III FZ 330/25

Dnia 18 lipca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 393/23 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi J.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 22 maja 2023 r., nr KO.411.1144.2023 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia odrzucić zażalenie. 1. Postanowieniem z 14.05.2025 r. o sygn. I SA/Bd 393/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił zażalenie J. M. (dalej: skarżąca) na postanowienie tego Sądu z 12.02.2025 r. odrzucające zażalenie skarżącej w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z 22.05.2023 r., nr KO.411.1144.2023, wydane w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy. 2.1. Postanowieniem z 22.09.2023 r. WSA w Bydgoszczy odrzucił skargę skarżącej z powodu nieuzupełnienia braków skargi w postaci podpisania skargi i jej opłacenia w kwocie 100 zł. Postanowieniem z 12.02.2025 r. WSA w Bydgoszczy odrzucił kolejne zażalenie skarżącej na wcześniejsze postanowienie odrzucające zażalenie, ponownie z powodu nieuzupełnienia przez nią braków formalnych zażalenia w postaci jego podpisania lub złożenia podpisanego egzemplarza zażalenia. Pismem 13.03.2025 r. skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie z 12.02.2025 r. Zgodnie z zarządzeniem z 21.03.2025 r. Sąd wezwał skarżącą do usunięcia braku formalnego zażalenia przez podpisanie zażalenia lub złożenie podpisanego odpisu zażalenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie zostało doręczone skarżącej 14.04.2025 r. Termin na uzupełnienie ww. braku formalnego zażalenia upływał 22.04.2025 r. Wskazany brak formalny zażalenia nie został uzupełniony. 2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucając skargę uznał, że zażalenie wniesione przez skarżącą nie spełnia wszystkich wymogów formalnych pisma, nie zostało bowiem przez nią podpisane. W związku z tym, Sąd pierwszej instancji wezwał skarżącą do uzupełnienia braku formalnego zażalenia przez podpisanie zażalenia lub złożenie podpisanego odpisu zażalenia w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia. Z uwagi na to, że brak formalny wniesionego zażalenia nie został uzupełniony: skarżąca nie podpisała zażalenia, ani nie nadesłała podpisanego egzemplarza zażalenia, WSA w Bydgoszczy uznał, że zaistniała podstawa do odrzucenia wniesionego środka zaskarżenia. 3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. Skarżąca wniosła zażalenie na opisane postanowienie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości. Skarżąca nie podpisała zażalenia. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie podlega odrzuceniu. 4.2. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Artykuł 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wskazuje zaś, że pismo powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Natomiast jak stanowi art. 180 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Wniesione przez skarżącą zażalenie na postanowienie WSA w Bydgoszczy z 14.05.2025 r. nie zostało przez nią podpisane, co powoduje, że obarczone zostało brakiem formalnym uniemożliwiającym jego rozpoznanie. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w sprawie zainicjowanej skargą skarżącej czterokrotnie już WSA w Bydgoszczy odrzucał zażalenia skarżącej, ponieważ każde z nich zawierało ten sam brak formalny uniemożliwiający jego rozpoznanie, tj. nie zawierało podpisu skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca składając zażalenie i nie podpisując go nadużyła prawa do sądu. Wielokrotne postępowanie w ten sam sposób (nieskładanie podpisu) przez skarżącą w toku różnych inicjowanych przez nią postępowań przed Sądem pierwszej instancji celowo przedłuża postępowanie i uniemożliwia jego zakończenie. Skarżąca w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji składała bez podpisu zarówno zażalenia, jak i liczne wnioski o wyznaczenie nowego terminu na dopełnienie formalności wynikających z kierowanych do niej wezwań (z 10.08.2023 r., 10.11.2023 r., 6.02.2024 r., 21.05.2024 r., 12.08.2024, 10.12.2024 r., 26.03.2025 r.), które stanowiły cel sam w sobie, wydłużały toczące się postępowanie. Takie działania powinny być oceniane jako nadużycie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez prawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływa na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochronę prawną (zob. np. H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Warszawa 2005, s. 136). Nadużyciem prawa jest zatem wykorzystywanie instytucji procesowej wbrew jej funkcji i celowi. Funkcją i celem postępowania sądowoadministracyjnego jest rozstrzygnięcie sporu między stronami co do legalności działania lub bezczynności (przewlekłości) organu administracji publicznej, rzutujących na prawa lub obowiązki strony (zob. np. postanowienie NSA z 14.05.2025 r., III FZ 236/25). 4.3. Skarżąca składając obecnie rozpoznawane zażalenie na postanowienie WSA w Bydgoszczy po raz kolejny go nie podpisała, mimo pouczenia zawartego przy doręczeniu postanowienia. W pouczeniu zaś wyraźnie wskazano, że zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Skoro skarżąca nie podpisała zażalenia konieczne stało się jego odrzucenie na podstawie art. 180 w związku z art. 178 i art. 197 § 2 p.p.s.a., o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w sentencji postanowienia. Sędzia NSA Stanisław Bogucki