III FSK 630/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Brolik, po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 października 2018 r. sygn. akt I SA/Lu 467/18 w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 24 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2013 r. postanawia: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu przedstawił swoją sytuację materialną wskazując, że wraz żoną znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Wyjaśnił, że przed 2019 r. małżonkowie utrzymywali się z prowadzenia myjni samochodowej, którą wybudowali 10 lat temu na dzierżawionym gruncie ze środków uzyskanych z kredytu wziętego na dom oraz z dorywczej pracy skarżącego w Anglii w charakterze dentysty. Na przestrzeni kilku miesięcy skarżący stracili źródła dochodu, deweloper kupił działkę, na której mieściła się myjnia oraz zażądał opuszczenia przez skarżącego działki i oczyszczenia jej z urządzeń myjni. Skarżący z pomocą finansową rodziny wynajął gabinet dentystyczny w D. a żona pomaga mu w charakterze asystentki, gdyż nie stać go na zatrudnienie osoby trzeciej. Rozpoczęcie pracy w D. zbiegło się z początkiem pandemii wirusa COVID-19, co wpłynęło na obniżenie liczby klientów. Skarżący z żoną zamieszkują z synem, synową oraz dwiema wnuczkami (6 lat i 16 lat). Skarżący z małżonką pozostają na utrzymaniu rodziny. Skarżący do wniosku dołączył kopię wpisu w KW, kopię zajęcia wierzytelności przez US, kopię potwierdzenia pobytu żony w szpitalu neuropsychiatrycznym, kopię pisma UM o odmowie przyznania pomocy de minimis, kopię dokumentów złożonych do UM i kopia pisma UM o dostarczenie dokumentów, kopię pisma z UM o odmowie wstrzymania egzekucji, kopie zeznania rocznego za lata 2018 – 2021 r., kopię faktury za luty 2022 r. , aktualne zaświadczenie o stanie rodzinnym, zestawienie przychodów i wydatków za 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przytoczony przepis znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na mocy odesłania zawartego w art. 193 p.p.s.a. W orzecznictwie za ugruntowany należy uznać – akceptowany przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – pogląd kładący nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. przykładowo postanowienia NSA: z 20 sierpnia 2018 r., II FSK 1837/18; z 14 listopada 2018 r., I FSK 1223/17; z 20 listopada 2018 r., II FZ 638/18; z 21 października 2020 r., I GSK 1277/20 - treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Uzasadnienie zgłoszonego żądania powinno zatem zawierać opis okoliczności decydujących o potrzebie zastosowania tymczasowej ochrony sądowej. Odnosząc się do realiów rozpoznawanej sprawy wyjaśnić należy, że skarżący przedłożył dokumenty. Z dokumentów tych wynika, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza w 2018 r. przyniosła stratę w wysokości 7.661,55 zł, a dochód z innych źródeł 2.478,18 zł, w 2019 r. dochód skarżącego 8.040,67 w 2020 r. 4.080,61 zł. Sprzedaż towarów i usług w 2020 r. w styczniu 2020 r. osiągnęła przychód w wysokości 2.027,60 zł w lutym 4.504,60 zł, w marcu 2.285, 20 zł, w kwietniu 1.036,80 zł Natomiast w analogicznych miesiącach w 2021 r. w styczniu 1.369,68 zł, luty 562 zł, marzec 3.791,92 zł, kwiecień 2.784,72 zł. Z dokumentacji wynika, że skarżący otrzymał pomoc w wysokości 13.874,42 zł jako pomoc publiczną rekompensująca negatywne konsekwencje ekonomiczne związane z COVID-19. Nadmienić także należy, że skarżący we wniosku o przyznanie pomocy de minimis wyjaśnił, że prowadzi z synem i synową wspólne gospodarstwo domowe, natomiast we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że wprawdzie mieszka w domu razem z synem, synową i wnuczkami to jednak prowadza oddzielne gospodarstwa domowe (k. 88 akt sądowych). Skarżący nie przedstawił jednak w wydatków, które syn i synowa łożą na gospodarstwo skarżącego oraz pozostałych wydatków w tym na media, prąd, benzynę (zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego ponosi on koszt dojazdów do pracy). Za okoliczność wyrządzenia znacznej szkody nie można uznać też, podnoszonej przez skarżącego ewentualnej licytacji domu, gdyż takie działania nie są obecnie podejmowane przez organ podatkowy. Wskazane przez skarżącego okoliczności i przedstawione, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wybiórczo dokumenty, wynikają raczej z osiągania niskich dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, a wręcz strat, co jest ryzykiem przedsiębiorcy i nie stanowi przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Natomiast sytuacja związana z wystąpieniem wirusa COVID-19 jest sytuacją, która dotknęła wszystkich a przedsiębiorcy, w tym skarżący mógł i skorzystał z pomocy Państwa wynikającej z pandemii. Odnosząc się natomiast do przesłanych wraz z zażaleniem dokumentów finansowych skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie przesądzają one o wystąpieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z dokumentów tych wynika bowiem, że zostały one przedstawione wybiórczo i nie obrazują pełnej sytuacji majątkowej skarżącego oraz pozostałych członków gospodarstwa domowego. W szczególności nie jest jasne, czy skarżący z żoną prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie czy też wspólnie z synem i synową Wyjaśnienia skarżącego w tej mierze nie są spójne. Wyjaśnić także należy, że trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne następstwa, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 10 czerwca 2020 r. sygn. II OZ 346/20). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, jak się przyjmuje, nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonywania decyzji przez jej adresata, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego, by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 12 lutego 2020 r. sygn. I OZ 5/20). W pełni należy podzielić pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z 7.01.2014 r., II FZ 1350/13 (LEX nr 1410667), że powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa ponadto, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Obowiązek o charakterze pieniężnym, a takiego dotyczy niniejsza sprawa, ma z natury odwracalny charakter. Oznacza to, że w razie jego zrealizowania, a następnie uwzględnienia skargi, objęta zaskarżoną decyzją kwota pieniężna będzie podlegała zwrotowi (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 23 sierpnia 2011 r., II GSK 1562/11, publik. CBOSA). Wprawdzie każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, nie oznacza przy tym automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.) wprowadzone zostały ograniczenia w prowadzeniu egzekucji, gwarantujące zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających według ustawodawcy do humanitarnej egzystencji, choć w gorszych standardach niż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Pogorszenie warunków egzystencji wnioskodawcy nie stanowi jednak przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza w sposób kategoryczny, czy w realiach rozpoznawanej sprawy skarżący znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a. Brak należytego uzasadnienia wniosku, w tym nieprzedłożenie kompletnej dokumentacji rysującej całościowy obraz sytuacji finansowo-majątkowej skarżącego oraz pozostałych członków gospodarstwa domowego uniemożliwia poznanie sytuacji skarżącego i poddanie ocenie, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzą przesłanki warunkujące możność zastosowania ww. przepisu. Należy podkreślić, iż niniejsze rozstrzygnięcie nie wyłącza uprawnienia skarżącego do ponownego wystąpienia z wnioskiem w omawianym zakresie przy prawidłowo i wyczerpująco opisanych okolicznościach uzasadniających jego zdaniem zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. wraz ze złożeniem stosownej dokumentacji popierającej takie twierdzenia. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a.