II OZ 873/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 898/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 898/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił M. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w świetle art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi z uwagi na niezachowanie ustawowego terminu do jej wniesienia. W myśl bowiem art. 53 § 1 i art. 54 § 1 P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Wynikająca z art. 54 § 1 P.p.s.a., zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej oznacza, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, Sąd ten winien przekazać ją właściwemu organowi. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi, decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd (który w tym wypadku zastępuje działanie skarżącego) do właściwego organu administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że w niniejszej sprawie M. B. złożył skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, a zatem datą wniesienia skargi był dzień 17 lipca 2015 r., w którym to dniu nastąpiło przekazanie skargi przez Sąd do organu właściwego, tj. Wojewody Zachodniopomorskiego. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została skarżącemu, reprezentowanemu przez radcę prawnego, doręczona w dniu 15 czerwca 2015 r. Trzydziestodniowy termin do złożenia skargi upłynął zatem w dniu 15 lipca 2015 r. W takiej sytuacji wniesienie skargi w dniu 17 lipca 2015 r. nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. B., wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wywodzono, że skarżący nie posiada realnych możliwości finansowych opłacenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 247 P.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza to, że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Jeżeli zatem skarga została wniesiona z uchybieniem terminu, to uprawnia to sąd do odmowy przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 P.p.s.a. (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 września 2015., sygn. akt I OZ 1089/15; z dnia 31 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 465/13, [w:] CBOSA). Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż skarżący złożył skargę z uchybieniem terminu. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, nawiązując do postanowień art. 54 § 1 P.p.s.a, w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd do właściwego w sprawie organu. Biorąc pod uwagę, że wniesienie skargi nastąpiło w dniu 17 lipca 2015 r., Sąd zasadnie uznał, iż doszło do upływu trzydziestodniowego terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a., co skutkuje odrzuceniem skargi. Istotne znaczenie dla sprawy ma także okoliczność, że do momentu wydania zaskarżonego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uwzględniając, iż w dacie wydania zaskarżonego postanowienia brak było wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, spełniał on kryterium oczywistej bezzasadności w rozumieniu art. 247 P.p.s.a. i w konsekwencji Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zawartego w zażaleniu wniosku o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego z tytułu sporządzenia i wniesienia zażalenia. Zgodnie z art. 209 P.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest zatem uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 P.p.s.a.