III FZ 211/25

Dnia 3 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Wa 1101/23 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 stycznia 2023 r., nr 1401-IOM-4104.209.2022.ES w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 31 stycznia 2025 r., III SA/Wa 1101/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 30 stycznia 2023 r., w przedmiocie podatku od spadków i darowizn, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że NSA w postanowieniu z 6 lutego 2024 r., III FZ 634/23, stwierdził, że w niniejszej sprawie, co w sposób wyraźny wynika z załączonej do sprawy dokumentacji, nie sposób mówić o wystąpieniu nieokreślonych problemów technicznych, uniemożliwiających pełnomocnikowi skarżącej zapoznanie się z treścią decyzji. Korespondencja została wysłana na adres wskazany przez zawodowego pełnomocnika. Biorąc pod uwagę profesjonalny charakter działalności pełnomocnika, sąd zauważył, że istniejący obowiązek posiadania adresu elektronicznego przez profesjonalnego pełnomocnika wpisanego do bazy adresów elektronicznych istnieje od 2021 r. – od tego czasu organ winien wystąpić do Kancelarii Prezesa o ustalenie adresu w przypadku niemożności doręczenia na wskazany przez pełnomocnika w pełnomocnictwie adres elektroniczny (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2023 r., III FSK 1924/21). W momencie wysyłania korespondencji z platformy e-PUAP nie wynikały dane dotyczące braku adresata o podanym adresie, bądź innego rodzaju wadliwości albo braku adresu, na który kierowana była korespondencja. W konsekwencji organ odwoławczy był uprawniony do dokonywania doręczeń na wskazany przez pełnomocnika strony adres. Zdaniem NSA powyższe oznacza, że nie było podstaw by stwierdzić wadliwość doręczenia kwestionowanej przesyłki na wcześniejszym etapie postępowania. W ocenie sądu pierwszej instancji, zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy pełnomocnika strony w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącej nie wykazał, że mimo dołożenia należytej staranności strona nie była w stanie dokonać czynności w terminie. Jak wskazał NSA w postanowieniu z 6 lutego 2024 r., III FZ 634/23, w niniejszej sprawie organ doręczał korespondencję na platformę e-PUAP, na wskazany przez pełnomocnika adres elektroniczny. Pełnomocnik taki adres podał (pole nr 47) i co więcej, doręczenie decyzji nastąpiło bez trudności technicznych, o czym świadczy wydruk UPD (k. 107 akt administracyjnych). Inną kwestią jest to, że pełnomocnik jej nie odebrał, a brak jest dowodów świadczących, że pełnomocnik podał organowi błędny adres albo nastąpiły nieokreślonego rodzaju błędy techniczne, które uniemożliwiły zapoznanie się z korespondencją. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna uchybienia terminowi istniała przez cały czas, aż do momentu jej ustania (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 207-209). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Powyższe oznacza, że strona składająca taki wniosek powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając jej prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe ustalenia sądu pierwszej instancji, zgodnie z którymi, zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy pełnomocnika skarżącej w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącej nie wykazał, że mimo dołożenia należytej staranności strona nie była w stanie dokonać czynności w terminie. Jak wskazał NSA w postanowieniu z 6 lutego 2024 r., III FZ 634/23, w niniejszej sprawie organ doręczał korespondencję na platformę e-PUAP, na wskazany przez pełnomocnika adres elektroniczny. Pełnomocnik taki adres podał i co więcej, doręczenie decyzji nastąpiło bez trudności technicznych, o czym świadczy wydruk UPD. Odrebną kwestią pozostaje fakt, że pełnomocnik nie odebrał korespondencji, a brak jest dowodów wskazujących, iż podał on organowi nieprawidłowy adres bądź że wystąpiły bliżej nieokreślone problemy techniczne, które uniemożliwiły zapoznanie się z jej treścią. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ nie przewiduje tego art. 209 w związku z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.