III OPP 21/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi R.S. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt III OSK 6850/21 w sprawie ze skargi kasacyjnej R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 1390/20 w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 19 listopada 2020 r., znak Adm.-0144-116/20 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. 10 kwietnia 2025 r. R.S. (dalej: skarżący) wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt III OSK 6850/21 z jego skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 1390/21, i wniósł m.in. o stwierdzenie, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie pod ww. sygnaturą doszło do przewlekłości postępowania; zobowiązanie Naczelnego Sądu Administracyjnego do niezwłocznego rozpoznania skargi kasacyjnej; o zasądzenie na jego rzecz od Naczelnego Sądu Administracyjnego sumy 5.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. z 2023 r., poz. 1725, dalej: ustawa). Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Pewna wskazówka, jaki okres może świadczyć o przewlekłości postępowania wynika z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA z: 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14; 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13; 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11; 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Przy rozpoznawaniu skargi na przewlekłość postępowania bierze się pod uwagę nie tylko czas trwania postępowania, ale kontrolą powinna być bowiem objęta także terminowość poszczególnych czynności podejmowanych przez Sąd w toku postępowania, a niezbędnych do rozpoznania sprawy. Początek biegu terminu dla obliczania przewlekłości postępowania sądowego stanowi wszczęcie tego postępowania w danej instancji. Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Przewlekłość jest bowiem pojęciem, które oznacza, że jakieś zdarzenia czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie, rozwleczone i przedłużają się. Jest to, co oczywiste, pojęcie względne, a zatem zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania (por. postanowienie NSA z 10 lipca 2013 r. sygn. akt I FPP 12/13). Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki, o jakim mowa w ww. ustawie. Skoro pojęcie przewlekłości postępowania nie jest zależne wprost od długości toczącego się postępowania, to tym samym nie można dokonywać ocen wyłącznie przez pryzmat czasu, jaki upłynął od momentu wniesienia danego środka prawnego do momentu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia. W doktrynie zwrócono uwagę, że jeśli ustawa nie zawiera żadnych wskazówek co do długości określonych czynności czy stadiów postępowania, należy się odwołać do wiedzy wynikającej z praktyki, orzecznictwa sądów lub przeciętnej długości postępowania w podobnych sprawach (P. Górecki, S. Stachowiak, P. Wiliński, Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego. Komentarz, Lex 2010). Stosownie do § 26 ust. 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 805), poza kolejnością wpływu rozpoznawane są sprawy podlegające rozpoznaniu poza kolejnością na podstawie przepisów szczególnych oraz pozostałe enumeratywnie wymienione w tym przepisie. Oznacza to, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. W każdej sprawie, niezależnie od jej przedmiotu, to właśnie liczba spraw wpływających do Sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia. Istnieją również podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające z przepisów ww. Regulaminu regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością (§ 26 ust. 5 Regulaminu). W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została przekazana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 5 października 2021 r. (data prezentaty). Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 1390/20. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania przed NSA upłynęło około 43 miesięcy, co było spowodowane bardzo dużym wpływem spraw do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekraczającym możliwości ich szybszego rozpoznawania przez ten Sąd. Czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest zależny od Sądu, lecz od ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z możliwościami kadrowymi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślenia wymaga fakt, iż rozpoznana sprawa nie należała do żadnej z kategorii o których mowa w § 26 ust. 2 Regulaminu, żadne przepisy ustaw szczególnych nie nałożyły na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązku jej rozpoznania poza kolejnością wpływu, a skarżący nie złożył żadnego wniosku w tym przedmiocie. Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przed tym Sądem, okres oczekiwania na wyznaczenie terminu posiedzenia w niniejszej sprawie nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce sądu, Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, postanowił jak w sentencji.