II OZ 920/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 2 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Po 541/13 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z dnia 27 stycznia 2015 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] marca 2013 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ochrony zwierząt postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Po 541/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie M.K. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2015 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w sprawie ze skargi M.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] marca 2013 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ochrony zwierząt. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż odpis ww. postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 9 lutego 2015 r. (k. 487 akt sądowych). Pismem z dnia 16 lutego 2015 r. (wniesione drogą elektroniczną dnia 17 marca 2015 r.; godz. nadania: 00:11; k. 494 akt sąd.) M.K. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy. Podpisane pismo (podpisane) zostało złożone w Biurze Podawczym Sądu w dniu 27 lutego 2015 r. (k. 527-528 akt sąd.). Sąd wojewódzki rozpoznając przedmiotowe zażalenie wskazał na treść art. 194 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), W przypadku wniesienia zażalenia po terminie, sąd odrzuca zażalenie postanowieniem na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Odrzucenie zażalenia następuje na posiedzeniu niejawnym. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż skoro w rozpoznawanej sprawie zaskarżone orzeczenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 lutego 2015 r., to siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął z końcem dnia 16 listopada 2015 r. Tymczasem środek zaskarżenia skarżący wniósł w dniu 17 lutego 2015 r. (pismo wniesione drogą elektroniczną w dniu 17 marca 2015 r.; godz. nadania: 00:11; k. 494 akt sąd.), a więc z uchybieniem terminu ustawowego. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M.K. wnosząc o jego uchylenie jako bezzasadnego i bezprawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Postanowienie, na które skarżący złożył zażalenie, zostało doręczone 9 lutego 2015 r. Termin do wniesienia zażalenia upłynął 16 lutego 2015 r. Skarżący natomiast złożył zażalenie 17 lutego 2015 r. (pismo wniesione drogą elektroniczną w dniu 17 marca 2015 r.; godz. nadania: 00:11; k. 494 akt sąd.), a więc z przekroczeniem ww. terminu. Wskazać należy, że termin ten ma charakter ustawowy, co oznacza, że jest nim związany również sąd i nie ma możliwości jego modyfikacji, a jego uchybienie powoduje odrzucenie zażalenia przez sąd (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt II FZ 497/10). Nie ma przy tym znaczenia, że uchybienie to było nieznaczne. Jak wskazano, sąd nie ma możliwości rozpoznania zażalenia wniesionego z jakimkolwiek uchybieniem terminu. Warunkiem rozpoznania środka odwoławczego jest bowiem spełnienie wszystkich wymogów formalnych, które są dla jego wnoszenia przewidziane, w tym wniesienie go w odpowiednim terminie. Inna interpretacja wymogu dotyczącego terminu wnoszenia zażalenia, pozwalająca na odstępstwa od tej reguły, pozbawiałaby sensu ustalania przez przepisy prawa określonych terminów do dokonania czynności procesowych. Zaznaczyć trzeba, że sąd badając czy zażalenie spełnia wymogi formalne nie może ustalać okoliczności uchybienia terminu przez stronę. Ocenia on bowiem tylko obiektywne zdarzenia zaistniałe w sprawie. Wina lub jej brak przy spóźnionym dokonaniu czynności procesowej rozpoznawane mogą być dopiero w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie przywrócenia terminu. Prawidłowo również Sąd wojewódzki ustalił datę złożenia pisma – sprzeciwu. Mając na uwadze treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2014 r., sygn. I OPS 10/13, w której wskazano, że w aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 p.p.s.a. - nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2013 r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, należało przyjąć, iż najwcześniejszą datą, w której Sąd mógł zapoznać się z treścią pisma była data jego wpływu do Sądu z możliwością (teoretyczną) jego wydrukowania (por. min. postanowienie NSA z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 1035/15. A zatem, jak słusznie przyjął Sąd pismo to wpłynęło z uchybieniem terminu. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zgodnie natomiast z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Oznacza to, że w przedstawionym stanie faktycznym sprawy Sąd wojewódzki zasadnie odrzucił zażalenie jako wniesione po upływie terminu. Wskazać natomiast należy, że przedmiotem rozpoznania Sądu wojewódzkiego – jak wynika z akt sprawy jak i części wstępnej uzasadnienia nie było "zażalenie" skarżącego lecz sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2015 r. (odmawiające przyznania prawa pomocy). Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazują, że na postanowienie referendarza stronie przysługuje sprzeciw do właściwego sądu wojewódzkiego (art. 259 § 1 p.p.s.a.) w terminie 7 dni. Sprzeciw wniesiony po terminie sąd odrzuci (§ 2). Tym samym zasadnie Sąd pierwszej instancji odrzucił wniesiony przez skarżącego środek odwoławczy na postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2015 r. jako wniesiony po terminie, natomiast prawidłowo przedmiotem odrzucenia winien być sprzeciw, a nie "zażalenie" zaś podstawę prawną rozstrzygnięcia orzeczenia pierwszej instancji powinien być art. 259 § 2 p.p.s.a. Powyższe uchybienia Sądu pozostają jednak bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż mimo częściowo wadliwego uzasadnienia orzeczenie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.