III FZ 88/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "M." – sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Go 131/24, w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi "M." – sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 14 marca 2024 r., nr SKO-413/182-P/24, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 18 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił zażalenie "M." – sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej: skarżąca) na postanowienie tego Sądu z 21 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Go 131/24, w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku tego Sądu z 5 września 2024 r., sygn. akt I SA/Go 131/21, oddalającego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z 14 marca 2024 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia stanowił art. 194 § 4 w zw. z art. 178 i art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wymienione orzeczenia, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wskazał, że 4 grudnia 2024 r. do Sądu wpłynęło zażalenie na postanowienie sporządzone i podpisane osobiście przez prezesa zarządu skarżącej spółki. W ocenie Sądu pierwszej instancji, ponieważ wspomniane zażalenie zostało sporządzone i podpisane osobiście przez prezesa zarządu, należało stwierdzić, że obligatoryjny wymóg formalny z art. 194 § 4 p.p.s.a. nie został dochowany, co powodowało konieczność odrzucenia zażalenia. Nie zgadzając się z zapadłym orzeczeniem, skarżąca wywiodła zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlegało oddaleniu. Stosownie do art. 194 § 4 zd. 1 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, winien sporządzić adwokat lub radca prawny (z zastrzeżeniem art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. znajdującego zastosowanie wobec odesłania zawartego w art. 194 § 4 zd. 2 p.p.s.a. – bez wpływu dla sprawy). Niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej czyni wniesienie takiego zażalenia niedopuszczalnym z innych przyczyn w rozumieniu art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 194 § 4 p.p.s.a., stanowi brak niepodlegający konwalidacji w trybie art. 49 p.p.s.a., co oznacza jego nieusuwalność (postanowienia NSA: z 20 marca 2012 r., I OZ 169/12; z 8 grudnia 2004 r., OZ 713/04; z 2 października 2012 r., II OZ 832/12; z 30 czerwca 2011 r., II FZ 318/11; z 20 stycznia 2021 r., III FZ 7/21). Bezsporną w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że prezes zarządu spółki samodzielnie sporządził zarówno skargę kasacyjną, jak i zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim odrzucające skargę kasacyjną wobec niezachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy jej sporządzeniu. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu w toczącym się postępowaniu nie doszło do utrudnienia procesu i pozbawienia skarżącej prawa do postępowania kasacyjnego. Wprowadzając w art. 194 § 4 p.p.s.a. (podobnie art. 175 § 1 p.p.s.a.) wymóg sporządzenia środka odwoławczego przez profesjonalnego pełnomocnika, ustawodawca kierował się przede wszystkim potrzebą udzielenia stronie pomocy prawnej ze strony osób posiadających odpowiednią wiedzę prawniczą, a nadto zapewnieniem prawidłowego poziomu merytorycznego wnoszonego środka zaskarżenia, umożliwiającego dokonanie pełnej kontroli instancyjnej kwestionowanego rozstrzygnięcia w zakreślonym zażaleniem zakresie. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania, pełniąc funkcję ochronną dla wszystkich uczestników postępowania i zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Obowiązek dopełnienia wymagań formalnych, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu bądź pozbawienie strony instancji odwoławczej. W realiach rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji słusznie zastosował sankcję odrzucenia zażalenia, co czyni kwestionowane orzeczenie zasadnym i zgodnym z przepisami prawa. Z tego względu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji.