II OZ 729/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. Y. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 100/14 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. Y. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Postanowieniem z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 100/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. Y. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Sąd I instancji wskazał, że w piśmie z dnia 5 grudnia 2013 r. K. G., działający w imieniu M. Y., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2013 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody M. z dnia [...] października 2012 r., nr [...] orzekającą o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wraz z wnioskiem pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu podał, że w okresie, jaki był przewidziany na wniesienie skargi nastąpiło znaczne nasilenie jego dolegliwości chorobowych, łącznie z niedowładem kończyny górnej, co uniemożliwiło mu napisanie skargi. Dopiero po zastosowaniu kuracji lekowej ustąpiły jego dolegliwości. Do wniosku dołączył wyniki badania z dnia 14 maja 2013 r. oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 28 listopada 2013 r. co do stanu jego zdrowia. Pełnomocnik skarżącej nie wykazał, że spełnia wymagania o jakich mowa w art. 35 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W dniu 9 kwietnia 2014 r. ustanowiony dla skarżącej adwokat stawił się w siedzibie Sądu i podpisał skargę oraz wniosek o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2013 r. złożył w imieniu skarżącej M. Y., K. G., który jak się okazało, nie spełnia ustawowych wymagań do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu wniosku podał przyczyny uchybienia, które leżą po jego stronie. Przedmiotowy wniosek został następnie podpisany przez profesjonalnego pełnomocnika, wobec tego podlega rozpoznaniu przez Sąd. Jak wynika z akt sprawy zaskarżoną decyzję doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 8 sierpnia 2013 r., zaś skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nadano w dniu 5 grudnia 2013 r. Pełnomocnik skarżącej podał, że był chory i nie mógł wcześniej wnieść skargi. Zaświadczenie o jego chorobie zostało wystawione w dniu 28 listopada 2013 r., zaś skargę wniesiono w dniu 5 grudnia 2013 r. W ocenie Sądu podnoszone przez K. G. okoliczności nie mogą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu z tego powodu, że nie był on uprawniony do sporządzenia skargi w imieniu skarżącej. Z art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wynika, że pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. K. G. nie wykazał, że choćby na etapie wnoszenia skargi spełniał którąkolwiek z powyższych przesłanek. Ponadto znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo upoważniało K. G. do reprezentowania skarżącej jedynie w postępowaniu administracyjnym. Sąd stwierdził zatem, że wskazany pełnomocnik w ogóle nie był uprawniony do sporządzenia i podpisania w imieniu skarżącej przedmiotowej skargi. W ocenie Sądu z tego powodu nie mogą być również brane pod uwagę wskazane przez niego przyczyny uzasadniające uchybienie terminu do wniesienia skargi, bowiem dotyczą one tylko i wyłącznie stanu zdrowia nieprofesjonalnego pełnomocnika skarżącej. Sąd mógłby ocenić podniesione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności jedynie w sytuacji, gdyby pełnomocnik skarżącej spełniał przesłanki z art. 35 § 1 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że wniosek o przywrócenie uchybionego terminu podlega w ogóle rozpoznaniu z tego tytułu, że brak podpisu skarżącej, lub osoby uprawnionej, sanuje podpis adwokata, który został przyznany skarżącej w ramach prawa pomocy. Sąd uznał, że wniosek podlega rozpoznaniu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., jednak z tym zastrzeżeniem, że przedmiotem oceny może być okoliczność, czy to sama skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Bezsporne jest, że o braku winy w uchybieniu terminu procesowego można mówić wówczas, gdy przyczyna niedotrzymania terminu zaistniała w sposób nieprzewidziany i trudny do usunięcia, a sama strona lub jej pełnomocnik dołożyła należytej staranności w dokonywaniu czynności procesowych. W ocenie Sądu skarżąca ponosi w niniejszej sprawie winę w wyborze pełnomocnika. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca jest cudzoziemką, obywatelką [...]. Jak wskazywała w toku postępowania administracyjnego pozostaje w nieformalnym związku z K. G., którego następnie uczyniła pełnomocnikiem. Podkreślić należy, że do akt administracyjnych sprawy skarżąca składała orzeczenie o stopniu niepełnosprawności K. G. Stwierdzić zatem należy, że już na etapie postępowania administracyjnego posiadała wiadomości, że ustanowiony przez nią pełnomocnik ma problemy zdrowotne. W ocenie Sądu, jako osoba deklarująca wykształcenie medyczne, powinna zatem przewidzieć, że taki pełnomocnik, z uwagi na swe dolegliwości, może mieć problem z jej prawidłowym reprezentowaniem. Ponadto jako miejsce pobytu w toku postępowania skarżąca wskazywała lokal w W., przy ul. [...], czyli adres tożsamy z adresem pełnomocnika. W ocenie Sądu należy przyjąć, że miała także możliwość bieżącego zapoznawania się z korespondencją kierowaną przez organy, a dotyczącą jej osoby i podjąć w terminie odpowiednie kroki. Nie można zatem uznać, że skarżąca w sposób należyty zadbała o własne interesy. Z tych względów Sąd uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie została ona opłacona w całości, ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu uprawdopodobniając jednocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swe interesy. Należy również zauważyć, że stosownie do art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony przed sądami administracyjnymi, poza adwokatem lub radcą prawnym, może być inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Oznacza to, iż osoby niewymienione w tym przepisie nie mogą występować w charakterze pełnomocnika strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, choćby nawet udzielone im zostało pełnomocnictwo do działania za mocodawcę. W niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony przez K. G., który nie wykazał, aby należał do kręgu osób wymienionych w art. 35 § 1 p.p.s.a. Tym samym stwierdzić należy, że nie może on być pełnomocnikiem M. Y. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie dopuszcza się jednakże zatwierdzenie przez stronę czynności procesowych dokonanych przez nieuprawnionego pełnomocnika (por. postanowienia NSA: z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt I GSK 2703/05, z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 954/10, sygn. akt I OSK 1767/12). W dniu 9 kwietnia 2014 r. ustanowiony dla skarżącej adwokat z urzędu podpisał wniosek o przywrócenie terminu. Wniosek ten podlegał zatem rozpoznaniu. W niniejszej sprawie podniesione we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi okoliczności dotyczą wyłącznie stanu zdrowia K. G., który wobec brzmienia art. 35 § 1 p.p.s.a. nie może być pełnomocnikiem skarżącej. Jak słusznie zatem zauważył Sąd I instancji, przedmiotem oceny może być okoliczność, czy to sama skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu. We wniosku nie podano zaś żadnych okoliczności, które wskazywałyby na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu. Wobec tego, w okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd I instancji winien był wezwać ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącej nie tylko do podpisania wniosku o przywrócenie terminu, ale także do podania okoliczności wskazujących na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Przed ponownym rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu, Sąd I instancji wezwie pełnomocnika skarżącej do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Należne natomiast od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a., po złożeniu przez pełnomocnika stosownego oświadczenia.