II OZ 7/15

16 stycznia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 527/14 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie Wyrokiem z dnia 4 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę A. M. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. W dniu 15 października 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Argumentowała, że zgubiła zawiadomienie o rozprawie, w którym znajdowało się stosowne pouczenie. W dniu 13 października 2014 r. skarżąca wykonała telefon do sądu i dowiedziała się, że sąd wyroku z urzędu nie przesyła. Wskazała, że spóźnienie spowodowane było jej niewiedzą oraz trudną sytuacją życiową ( wyjaśniła, że jest emerytką, a jej zły stan zdrowia wynika z trwających od wielu lat sporów o nieruchomość, zawinionych, jak stwierdziła, przez złośliwych sąsiadów, którzy piszą nieprawdziwe skargi) oraz zagubieniem zawiadomienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 4 listopada 2014r., sygn. akt II SA/Bk 527/14, na podstawie art. 86 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), - dalej p.p.s.a. odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu postanowienia Sąd odwołując się do treści art. 86 § 1 i 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a., przyjął, że skarżąca dopełniła formalnych wymagań wniosku o przywrócenie terminu. Kiedy zorientowała się co do opóźnienia, w dniu 13 października 2014 r. wykonała telefon do sądu, a dwa dni później, tj. 15 października 2015 r., wysłała wniosek wraz z żądaniem sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku. Zachowała termin siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi (od dnia zorientowania się co do spóźnienia) i dokonała spóźnionej czynności. Zdaniem Sądu wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał jednak na uwzględnienie z uwagi na to, że wskazane przyczyny uchybienia terminu nie były przyczynami niezawinionymi przez stronę. Pismem z dnia 18 listopada 2014 r. A. M. wniosła zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 4 listopada 2014 r. W zażaleniu wskazała, że nie są jej znane procedury związane ze składaniem wniosków w stosunku do zapadłych orzeczeń oraz kwestie związane z terminami i obowiązkami skarżących w tym zakresie. Zwróciła uwagę na swoją trudną sytuację życiową oraz uwikłanie w spory dotyczące nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu oznacza jednak, w świetle orzecznictwa NSA, zaistnienie takich okoliczności, niespodziewanych, niezależnych od strony i na które strona nie mogła, pomimo dołożenia należytej staranności, mieć wpływu, które uniemożliwiały jej lub co najmniej w sposób znaczący, istotny utrudniały terminowe wykonanie określonej czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Za okoliczności wyłączające winę strony wskazano w orzecznictwie nagłą chorobę, hospitalizację w okresie biegu terminu do dokonania czynności procesowej lub inne sytuacje, w których nie jest możliwe wyręczenie się inną osobą ( postanowienie NSA II OZ 701/14 i I OZ 414/14). Okoliczność, że skarżąca zagubiła zawiadomienie o rozprawie oznacza, że nie dochowała należytej staranności w dbałości o swoje interesy procesowe. Wymaga wskazania, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, czy też nie zachowała należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Zatem o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 13 sierpnia 2014 r., II GZ 416/14). Nieuwagi lub zaniedbania strony nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu ( postanowienie NSA z 7 sierpnia 2014 r., II OZ 740/14). Na podstawie orzecznictwa można także stwierdzić, że podeszły wiek oraz zły stan zdrowia nie przesądzają jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu. Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody , której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku ( postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2014 r., II OZ 701/14). Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym również okoliczność znacznego zaangażowania się strony w spór o nieruchomość (nawet, jeżeli twierdzi, że ma to miejsce nie z jej winy) nie może stanowić wystarczającego usprawiedliwienia, skoro ze złożonego wniosku wynika, że spór trwa wiele lat i związany jest z licznymi kontaktami z urzędami i wymiarem sprawiedliwości. Okoliczności te nie dowodzą, a nawet nie uprawdopodobniają, że przyczyny uchybienia terminu należy uznać za niezawinione przez stronę. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.