II OZ 69/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. oraz R. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2272/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 lipca 2024 r. nr 799/2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić zażalenie K. P.; 2. odrzucić zażalenie R. P. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2272/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 lipca 2024 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że pismem z 28 października 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 15 października 2025 r., wezwał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 13 lutego 2025 r. dotyczącego uiszczenia wpisu sądowego od skargi - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżącej prawidłowo doręczono powyższe wezwanie 13 listopada 2025 r. Wyznaczony przez Sąd termin upłynął zatem 20 listopada 2025 r. Po sprawdzeniu w rejestrze dochodów budżetowych Sądu stwierdzono, że skarżąca nie uiściła należnego wpisu od skargi. Zażalenie na to postanowienie wniosła K. P. oraz R. P., domagając się jego uchylenia, zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego oraz zobowiązania organu do zawieszenia postępowań administracyjnych dotyczących garaży do czasu prawomocnego zakończenia postępowania spadkowego, jak również ponownego i realnego rozpoznania wniosków o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie K. P. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z powyższych przepisów wynika, że zasadą jest obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma (skargi). Wyjątki od takiego obowiązku wymieniają przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i są to przedmiotowo-podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239 p.p.s.a.) czy też instytucja prawa pomocy (art. 243 p.p.s.a. i następne). W niniejszej sprawie strona skarżąca nie była zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi z mocy przepisów powołanej wyżej ustawy i nie została zwolniona z tego obowiązku na podstawie orzeczenia sądu. Z uwagi na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2025 r., sygn. akt II OZ 645/25 oddalającego zażalenie K. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2025 r. wzywające skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy, istniały podstawy do wezwania skarżącej do wykonania ww. prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2025 r. Z akt sprawy wynika, że pomimo doręczenia skarżącej wezwania, nie uiściła ona przedmiotowego wpisu. Ze znajdującej się w aktach adnotacji z rejestru opłat sądowych wynika bowiem, że w rejestrze opłat sądowych nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy. Sąd pierwszej instancji prawidłowo w tych okolicznościach przyjął, że skarżąca nie uzupełniła braku fiskalnego skargi i na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę. Na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia nie mogły wpłynąć argumenty zażalenia odwołujące się do sytuacji finansowej skarżącej, w tym wynikającej z inicjowania postępowań przed sądami administracyjnymi. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia należało jedynie sprawdzić, czy istniał obowiązek uiszczenia przez skarżącą wpisu sądowego. Kwestia przyznania stronie skarżącej prawa pomocy stanowi przedmiot rozstrzygnięcia w odrębnym postępowaniu. Zakresem rozstrzygnięcia nie jest też objęta kwestia zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, czy postępowania przed organami administracji publicznej. Z kolei odnośnie do motywów zażalenia eksponujących gwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu, wyjaśnić należało, że prawo to doznaje określonych ograniczeń (nie ma charakteru absolutnego). Realizacja prawa do sądu uzależniona jest bowiem od spełnienia szeregu wymogów prawem przewidzianych (formalnych/fiskalnych i materialnych), w tym między innymi: legitymacji skargowej, terminowego składania pism procesowych, uiszczania opłat sądowych, czy sporządzenia niektórych pism przez zawodowych pełnomocników. Odnośnie do argumentacji zażalenia podnoszącej dużą ilość pism kierowanych do strony skarżącej z sądu administracyjnego wyjaśnić należy, że postępowanie sądowoadministracyjne jest bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości, co oznacza, że może być ono prowadzone tylko na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot. Inicjując postępowanie sądowoadministracyjne strona skarżąca powinna liczyć się z możliwością kierowania do niej pism w sprawie, jeżeli jej stan i okoliczności tego wymagają. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Natomiast zażalenie wniesione przez R. P. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność zażalenia może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę, niebędącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia R. P., który nie jest adresatem postanowienia z dnia 3 grudnia 2025 r. Jest nim wyłącznie skarżąca K. P. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji.