r.). Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi, jako spóźniony, podlega odrzuceniu w oparciu o art. 88 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. Na marginesie, nawet gdyby przyjąć literalnie, że wniosek skarżącego dotyczył przywrócenia terminu do wniesienia skargi, także on podlegałby odrzuceniu, lecz już, nie jako spóźniony, lecz niedopuszczalny. Skarga została bowiem wniesiona w terminie. Powodem odrzucenia skargi było nieuzupełnienie w terminie jej braków, zatem prawnie dopuszczalny jest jedynie wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności uchybionej, czyli uiszczenia wpisu sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 12 września 2023 r., sygn. akt II OZ 498/23). Ten został zaś złożony z uchybieniem terminu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.