II FZ 638/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 93/18 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 27 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 93/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił P. B. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 27 listopada 2017 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący w skardze na ww. decyzję zawarł wniosek o wstrzymanie jej wykonania, wyjaśniając że na jej mocy jest zobowiązany do zapłaty blisko 115 000 zł (kwota zobowiązana wraz z odsetkami). W jego ocenie konieczność zapłaty tej kwoty narazi go na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowoduje trudne do odwrócenie skutki. WSA odnosząc się do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.; dalej zwana: "p.p.s.a.") wskazał, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno zatem odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione. Natomiast w niniejszej sprawie skarżący nie wskazał żadnych okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W szczególności rozpoznawany wniosek nie pozwala ocenić możliwości finansowych i majątkowych strony skarżącej. Tego rodzaju informacje są zaś niezbędne do ustalenia, czy zachodzą w sprawie przesłanki wstrzymania kwestionowanej decyzji. Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedzione zostało zażalenie, w którym wniesiono o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając: - naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania zaskarżonej decyzji, mimo że w przypadku wykonania tej decyzji skarżącemu grozi szkoda, której następstwa przekraczają zwykłe następstwo zapłaty i nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności z odsetkami; - art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez pominięcie dowodów z dokumentów, które znajdują się w aktach sprawy, a które wskazują jakie są skutki prowadzonej egzekucji wobec skarżącego, w tym wpisanie go do rejestru dłużników niewypłacalnych, czy też spowodowanie, że skarżący nie jest w stanie zaciągnąć kredytu czy pożyczki, ani prowadzić działalności gospodarczej w związku z utratą zdolności kredytowej związanej z egzekucją prowadzoną przez organy podatkowe, a pokreślić należy, iż jest to jedyne postępowanie egzekucyjne i jedyny wierzyciel prowadzone przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Nie budzi wątpliwości, że w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi wskazać więc konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy jeszcze raz podkreślić – jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a. Nie może budzić wątpliwości, że analizowany art. 61 § 3 p.p.s.a. dopuszcza możliwość wstrzymania wykonania decyzji wyłącznie w sytuacji, w której obiektywnie, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności istotnych w sprawie, właśnie z powodu wykonania decyzji może dojść do zaistnienia zdarzeń w nim opisanych. Użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy w żaden sposób nie uzasadnia bowiem żądania wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. to skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie. Przedstawiony powyżej sposób wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. jest ugruntowany w orzecznictwie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10; z dnia 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12; z dnia11 października 2012 r., II OZ 877/12; z dnia 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12; z dnia 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12; z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12; z dnia 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12; z dnia 15 marca 2013 r., II FSK 410/13; publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej zwana: "CBOSA"). Wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wymaga podania okoliczności, z którymi wiąże się szkoda lub trudne do odwrócenia skutki (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r., II OZ 65/08, z dnia 15 lutego 2008 r., II OZ 110/08; publ. CBOSA). Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny, kontrolujący zasadność wniosku o wstrzymanie, może być materiałem, który po części został zgromadzony w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r. II FZ 417/10; z dnia 19 lipca 2017 r., I FZ 139/17; publ. CBOSA). Ciężar jednak wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa zawsze na skarżącym. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia konstatacja Sądu I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił istnienia określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu była prawidłowa. Konieczne jest bowiem choćby wskazanie na okoliczności faktyczne, które w ocenie strony wynikają już z akt sprawy, a także ich powiązanie z przesłankami warunkującymi przyznanie ochrony tymczasowej na czas trwania postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący powinien wobec tego we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przedstawić taką argumentację, która przekona, iż konsekwencje jej wykonania mogą spowodować znaczną szkodę lub doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd administracyjny może jedynie w granicach prezentowanych argumentów wziąć pod rozwagę również i te okoliczności, które nie zostały wyraźnie powołane przez skarżącego i wynikają z akt sprawy, lecz nie może w tym zakresie działać z urzędu. Trudna sytuacja materialna skarżącego może mieć wpływ na przyznanie prawa pomocy, nie jest jednak wystarczającą okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt I FSK 173/14, publ. CBOSA). W przypadku wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I FZ 15/13, publ. CBOSA). W rozpatrywanej sprawie wskazanie konkretnych okoliczności faktycznych, a także dokumentów na ich poparcie, nastąpiło dopiero na etapie zażalenia, co nie może wpływać na poprawność podjętego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.