III FZ 502/24

Dnia 11 grudnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 694/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi E. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 25 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie. UZASADNEINIE Postanowieniem z 28 października 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 694/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). odmówił wstrzymania zaskarżonego przez skarżącego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 25 kwietnia 2024 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie: art. 61§ 3 p.p.s.a., art. 56 k.p.a., art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. , art. 56 5 1 u.p.e.a., art. 119 § 1 u.p.e.a., i art. 34 u.p.e.a. naruszenie przepisu art. 61 § 1 p.p.s.a. poprzez zignorowanie przez Sąd, że zaskarżone postanowienia podlega na wykonaniu przez co wywołuje bezpośrednie następstwo w postaci wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków poprzez egzekucje komorniczą Skarżący wniósł o o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie postanowienia WSA, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. - a w przypadku braku rozstrzygnięcia organu odwoławczego lub odmowy - wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji przez NSA w Warszawie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. bowiem zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla Strony Skarżącej poprzez egzekucje komorniczą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe i odpowiada prawu. W doktrynie i literaturze jednolicie przyjmuje się, iż przedmiotem udzielenia tego typu ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które bezpośrednio nadają się do wykonania i wymagają wykonania, tj. prowadzą do spowodowania w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji stanu rzeczy zgodnego z rozstrzygnięciem zawartym w akcie administracyjnym. Niewątpliwie cechy tej nie mają z akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, str. 186). Akt administracyjny, jaki został wydany w przedmiotowej sprawie, w żadnej mierze nie określa powinnego, nakazanego lub zakazanego zachowania, a tym samym nie może stanowić podstawy do podejmowania przez organy podatkowe czynności zmierzających do doprowadzenia do stanu zgodnego z rozstrzygnięciem. W związku z tym wniosek złożony przez skarżącego uznać należało za bezzasadny, zaś stanowisko WSA zawarte w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia za trafne. Abstrahując od powyższych racji, wskazać należy, że skarżący wbrew brzmieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. nie uprawdopodobnił okoliczności mogących przemawiać za słusznością złożonego wniosku. Podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z wyczerpująco opisanymi przesłankami oraz dowodami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie (postanowienie NSA z 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14; postanowienie NSA z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, postanowienie NSA z 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 502/09). Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczającym złożenie samego wniosku, nawet z przytoczeniem w jego uzasadnieniu lakonicznych okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia czy wręcz samo sparafrazowanie treści dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a, bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd musi dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Końcowo, za niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów u.p.e.a.. ponieważ argumentacja strony odnosi się do kwestii zaskarżonego postanowienia organu. Natomiast na obecnym etapie postępowania Sąd rozstrzyga tylko zagadnienie incydentalne, nie wypowiadając się w zakresie głównej sprawy merytorycznej, w przedmiocie której prowadzone jest postępowanie sądowoadministracyjne. Nie jest zatem możliwe – przy rozpoznawaniu kwestii wpadkowej, jaką jest odmowa wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia przesądzenie czy zaskarżone postanowienie narusza wskazane w zażaleniu przepisy. Zagadnienie to będzie podlegało ocenie na etapie rozpoznania sprawy głównej co do istoty, kiedy to sąd administracyjny będzie badał zasadność i prawidłowość wydanej postanowienia. Odnosząc się do wniosku zawartego w zażaleniu w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4.02.2008 r., I OPS 4/07). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji