III OSK 2608/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-07-16
Skład orzekający: Rafał Stasikowski, Zbigniew Ślusarczyk, Paweł Mierzejewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Infrastruktury odmawiająca ustalenia linii brzegu rzeki P. była zgodna z prawem, w szczególności z przepisami Prawa wodnego dotyczącymi ustalania linii brzegu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił decyzję Ministra Infrastruktury. Minister miał podstawy do odmowy ustalenia linii brzegu, ponieważ projekt przedstawiony przez wnioskodawcę nie spełniał kryteriów określonych w art. 220 Prawa wodnego, co zostało potwierdzone analizą materiału dowodowego, w tym oględzin terenu. Decyzja odmowna jest dopuszczalna, gdy projekt nie spełnia wymogów prawnych.Stan faktyczny
Spółka M. Sp. z o.o. złożyła wniosek o ustalenie linii brzegu rzeki P. Minister Infrastruktury odmówił ustalenia tej linii, uznając, że przedstawiony przez spółkę projekt nie spełniał kryteriów określonych w Prawie wodnym, w szczególności w zakresie określenia linii stałego porostu traw i uwzględnienia stanu faktycznego w terenie (skarpa, urządzenia wodne). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na tę decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 706/22 w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 4 lutego 2022 r. nr GM-DOK 1.772.14.2021 w przedmiocie ustalenia linii brzegu oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 706/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej jako "skarżąca spółka" albo "wnioskodawca") na decyzję Ministra Infrastruktury (dalej jako "Minister" albo "organ") z dnia 4 lutego 2022 r. znak GM-DOK 1.772.14.2021 w przedmiocie ustalenia linii brzegu, oddalił wniesioną skargę.
U podstaw rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Opisaną na wstępie decyzją wydaną na podstawie art. 104 § 1 i § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", oraz art. 220 ust. 1, 2 i ust. 5 pkt 2 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.), dalej jako "p.w.", Minister, po rozpatrzeniu wniosku w przedmiocie ustalenia linii brzegu rzeki P., której koryto znajduje się na działce ew. nr [...], w obrębie K., gmina M., pow. M., woj. l. - odmówił ustalenia tej linii brzegu.
Uzasadniając wydaną decyzję Minister wyjaśnił, że prezes skarżącej spółki wystąpił do Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z wnioskiem z 11 października 2018 r. o ustalenie linii brzegu rzeki P., której koryto znajduje się na działce ew. nr [...], w obrębie K., gmina M., pow. M., woj. l.. Do wniosku dołączono dokumentację geodezyjną, sporządzoną przez geodetę uprawnionego K.K. Praca geodezyjna została przyjęta do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego przez Starostę [...] pod identyfikatorami zgłoszenia P.0803.2018.917 z 9 października 2018 r. Minister wyjaśnił właściwość rzeczową organu, informując, ze w dniu złożenia wniosku, zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 18 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2262), ministrem kierującym działem administracji rządowej "gospodarka wodna" był Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. Następnie, stosownie do § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 6 października 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Klimatu i Środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1720, z późn. zm.), ministrem kierującym działem administracji rządowej "gospodarka wodna" był Minister Klimatu i Środowiska. Obecnie Minister na podstawie § 1 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 18 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury (Dz. U. z 2019 r. poz. 2257, z późn. zm.) jest ministrem właściwym do spraw gospodarki wodnej. Kompetencja ta została przyznana Ministrowi Infrastruktury z dniem 13 listopada 2020 r. (dzień wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego - rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 13 listopada 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury (Dz. U. poz. 2006).
Minister wskazał dalej, że wniosek został złożony przez podmiot uprawniony do zainicjowania postępowania w przedmiocie ustalenia linii brzegu cieku naturalnego, gdyż wnioskodawca posiada interes prawny do zainicjowania niniejszego postępowania, jako podmiot wykonujący prawa właścicielskie do działki ew. nr [...], w obrębie K., gmina M., pow. M., woj. l. Organ wskazał, że pismem z 30 kwietnia 2019 r., wezwał Prezesa skarżącej spółki, do uzupełnienia przedmiotowego wniosku w zakresie:
- dołączenia projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych wraz z wykazaniem projektowanej linii brzegu na odpowiedniej zaktualizowanej kopii mapy zasadniczej w skali 1:500, 1:1000, 1:2000 albo 1:5000;
- określenia stanu prawnego nieruchomości oraz nieruchomości przylegających do nieruchomości wnioskodawców objętych projektem z oznaczeniem właścicieli wraz ze wskazaniem ich siedzib i adresów, poprzez załączenie wypisów z ewidencji gruntów i budynków dla działek nr ew. [...], [...], [...], [...] w obrębie K., gmina M., woj. L.;
- określenia sposobu zagospodarowania gruntów przyległych do projektowanej linii brzegu;
- określenia współrzędnych charakterystycznych punktów przebiegu projektowanej linii brzegu (brak współrzędnych punktu 13-978);
- dołączenia potwierdzenia uiszczenia opłaty skarbowej.
Jednocześnie wnioskodawca został poinformowany, że w przypadku występowania na działce urządzeń wodnych zastosowanie mają przepisy art. 221 p.w. i zasadne jest wystąpienie z żądaniem rozgraniczenia gruntów, które były pokryte wodami przed wykonaniem urządzenia wodnego, od pozostałych gruntów.
Pismem z 13 maja 2019 r. wnioskodawca przesłał wymagane brakujące dokumenty.
Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej zawiadomieniem z 9 sierpnia 2019 r. poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia przedmiotowej linii brzegu rzeki P. oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym niniejszej sprawy i wypowiedzenia się na jego temat. Następnie, pismem z 5 września 2019 r., wezwał wnioskodawcę do wyjaśnienia przyjętego kryterium ustalenia linii brzegu. Pismem z 16 września 2019 r. Prezes skarżącej spółki przesłał odpowiedź na ww. wezwanie.
W dalszej części uzasadnienia Minister przedstawił szczegółowo chronologię postępowania administracyjnego i wyjaśnił, że pismem z 15 lutego 2021 r. zawiadomił o zebraniu materiału dowodowego w sprawie ustalenia linii brzegu rzeki P. oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym niniejszej sprawy i wypowiedzenia się na jego temat. Jednocześnie w ww. piśmie, realizując obowiązek określony w art. 79a k.p.a., poinformowano, że na dzień sporządzenia przedmiotowego pisma nie zostały spełnione lub wykazane przesłanki zależne od strony, których brak może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem.
Pismem z 3 marca 2021 r. G.H. - Zastępca Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] przedstawiła stanowisko w sprawie odnośnie niezgodności przyjętego kryterium projektowanej linii brzegu na wysokości działki ew. nr [...], obręb K., z zapisami art. 220 p.w. L.W., reprezentujący Prezesa skarżącej spółki, pismem z 9 marca 2021 r., zwrócił się do Ministra o sprecyzowanie, na czym polega niezgodność przyjętego kryterium dla ustalenia linii brzegu rzeki P. oraz o przesłanie wyjaśnień udzielonych przez RZGW w [...]. Minister 17 maja 2021 r. przesłał odpowiedź na to pismo wraz z kopią pisma RZGW [...]. L.W. pismem z 24 czerwca 2021 r. przedstawił stanowisko, w którym nie zgodził się ze stanowiskiem organu w kwestii braku zgodności przyjętego kryterium dla projektowanej linii brzegu rzeki P.
15 września 2021 r. w K. odbyły się oględziny w terenie, z których sporządzono protokół oraz dokumentację fotograficzną.
Minister zwrócił się do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w zakresie:
- wskazania czy w obrębie działki ew. nr [...] w obrębie K., gmina M., pow. M., woj. l., znajdują się urządzenia lub urządzenie wodne, oddziaływujące na ww. działkę oraz działkę ew. nr [...], w obrębie K., gmina M., pow. M., woj. l., oznaczoną wg danych znajdujących się w e.g.i.b., jako grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi "Wp" (pismo z dnia 8 października 2021 r., znak: GM-DOK 1.772.14.2021, Id: 405030);
- potwierdzenia obowiązywania lub braku obowiązywania umowy użyczenia nr 27/2015 zawartej w dniu 14 grudnia 2015 r. pomiędzy Skarbem Państwa, reprezentowanym przez Marszałka Województwa [...] i E.C.;
- potwierdzenia obowiązywania lub braku obowiązywania umowy użytkowania z 2017 r. nr 54/2017 pomiędzy Skarbem Państwa a E.C.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej udzielił odpowiedzi pismem z 21 października 2021 r., iż wedle posiadanej wiedzy na przedmiotowej działce ew. nr [...] w obrębie K., przed laty znajdowała się odłówka służąca nieistniejącemu już Gospodarstwu [...]. Obecnie upust denny z Jeziora [...] prowadzący wody jest niedrożny, a na terenie odłówki obecny właściciel rozpoczął działania inwestycyjne, jednak nie ma o nich wiedzy. W piśmie z 22 października 2021 r. Dyrektor wskazał z kolei, że E.C. uiszcza opłaty roczne za użytkowanie gruntów na podstawie zawartej 16 maja 2017 r. umowy użytkowania i zawartej 18 maja 2017 r. umowy użytkowania nr 34/2017.
Minister pismem z 17 grudnia 2021 r. ponownie zawiadomił o zebraniu materiału dowodowego w sprawie ustalenia linii brzegu rzeki P. oraz o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym niniejszej sprawy i wypowiedzenia się na jego temat. Jednocześnie w ww. piśmie, realizując obowiązek określony w art. 79a k.p.a., poinformowano, że na dzień sporządzenia pisma nie zostały spełnione lub wykazane przesłanki zależne od strony, których brak może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem.
Uzasadniając treść rozstrzygnięcia Minister wyjaśnił, że linia brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych, ustalana jest w drodze decyzji na podstawie projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, sporządzonego przez osobę posiadającą uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii, o których mowa w art. 43 pkt 1, 2 lub 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 2052 ze zm.), według kryteriów z art. 220 p.w. Stosownie do art. 220 ust. 1 - 4 p.w., linię brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat (ust. 1). Jeżeli krawędź brzegu jest wyraźna, linia brzegu biegnie tą krawędzią (ust. 2). Jeżeli krawędź brzegu nie jest wyraźna, linia brzegu biegnie granicą stałego porostu traw, a jeżeli granica stałego porostu traw leży powyżej stanu wody, o którym mowa w ust. 1 - linią przecięcia się zwierciadła wody przy tym stanie z gruntem przyległym (ust. 3). Jeżeli brzegi wód są uregulowane, linia brzegu biegnie linią łączącą zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych, a przy plantacjach wikliny na gruntach uzyskanych w wyniku regulacji - granicą plantacji od strony lądu (ust. 4). Ustawodawca wprost wskazuje na preferowane przez niego sposoby ustalania linii brzegu, których kolejność określono w art. 220 ust. 2-4 p.w., natomiast organ nie może w dowolny sposób ustalać tej kolejności.
W wyniku przeprowadzonej analizy dołączonej do wniosku "Mapy z projektem rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, ustalenie linii brzegu rzeki P. na podstawie art. 220 P.w." wykonanej w skali 1:500 przez geodetę uprawnionego K.K., w odniesieniu do stanu faktycznego w terenie (dwukrotne oględziny miejsca objętego przedmiotowym wnioskiem zakończone protokołami oraz dokumentacją fotograficzną), jak również wyjaśnienia przesłanego przez Wody Polskie, jako podmiotu wykonującego prawa właścicielskie w stosunku do wód płynących, stanowiących własność Skarbu Państwa, w tym do wód płynących rzeki P., na podstawie art. 212 ust. 1 pkt 1 p.w. stwierdzono, że przyjęte przez wnioskodawcę kryterium, to jest linia stałego porostu traw, dla ustalenia linii lewego brzegu rzeki P. na odcinku przebiegającym od punktu 13-2389 przez punkty 13-2390, 13-2391, 13-2392 do punktu 13-978, nie spełnia kryteriów opisanych w art. 220 ust. 1 - 4 p.w., według których, Minister może w drodze decyzji ustalić linię brzegu. Analizując przebieg projektowanej linii brzegu, prezentowanej na ww. "Mapie z projektem rozgraniczenia gruntów" z posiadaną wiedzą po oględzinach terenu należało stwierdzić, iż przyjęte we wniosku kryterium dot. projektowanej linii brzegu na odcinku łączących punkty od 13-2389 przez 13-2390, 13-2391, 13-2392 do 19-978, jest niezgodne ze stanem faktycznym jak i kryteriami zawartymi w art. 220 p.w. Powyższe ustalenia potwierdza dokumentacja fotograficzna sporządzona podczas oględzin terenu, wykonanych przez organ 22 lipca 2020 r. oraz 15 września 2021 r. Wnioskodawca w załączonym opisie do projektu linii brzegu rzeki P., na odcinku między punktem 13-2389, a punktem 13-2390 ustala kryterium na podstawie art. 220 ust. 3 p.w., tj. granicą stałego porostu traw, co stoi w sprzeczności z załączoną przez wnioskodawcę "Mapą" oraz z dokumentacją fotograficzną sporządzoną podczas oględzin terenu, gdzie ewidentnie widać skarpę, zaś projektowana linia brzegu została poprowadzona dołem skarpy, a więc nie spełnia kryteriów ustalenia linii brzegu na podstawie art. 220 p.w. Powyższe znajduje także potwierdzenie w piśmie z 3 marca 2021 r. Wód Polskich, że zaprojektowana linia brzegu rzeki P. na wysokości dz. ew. nr [...] w obrębie K., gmina M., jest sprzeczna z zapisami art. 220 ust. 2 p.w., zgodnie z którym, jeżeli krawędź jest wyraźna, a z powyższym mamy do czynienia na powyższym odcinku, linia brzegu biegnie tą krawędzią. Dane znajdujące się na załączonej do wniosku mapie prezentujące przebieg projektowanej linii brzegu są sprzeczne z częścią opisową projektu rozgraniczenia gruntów, w którym wskazano, iż linia brzegu przebiega "linią stałego porostu traw", a nie dołem skarpy jak to jest wrysowane na mapie - co stoi w sprzeczności również z podanym kryterium przez wnioskodawcę, tj. "linią stałego porostu traw". Analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku kolejno następujących po sobie odcinków projektowanej linii brzegu, tj. od punktu 13-2390 przez punkt 13-2391 do punktu 13-2392, gdzie przy wyraźnie zarysowanym szczycie skarpy, wnioskodawca za kryterium przyjął "linię stałego porostu traw", dodatkowo przestawiając na mapie projektowanej linii brzegu przebieg linii brzegu dołem wyraźnie zarysowanej skarpy samemu sobie zaprzeczając. Pomiędzy punktem 13-2390 a punktem 13-2391 projektowana linia brzegu została poprowadzona dołem skarpy, pod istniejącym na ww. odcinku pomostem. Na kolejnym odcinku projektowanej linii brzegu od punktu 13-2392 do istniejącego punktu granicznego w terenie 13-978 stwierdzono występowanie urządzenia wodnego, w postaci upustu dennego (obecnie niedrożny) służącego prowadzeniu wody do odłówki. Występowanie urządzenia wodnego zostało potwierdzone w piśmie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z 21 października 2021 r., jak i w umowie użytkowania nr 34/2017 zawartej 18 maja 2017 r, przekazanej Ministrowi Infrastruktury przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej 22 października 2021 r.
Mając powyższe na uwadze stwierdzono, iż na odcinku od punktu 13-2392 do istniejącego punktu granicznego w terenie 13-978 nie ma możliwości ustalenia linii brzegu, gdyż projektowania linia brzegu nie spełnia żadnego z kryteriów art. art. 220 ust. 1-4 p.w. w związku z występowaniem na tym odcinku odłówki z upustu dennego, a więc urządzenia wodnego, dla którego istnieje możliwość ustalenia linii rozgraniczającej, ale w myśl art. 221 p.w.
Minister wskazał, że prezes skarżącej spółki wystąpił o rozgraniczenie gruntów, które były pokryte wodami rzeki P. przed wykonaniem urządzenia wodnego, od pozostałych gruntów na wysokości działki ew. nr [...], w obrębie K., gmina M., pow. M., woj. l., w pozostałej części cieku, tj. od punktu 13-2389 przez punkty 13-2388, 13-2387, 13-2386, 13-2385, 13-2384. Powyższy wniosek był przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, prowadzonego przez Ministra. Minister nie mógł łącznie prowadzić ww. postępowań z uwagi na odrębne podstawy materialnoprawne złożonych wniosków, czego konsekwencją była konieczność prowadzenia dwóch odrębnych postępowań administracyjnych, wynikających z dwóch odrębnych podstaw prawnych, tj. art. 220 i art. 221 p.w. oraz odmiennych stanów faktycznych tych spraw.
Od powyższej decyzji skargę wywiodła skarżąca spółka zaskarżając ją w całości. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów wydanemu rozstrzygnięciu zarzucono:
I. naruszenie prawa materialnego, to jest:
1) art. 220 ust. 1, 2, 3, 4 i ust. 5 pkt 2 p.w. poprzez niewłaściwe zastosowanie tej regulacji prawnej a polegające na odmowie ustalenia linii brzegowej rzeki P. zgodnie z dokumentacją geodezyjną sporządzoną przez geodetą K.K., podczas gdy:
- dokumentacja z projektem ustalenia linii brzegowej, którą przedłożył wnioskodawca jest zgodna z kryteriami, o których mowa w powołanych regulacjach prawnych;
- projekt ustalenia linii brzegowej przewiduje przebieg tej linii w sytuacji, gdy krawędź brzegu nie jest wyraźna linią porostu traw i po krawędzi budowli regulacyjnej w miejscu, gdzie występuje taka budowla;
- brak jest zupełnie podstaw do tego, aby linię brzegową ustalać według "skarpy", gdyż "skarpa" nie jest pojęciem zdefiniowanym w art. 220 Prawa wodnego, jako kryterium wyznaczenia linii brzegowej i sporządzenie jej projektu według przebiegu linii stałego porostu traw jest prawidłowe i to nawet gdyby przyjąć, że linia stałego porostu traw znajduje się w dolnej części skarpy;
- brak jest podstaw do przyjęcia, że w rejonie, gdzie zaprojektowano przebieg linii według kryterium stałego porostu traw krawędź brzegu jest wyraźna i nawet istnienie skarpy, która według organu występuje nie uzasadnia założenia, że krawędź brzegu jest wyraźna, a to choćby z tego względu, że poziom zwierciadła wody sięga jedynie dolnej części obiektu określonego przez organ, jako skarpa i do linii stałego porostu traw;
2) art. 220 ust 1, 2 i 3, 4 p.w. poprzez niewłaściwe zastosowanie tej regulacji prawnej, a polegające na oczywiście błędnym przyjęciu, że na odcinku od punktu 13-2392 do punktu 13-978 nie ma możliwości ustalenia linii brzegu z uwagi na występowanie na tym odcinku na działce 200 urządzenia wodnego odłówki z upustem i możliwość ustalenia linii rozgraniczającej, podczas gdy usytuowanie na działce 200 niebędącej gruntem pokrytym wodami płynącymi odłówki z upustem dennym nie ma żadnego znaczenia dla sprawy i w żaden sposób nie koliduje z możliwością ustalenia linii brzegowej według reguł wynikających z art. 220 p.w.;
3) art. 220 ust. 5 p.w. poprzez niewłaściwe zastosowanie tej regulacji prawnej, a polegające na wydaniu decyzji odmawiającej ustalenia linii brzegowej, podczas gdy regulacje art. 220 p.w. nie przewidują możliwości odmowy ustalenia linii brzegowej i w sytuacji, gdy brzeg rzeki graniczy z działką stanowiącą odrębną własność wszczęte postępowanie o ustalenie linii brzegowej zawsze winno zakończyć się wydaniem decyzji ustalającej taką linię i skoro podmiot mający interes prawny zainicjuje postępowanie w tym zakresie winna zostać ustalona linia brzegu rzeki i brak jest podstaw, aby organ odmawiał ustalenia takiej linii;
II. błąd w ustaleniach faktycznych leżący u podstaw zaskarżonej decyzji a polegający na:
- przyjęciu, że projekt linii brzegowej zawiera sprzeczności, podczas gdy takowych w dokumentacji projektowej nie ma i konsekwentnie dotyczy ona wyznaczenia linii brzegowej linią stałego porostu traw, a nie przebiegiem skarpy;
- przyjęciu, że krawędź brzegu rzeki jest wyraźna, podczas gdy tak nie jest.
III. naruszenie regulacji art. 6, 7, 8 i 77 § 1 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik postępowania, a polegające na:
- niepoczynieniu dokładnych ustaleń faktycznych w sprawie i pominięciu przy wydaniu decyzji, iż skarpa, na której istnienie powołuje się organ nie może mieć nic wspólnego z ustaleniem przebiegu linii brzegowej albowiem zwierciadło wód rzeki P. sięga jedynie dolnej części brzegu;
- brak wyjaśnienia przez organ w treści decyzji, dlaczego jego zdaniem krawędź brzegu jest wyraźna i jakie konkretnie cechy tejże krawędzi decydować miałyby o tym, że krawędź ta miałaby być wyraźna;
- posługiwanie się w treści decyzji pojęciem skarpy i odnoszenie prawidłowości dokumentacji projektowej przedłożonej przez wnioskodawcę do takiego pojęcia, podczas gdy "skarpa" nie jest pojęciem prawnym i które nie może stanowić podstawy do ustaleń w sprawie zwłaszcza, że nie organ nie wyjaśnia w treści decyzji rozumienia pojęcia "skarpy";
- pominięcie przy wydaniu decyzji występowania w rejonie, którego dotyczył wniosek, budowli regulacyjnej w postaci jazu i tego, że po zewnętrznej krawędzi tego urządzenia winna biec linia brzegowa;
- pominięciu przy wydaniu decyzji wyjaśnień udzielonych przez skarżącego w trakcie oględzin z 22 lipca 2020 r. oraz charakterystyki działki o numerze ewidencyjnym [...], iż element, który w trakcie oględzin przedstawiciel organu nazwał "skarpą" stanowi jedynie pryzmę ziemi usypaną na działce o numerze ewidencyjnym 200 w związku z robotami prowadzonymi na działce i nie może w związku z tym stanowić jakichkolwiek ustaleń odnośnie linii brzegowej;
- pominięciu przy wydaniu decyzji, że poziom rzeki zawsze dochodził jedynie do dolnych części tzw. "skarpy" i w związku z tym "skarpa" nie może wyznaczać przebiegu linii brzegu jak sugeruje się w zaskarżonej decyzji;
- przyjęciu w treści decyzji, że zaprojektowana linia brzegowa biegnie pod pomostem przy całkowitym zignorowaniu, że pomost ten nie widnieje na mapach ewidencyjnych, powstał bez spełnienia odpowiednich warunków formalnych i na tym tle prowadzone jest postępowanie przez organ nadzoru budowlanego;
- odmowie uwzględnienia projektowanego ustalenia linii brzegowej, podczas gdy brak jest możliwości ustalenia tej linii w inny sposób aniżeli to zaprojektowano;
- ferowanie zaskarżoną decyzją poglądów co do przebiegu linii brzegu, które w swych skutkach oznaczają całkowicie bezzasadne pozbawienie skarżącego prawa własności do części gruntu działki o numerze ewidencyjnym [...];
- brak odniesienia się w treści decyzji do argumentów przedstawionych przez spółkę w piśmie z 24 czerwca 2021 r., podczas gdy w tej korespondencji do organu wyjaśniano, że projekt linii brzegowej jest przygotowany właściwie;
- brak uwzględnienia przy wydaniu zaskarżonej decyzji, że żadna ze stron biorących udział w oględzinach przy udziale geodety (autora projektu linii brzegowej) w ich trakcie nie negowała prawidłowości projektowanej linii rozgraniczenia (linii brzegowej) i nie okazywała żadnych punktów w terenie, które świadczyć miałyby o innym przebiegu linii rozgraniczenia (brzegowej) aniżeli wynika to z dokumentacji projektowej;
- prowadzenie postępowania pod kątem wydania decyzji negatywnej dla spółki, o czym świadczy to, że jeszcze zanim organ przeprowadził oględziny z 15 września 2021 r. i na podstawie rzekomo tych oględzin doszedł do wniosku, że dokumentacja projektowa sporządzona została wadliwie, to już wskazywano choćby w piśmie z 19 maja 2021 r., że projekt dokumentacji został wykonany nieprawidłowo i że zostanie wydana decyzja odmowna bez czytelnego wyartykułowania, na czym rzekoma wada dokumentacji miałaby polegać;
- wydanie negatywnej decyzji dla skarżącej, podczas gdy w toku postępowania żadna ze stron nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu, z którego wynikałoby, że projekt został wykonany niewłaściwie;
- poprzez niestaranne procedowanie w sprawie, a polegające na nie odniesieniu się w treści decyzji do argumentacji przedstawionej przez spółkę, i nieuczynienie nic, aby wykazać, że jest ona błędna oraz na formułowaniu w treści decyzji wypowiedzi nieprecyzyjnych i niezrozumiałych (jak złożona wypowiedź na stronie siódmej akapit dwa, w której wskazuje się na istnienie rzekomej sprzeczności w dokumentacji projektowej bez wyartykułowania konkretnych elementów, które miałyby być sprzeczne i podawanie, że dokumentacja miałaby obejmować wyznaczenie linii brzegowej zgodnie z przebiegiem skarpy, choć wyraźnie i w sposób niebudzący wątpliwości wynika z niej, że linia brzegowa ma być wyznaczona linią stałego porostu traw);
IV. naruszenie przepisów postępowania to jest art. 107 § 3 k.p.a., a polegające na wadliwym sporządzeniu uzasadnienia faktycznego decyzji poprzez brak wyjaśnienia w treści decyzji, na jakich konkretnie dowodach oparł się organ przyjmując, że projekt linii brzegowej przedstawiony przez spółkę miałby być wadliwy, w tym, jeśli dokumentacja fotograficzna miałaby negować prawidłowość projektu brak wskazania w decyzji, jakie konkretnie zdjęcia miałyby świadczyć o niewłaściwym przebiegu projektowanego rozgraniczenia, podczas gdy z decyzji powinno wynikać jednoznacznie i w sposób niebudzący wątpliwości, jakimi konkretnie dowodami kierował się organ wydając decyzję.
W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka wskazała, że postępowanie prowadzone było przez blisko trzy i pół roku. Organ wielokrotnie zmieniał termin wydania decyzji wskazując na konieczność dokonania dokładnej analizy materiałów postępowania. Okazuje się jednak, że materiały te, w tym wystąpienia spółki i udzielane wyjaśnienia, w tym także podczas oględzin w ogóle nie były przedmiotem jakiejkolwiek analizy, a pod uwagę brano jedynie lakoniczne pisemne wystąpienia przedstawiciela Wód Polskich oraz wykonaną przez organ dokumentację zdjęciową, ale dokładnie którą - to już z decyzji nie wynika. Dokumentacja w oparciu, o którą skarżąca wnioskowała o ustalenie linii brzegowej jest dokumentacją prawidłową i spełniającą kryteria z art. 220 ust. 1 - 4 p.w. W zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie wykazano, aby projekt geodeta K.K. sporządziła nieprawidłowo. Nieprawidłowość projektu ustalenia linii brzegowej nie wynika z żadnego dowodu i nie może wynikać ze zdjęć, zresztą nie wiadomo dokładnie, jakich. Projekt linii brzegowej został wykonany zgodnie z kryterium z art. 220 ust. 3 i 4 p.w., to jest po linii stałego porostu traw i po zewnętrznej krawędzi budowli regulacyjnej znajdującej się na działce numer [...]. Bałamutne jest zatem twierdzenie, że krawędź brzegu jest wyraźna. Poza gołosłownym twierdzeniem, że tak miałoby być organ nie wyjaśnia co decyduje o rzekomej wyrazistości krawędzi brzegu. Nie wiadomo zresztą, co organ rozumie pod pojęciem "krawędź wyraźna". Powołując się na istnienie skarpy pominięto zupełnie to, jak ma się fakt jej istnienia do wysokości poziomu wód rzeki P., które sięgają jedynie dolnej części obiektu nazwanego przez organ skarpą. Pominięto, że skarpa (brzeg) zawiera liczne załamania, porośnięta jest roślinnością, w tym krzakami i młodymi drzewami. Już choćby z racji tego krawędź brzegu nie może być uznana za wyraźną. Powyżej poziomu stałego porostu traw nie występują ślady roślinności wodnej, co jest jednoznaczne z tym, że tereny ponad poziomem stałego porostu traw są terenami położonymi już za linią brzegową. Zresztą w ustawie Prawo wodne nie ma takiego kryterium wyznaczania linii brzegowej jak "skarpa". Organ w treści decyzji wielokrotnie posługuje się takim pojęciem, ale w ogóle nie wyjaśnia, czym jest skarpa i nie odnosi znaczenia tego pojęcia do reguł ustalania linii brzegowej wynikających z art. 220 p.w. Kryterium istotnym jest to, czy krawędź brzegu jest wyraźna, czy nie. Z zaskarżonej decyzji wynika zaś, że skoro jest skarpa to krawędź brzegu jest wyraźna - co jest zabiegiem skrajnie niezrozumiałym choćby z tego względu, że nie definiuje się w decyzji pojęcia skarpy. Posługując się pojęciem skarpy zupełnie pominięto, że nasyp znajdujący się na działce nr [...] nie jest żadną skarpą i nie może w związku z tym być odnoszony do ustalania brzegu rzeki. Podczas oględzin z 22 lipca 2020 r. wyjaśniano organowi i wynika to z protokołu oględzin, że na działce nr [...] usypana została pryzma ziemi z wykopu pod urządzenie wodne. W decyzji zupełnie milczy się na ten temat i posługuje się tylko uparcie niezdefiniowanym pojęciem skarpy. Niedopuszczalnym i nad wyraz dobitnym naruszeniem regulacji art. 7 k.p.a. jest wskazywanie, że w dokumentacji, którą posługuje się spółka miałyby być jakieś sprzeczności. I w dokumentacji i podczas oględzin wyjaśniano organowi, że linię brzegową ustalono według linii stałego porostu traw i tak linię brzegową zaprojektowano. To, że organ powołuje się na istnienie skarpy nie oznacza istnienia w dokumentacji sprzeczności. Skarżąca nigdy nie twierdziła, że linię brzegową wyznaczać ma skarpa. Nie wiadomo, dlaczego Minister zarzuca skarżącej jakąś sprzeczność. Przedstawiciele organu byli na miejscu, mieli okazję wysłuchać strony, stąd zupełnie bezpodstawne jest czynienie założeń jakoby skarżąca z jednej strony działała w intencji wyznaczenia linii brzegowej po skarpie, a z drugiej linią stałego porostu traw. Dokumentacja projektowa jest jednoznaczna i dokładnie oraz konsekwentnie z niej wynika, jak ma być wyznaczona linia brzegowa. Jednym z najpoważniejszych błędów Ministra, dowodzącym braku wiedzy odnośnie charakterystyki rejonu, którego dotyczyło prowadzone postępowanie, jest założenie, że na odcinku od punktu 13-2392 do 13-978 nie ma możliwości ustalenia linii brzegu w związku z występowaniem na tym odcinku odłówki w z upustem dennym i możliwość ustalenia linii rozgraniczeniowej na podstawie art. 221 p.w. Odłówka z upustem dennym nie znajduje się na gruncie pokrytym wodami i w związku z tym stanowi część składową gruntu o numerze ewidencyjnym nr [...] stanowiącym własność skarżącego. Skoro grunt działki nr [...] nie jest gruntem pokrytym wodami, oczywiście bezzasadne jest sugerowanie możliwości rozgraniczenia. Występowanie odłówki z upustem dennym na działce niepokrytej wodami jest faktem nieistotnym, jeśli chodzi o przedmiot niniejszego postępowania. Zresztą skarżąca ma prawo wiedzieć, gdzie zaczyna się brzeg rzeki, a gdzie kończy się jej teren. Właściciel każdej nieruchomości, która sąsiaduje z gruntem pokrytym wodami płynącymi, ma prawo uzyskać decyzję ustalającą linię brzegu. Z zaskarżonej decyzji tymczasem tylko z uwagi na części składowe nieruchomości skarżącej uniemożliwia się ustalenie linii brzegu. Regulacja art. 220 p.w. oznacza, że linia brzegowa, gdy krawędź brzegu nie jest wyraźna wyznaczona, ma być linią stałego porostu traw, a w miejscu gdzie brzeg jest uregulowany zewnętrzną krawędzią budowli regulacyjnej. W decyzji całkowicie przemilcza się występowanie budowli regulacyjnej i że po zewnętrznej krawędzi tego urządzenia winna biec linia brzegowa. W sytuacji przemilczenia tej kwestii trudno uznać, aby zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z regułami wynikającymi z k.p.a. W postępowaniu administracyjnym obowiązkiem organu jest dokładne ustalenie stanu faktycznego i rozpatrzenie wszystkich dowodów w sprawie. Przemilczenie w zaskarżonej decyzji kwestii istnienia budowli regulacyjnej i sposobu wyznaczenia linii brzegu w związku z faktem występowania takiej budowli, jest zabiegiem niedopuszczalnym i równoznacznym z tym, że pomimo prowadzenia postępowania ponad trzy lata nie rozpoznano istoty sprawy.
Skarżąca podniosła dodatkowo, że w piśmie z 24 czerwca 2021 r. szczegółowo odniosła się do wątpliwości organu i podała argumentację, przemawiającą za ustaleniem projektowanej linii brzegowej. W reakcji na to wystąpienie, organ przeprowadził dodatkowy dowód z oględzin, ale już do argumentacji spółki w ogóle się nie odniósł, jak i do tego, że w trakcie dwukrotnych oględzin żadna ze stron nie artykułowała swoich zastrzeżeń co do przebiegu linii brzegowej. Przemilczenie tej kwestii i negatywne dla spółki rozstrzygnięcie w oparciu o jakieś bliżej niesprecyzowane zdjęcia, podważa zaufanie skarżącej do organu. Zaskarżona decyzja pomija charakterystykę rejonu, w którym ma być ustalona linia brzegowa. Milczy się na temat funkcji urządzenia regulacyjnego oraz elektrowni wodnej. Ustalenie linii brzegowej po zewnętrznej krawędzi elektrowni wodnej byłoby działaniem całkowicie sprzecznym z sensem ustalenia linii brzegu. Pomimo dwukrotnych oględzin i wykonania obszernej dokumentacji fotograficznej, w decyzji nie uwzględnia się w ogóle, że budynek elektrowni wodnej stoi na lądzie. Do budynku tego wchodzi się z terenu działki o numerze ewidencyjnym nr [...]. Woda do elektrowni doprowadzana jest prostopadłym do rzeki wlotem do turbiny, a następnie płynie przez komory mokre elektrowni i kanał odprowadzający wypływa z powrotem do rzeki. Świadczy to o tym, że elektrownia posadowiona nie jest na gruncie, który przed wykonaniem tego urządzenia był pokryty wodami. Już tylko te okoliczności czynią, że linia brzegowa powinna być ustalona po zewnętrznej krawędzi urządzenia regulacyjnego. Inny sposób ustalenia linii oznaczać będzie, że reguły z art. 220 ust. 4 p.w. nie będą stosowane. Charakterystyka i usytuowanie budynku elektrowni świadczy o tym, że stoi on na gruncie, który nie był pokryty wodami przed wykonaniem urządzenia. Budynek elektrowni ma charakter wtórny względem jazu młyńskiego i został do tego urządzenia regulacyjnego dobudowany. Nie świadczy i nie może świadczyć to jednak o tym, że grunt, na którym budynek elektrowni został posadowiony był gruntem pokrytym wodami przed wykonaniem urządzenia wodnego. Dokumentacja geodezyjna stanowiąca podstawę wniosku wynika z analizy danych w terenie. Stąd wręcz zdumiewające są próby Ministra podważenia dokumentacji sporządzonej zgodnie ze sztuką geodezyjną w oparciu o jakąś bliżej niesprecyzowaną dokumentację fotograficzną. Jeśli zdaniem organu w trakcie oględzin ujawniony miał zostać element terenu, który mógłby przemawiać za innym sposobem zaprojektowania linii brzegowej, należało zwrócić na ten punkt uwagę w trakcie oględzin, opisać go w protokole oględzin i przede wszystkim umożliwić obecnym przy oględzinach, w tym autorowi dokumentacji geodezyjnej odniesienie się do takiej kwestii. Takie kwestie z protokołów oględzin nie wynikają i nie były przedmiotem tego dowodu. W analizowanym postępowaniu w trakcie oględzin nie były zgłaszane żadne uwagi odnośnie projektu linii. Brał w tych oględzinach przedstawiciel Wód Polskich i także żadnych uwag nie wnosił. Przedstawiciel organu nie wskazywał na istnienie żadnych nieprawidłowości, a jedynie wykonywał fotografie. Zaskakujące jest wskazywanie na wady dokumentacji rozgraniczeniowej w oparciu o jakieś zdjęcia. Działanie organu, który pomimo obecności stron i geodety (autora projektu ustalenia linii brzegowej), nie czyni nic, aby omówić na podstawie stwierdzonych danych w terenie istniejących wątpliwości, a jedynie wykonuje fotografie, a w decyzji nie podaje nawet, które zdjęcia co dowodzą, należy ocenić, jako nietransparentne i podważające zaufanie skarżącej do władzy publicznej. W treści decyzji nie opisuje się nawet zdjęć, w oparciu o które organ doszedł do wyartykułowanych wniosków. Nie podaje się nawet, z których oględzin mają pochodzić fotografie negujące projekt rozgraniczenia. Nie wskazuje się w treści decyzji, jakie konkretnie zdjęcia dowodzą konkretnej okoliczności. Tak forma uzasadnienia decyzji uniemożliwia weryfikację poglądów przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i czyni motywy decyzji niejasnymi, co jest spotęgowane dodatkowo mylnymi ustaleniami oraz posługiwaniem się nieustawową terminologią ("skarpa"). Jeśli w trakcie oględzin za istotny element, jeśli chodzi o linię brzegu organ uznał element nazwany przez siebie skarpą, należało być może przeprowadzić dowód z opinii biegłego na okoliczność tego co to za obiekt i w jaki sposób powstał (jeśli wyjaśnienia prezesa skarżącej i dane w terenie zdaniem organu były niewystarczające), a nie całkowicie dowolnie i po aby zbyć wniosek spółki zbyć, że linia brzegowa winna biec skarpą, gdyż krawędź brzegu poprzez występowanie czegoś, co może być skarpą świadczy o wyraźnej krawędzi brzegu. Czynienie takich założeń i na tej podstawie nieuwzględnienie prawidłowej i wykonanej zgodnie ze sztuką geodezyjną dokumentacji jest niedopuszczalne.
Skarżąca wskazała nadto, że w piśmie z 24 czerwca 2021 r. przedstawiła obszerne wyjaśnienia dotyczące sprawy i skierowanej przez organ wypowiedzi, że projekt linii brzegu może być oceniony, jako wadliwy. Wyartykułowała to, że żadna ze stron przy oględzinach nie złożyła zastrzeżeń do przebiegu rozgraniczenia. Podała, że to jaz jest budowlą regulacyjną po krawędzi której winno przebiegać ustalenie linii brzegowej. Wyjaśnienie spółka składała także w piśmie z 16 września 2019 r. Obszernie odniesiono się do stanowiska Wód Polskich z pisma z 19 maja 2021 r., w którym strona ta wskazała, że projekt rozgraniczenia nie uwzględnia zachowania ciągłości cieku. W treści zaskarżonej decyzji nie ma nawet śladu odniesienia się do tych materiałów. Jest jedynie odniesienie się do bliżej niesprecyzowanych zdjęć i lakonicznego pisma Wód Polskich z 3 marca 2020 r. i z 24 września 2020 r., do którego zresztą spółka także obszernie się odniosła. Skoro do stanowiska spółki się nie odniesiono, pomimo tego, że odnosi się ono wprost do kwestii z art. 220 i 221 p.w., to naruszenie reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1 k.p.a. jest dobitne.
Skarżąca podkreśliła, że podczas obu oględzin w terenie żadna ze stron nie przedstawiła uwag do projektu rozgraniczenia. Do dyspozycji organu był geodeta, który opracował dokumentację projektową, ale ani organ, ani żadna ze stron nie formułowała jakichkolwiek zastrzeżeń do przebiegu linii brzegowej i rozgraniczenia. Przeprowadzony dowód z oględzin w żaden więc sposób nie może przemawiać za nieprawidłowością dokumentacji projektowej i to pomimo tego, że przedstawiciele organu mieli wykonać zdjęcia. Dowód z oględzin ze swej istoty nie służy przecież temu, aby wykonać fotografie miejsca, lecz właśnie po to, aby na miejscu z udziałem stron i geodety poczynić ustalenia w sprawie.
Postępowanie od początku było prowadzone ze z góry założoną intencją, aby wniosku spółki nie uwzględnić. Świadczy o tym między innymi długotrwałość postępowania, w trakcie którego organ najwyraźniej oczekiwał, iż którakolwiek ze stron przedstawi argumentację służącą nieuwzględnieniu wniosku. Gdy przedstawiciel Wód Polskich wskazał, że jego zdaniem krawędź brzegu jest wyraźna oczywiście nie uzasadniając tak wyartykułowanego stanowiska, Minister natychmiast tę ideę uznał za zasadną i niezwłocznie wskazał, że dokumentacja przedstawiona przez spółkę nie jest prawidłowa. Gdy spółka jednoznacznie sprzeciwiła się temu stanowisku i wykazała, że pogląd Wód Polskich jest wadliwy i nie może być przedmiotem ustaleń, Minister wyznaczył ponowne oględziny miejsca i nie wskazywał już ani podczas oględzin, ani w dalszych wystąpieniach, iżby dokumentacja nie uwzględniała tego, że krawędź brzegu miałaby być wyraźna.
Niezależnie od powyższych rozważań skarżąca spółka podniosła, że postępowanie o wyznaczenie linii brzegowej nie może zakończyć się decyzją odmowną. Regulacje art. 220 p.w. nie przewidują takiej sytuacji. Jeśli zdaniem organu dokumentacja przedłożona przez wnioskodawcę okazała się nieprawidłowa obowiązkiem organu było zgromadzenie dowodów, które pozwoliłyby na ustalenie przebiegu linii brzegu i stosowanie reguł z art. 77 § 1 k.p.a. Art. 220 p.w. nie przewiduje możliwości wydania decyzji negatywnej, to jest takiej, która nie ustala linii brzegowej. Postępowanie zawsze musi zakończyć się ustaleniem linii brzegowej, a nie kontynuacją stanu niepewności na tym tle. Skoro skarżąca ma interes prawny w tym, aby wnioskować o ustalenie brzegu i przedkłada dokumentację niezbędną do wyznaczenia linii winno zostać to przeprowadzone. Skarżąca ma prawo wiedzieć gdzie granice mają grunty pokryte wodami i jej działka. Organ nie może uchylać się od rozstrzygnięcia tej kwestii, gdyż Skarb Państwa sam ma interes prawny w tym, aby to ustalić. Decyzja w sprawie ustalenia linii brzegowej na podstawie art. 220 ust. 20 p.w. stanowi podstawę do dokonania wpisów w ewidencji gruntów i budynków. Nie może być to więc decyzja odmowna, gdyż na podstawie takiej decyzji nie jest możliwe dokonanie zmian w wymienionej ewidencji i przesyłanie takiej decyzji do organu ewidencyjnego byłoby działaniem oczywiście bezcelowym. Brak jest zatem podstawy prawnej do odmowy dokonania ustalenia linii brzegowej i tym samym nie można - tak, jak uczynił to Minister - odmówić ustalenia takiej linii.
Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej "P.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji wskazał, że obowiązująca (podobnie, jak i poprzednia) ustawa - Prawo wodne w sposób nader skąpy i pozostawiający wiele wątpliwości interpretacyjnych reguluje kwestie ustalenia linii brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych. Wątpliwości, jakie mogą powstać przy ustalaniu tej linii, nie wyjaśnia ani piśmiennictwo, ani judykatura; brak jest aktualnych komentarzy do art. 220 tej ustawy i w tym względzie należy korzystać z opracowań odnoszących się do art. 15 uchylonej ustawy z 8 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121). Podobnie, nieliczne są orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące art. 15 dawnej ustawy - Prawo wodne. Dokonywana ocena prawna przez Sąd pierwszej instancji uwzględniła dostępne poglądy piśmiennicze, zaprezentowane w "Prawo wodne. Komentarz", wyd. II, M. Kałużnego, WK 2016, "Prawo wodne. Komentarz" B. Rakoczego, LEX 2013 oraz "Prawo wodne. Komentarz", wyd. IV, J. Szachułowicza, LexisNexis 2010. Zgodnie z art. 220 ust. 1 – 4 p.w. linię brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat. Jeżeli krawędź brzegu jest wyraźna, linia brzegu biegnie tą krawędzią. Jeżeli ta krawędź nie jest wyraźna, linia brzegu biegnie granicą stałego porostu traw, a jeżeli granica stałego porostu traw leży powyżej stanu wody, o którym mowa w ust. 1 art. 200 p.w. - linią przecięcia się zwierciadła wody przy tym stanie z gruntem przyległym. Jeżeli natomiast brzegi wód są uregulowane, linia brzegu biegnie linią łączącą zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych, a przy plantacjach wikliny na gruntach uzyskanych w wyniku regulacji - granicą plantacji od strony lądu. Zgodnie z art. 220 ust. 6 p.w. podstawę ustalenia linii brzegu stanowi dostarczony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, który zawiera:
1) opis uwzględniający oznaczenie wnioskodawcy, ze wskazaniem jego siedziby i adresu, przyjęty sposób ustalenia projektowanej linii brzegu, ustalenie stanu prawnego nieruchomości objętych projektem z oznaczeniem właścicieli wraz ze wskazaniem ich siedziby i adresu oraz sposób zagospodarowania gruntów przyległych do projektowanej linii brzegu,
2) odpowiednią: a) zaktualizowaną kopię mapy zasadniczej w skali 1:500, 1:1000, 1:2000 albo 1:5000, b) mapę inwentaryzacji powykonawczej budowli regulacyjnych w skali, w jakiej jest sporządzony projekt regulacji wód śródlądowych, a w przypadku jej braku - inne dostępne materiały,
- z wykazaniem projektowanej linii brzegu oraz elementów istotnych dla przyjętego sposobu ustalenia tej linii.
Projekt rozgraniczenia gruntów, o którym mowa w ww. ust. 6, sporządza osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii, o których mowa w art. 43 pkt 1, 2 lub 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (art. 220 ust. 7 p.w.).
Sąd pierwszej instancji wskazał, że rację miał Minister wyjaśniając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że podstawowym sposobem ustalenia linii brzegu cieków naturalnych jest odniesienie do wymienionej w ust. 1 art. 220 p.w. krawędzi brzegu lub linii stałego porostu traw albo linii, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat. Redakcja kolejnych trzech ustępów art. 220 p.w. wyraźnie odnosi się bowiem do wyraźnego zarysowania linii (brzegu, porostu lub stanu wody), wskazując na taką kolejność przyjmowania wskaźnika. Pojęcie linii brzegowej nie jest zdefiniowane w Prawie wodnym, tym niemniej przyjąć należy, że linia brzegowa to linia zetknięcia się gruntów pokrytych płynącymi wodami powierzchniowymi z gruntem przyległym (przywołano postanowienie Sądu Najwyższego z 12 maja 2011 r., sygn. akt III CSK 238/10). Linia brzegu i granica między nieruchomościami nie są pojęciami prawnie tożsamymi. Przebieg linii brzegu określają przepisy p.w. uwzględniające wpływ na jej ukształtowanie procesów naturalnych oraz działalności człowieka. Ustalenie linii brzegu następuje w drodze decyzji administracyjnej, co wynika wprost z art. 220 ust. 1 p.w. Kwestia ta nie należy do kognicji sądu powszechnego nawet w sytuacji, w której ma stanowić tylko przesłankę rozstrzygnięcia w sprawie należącej do drogi sądowej (przywołano postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt I CSK 502/14).
Jak zauważył Sąd pierwszej instancji, w doktrynie wskazuje się, że "ustalenie linii brzegowej przypomina postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości z tym, że w tym wypadku chodzi o rozgraniczenie od gruntu, a nie gruntów od gruntu (...) To, co mieści się w liniach brzegowych, stanowi przedmiot regulacji prawa wodnego, natomiast to, co znajduje się poza liniami brzegowymi, jest przedmiotem regulacji prawa cywilnego, a jedynie częściowo grunty sąsiadujące z wodami są przedmiotem regulacji prawa wodnego".
Ponadto, Sąd pierwszej instancji powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 marca 2016 r. (sygn. akt IV SA/Po 933/15), w którym odnosząc się do wówczas obowiązującego art. 15 Prawa wodnego z 2001 r. wskazuje się, że "podstawę ustalenia linii brzegu stanowi specyficzny środek dowodowy dostarczony przez wnioskodawcę (....), tj. projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, który jak każdy inny dowód podlega ocenie organów administracji publicznej, po myśli art. 80 k.p.a. Fakt, że analizowana regulacja wymaga sporządzenia przez geodetę projektu rozgraniczenia, ku czemu konieczna jest wiedza specjalna, nie oznacza, że w toku postępowania wyjaśniającego nie przeprowadza się innych dowodów na zasadach przewidzianych w k.p.a.". Należy więc przypomnieć, że zasadą procesową, ujętą w ww. art. 80 k.p.a. jest swobodna ocena dowodów, polegająca na tym, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W sprawie o ustalenie linii brzegu dowodem na okoliczność jej przebiegu jest - co w sprawie nie jest kwestionowane - dostarczony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, zawierający elementy, wymienione w art. 220 ust. 6 pkt 1 – p.w. z wykazaniem projektowanej linii brzegu oraz elementów istotnych dla przyjętego sposobu ustalenia tej linii. Jest to dowód szczególnego rodzaju. Zakreśla on jednocześnie dopuszczalną treść żądania wnioskodawcy i granice rozpoznania sprawy przez właściwy organ. Organ nie może we własnym zakresie rozstrzygać przebiegu linii brzegu w sprawie wywołanej wnioskiem zainteresowanego podmiotu. Związany jest projektem linii brzegowej, sporządzonym przez osobę posiadającą uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii, o której mowa w art. 43 pkt 1, 2 lub 5 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej - dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych o ciągłym albo okresowym naturalnym odpływie wód powierzchniowych – nie jest bowiem osobą, o której mowa w art. 220 ust. 7 p.w. i nie może we własnym zakresie sporządzić odmiennego projektu, stanowiącego podstawę do ustalenia linii brzegu cieku wodnego.
Jak wynika z powyższego, w ramach rozpoznania sprawy, której przedmiotem jest wniosek z art. 220 ust. 1 p.w., właściwy rzeczowo minister może pozytywnie rozstrzygnąć o żądaniu strony wyłącznie wówczas, gdy uzna, że projekt linii brzegu odpowiada wymogom z art. 220 ust. 1 – 4 p.w. W przeciwnym wypadku zobowiązany jest wydać – wbrew stanowisku prezentowanemu przez skarżącą – decyzję odmowną, gdyż również taka decyzja jest rozstrzygnięciem sprawy co do jej istoty, o którym mowa w art. 104 § 2 k.p.a. Żaden zaś z przepisów p.w. nie wyłącza, ani nie ogranicza stosowania tego artykułu w postępowaniu wodnoprawnym. Swobodna ocena dowodów, dokonywana w zgodzie z art. 80 k.p.a., polega na tym, że dopóki organ nie przekroczy jej granic przez dokonanie oceny dowolnej to mieści się w granicach ustawowo zezwolonego działania organu. Sądowa kontrola działań organów administracji publicznej może prowadzić do uchylenia decyzji, ale wyłącznie wydanej na skutek dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.). Zdaniem Sądu meriti Minister dokonując oceny podstawy żądania ustalenia linii brzegu w sprawie niniejszej nie wykroczył poza ramy swobodnego uznania. Po pierwsze, Minister oceniając niezgodność przyjętego przez skarżącą kryterium ustalenia linii brzegu w postaci linii stałego porostu traw, na odcinku od punktu 13-2389 przez punkty 13-2390 - 13-2392 do punktu 13-978, z wymaganiami art. 220 ust. 1 - 4 p.w. oparł się na analizie przedłożonego projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, połączonej z analizą oględzin terenu. Wprawdzie – na co słusznie zwraca uwagę pełnomocnik skarżącej – wykonana w trakcie tych oględzin dokumentacja fotograficzna nie jest w żaden sposób opisana, a w protokole z oględzin z 22 lipca 2020 r. oraz 15 września 2021 r. nie ma żadnych opisów, tym niemniej wykonane zdjęcia rzeczywiście wykazują istnienie skarpy, o której organ wspominał. Porównanie linii brzegu zakreślonej na mapie rozgraniczeniowej kolorem czerwonym z oznaczoną na tej mapie skarpą potwierdza, że od punktu 13-2390 przez punkt 13-2391 do punktu 13-2392 i od punktu 13-2387 do punktu 13-2390 przebieg linii brzegu zaznaczony został dołem zarysowanej na mapie skarpy, choć z opisu technicznego wynika, że cała linia biegnie brzegiem "wyraźnej linii porostu traw", za wyjątkiem linii po zewnętrznych krawędziach budowli regulacyjnych. Rację miał więc organ, stwierdzając, że linia stałego porostu traw przebiega grzbietem skarpy, a nie u jej dołu. Wbrew twierdzeniom skargi, posłużenie się przez Ministra określeniem "skarpa" nie było błędne. Fakt, że skarpa nie jest pojęciem zdefiniowanym w ustawie - Prawo wodne nie uniemożliwia organom posługiwania się łatwym do zdefiniowania terminem języka polskiego. Zgodnie ze Słownikiem języka polskiego PWN w wersji internetowej, skarpa to "spadzista ściana urwiska, brzegu rzeki, wykopu itp." (por. https://sjp.pwn.pl/slowniki/skarpa.html). W tym zakresie nie zasługuje na uznanie twierdzenie pełnomocnika skarżącej, że owa "skarpa" jest w rzeczywistości "jedynie pryzmą ziemi usypaną na działce o numerze ewidencyjnym 200 w związku z robotami prowadzonymi na działce". Gdyby tak było, nie zostałaby uwidoczniona na mapie, zawierającej projekt rozgraniczenia przez geodetę.
Po drugie, w ocenie Sądu pierwszej instancji, zasadnie wskazał Minister na fakt, że projektowana linia brzegu na odcinku pomiędzy punktem 13-2390, a punktem 13-2391 również została poprowadzona dołem skarpy pod istniejącym pomostem. Nie ma w tym wypadku znaczenia podnoszone przez pełnomocnika skarżącej twierdzenie o nielegalnym posadowieniu tego pomostu i prowadzonym w tym zakresie postępowaniu organu nadzoru budowlanego. Obowiązkiem organu ustalającego linię brzegu rzeki jest bowiem uwzględnianie stanu faktycznego wzdłuż proponowanego przebiegu tej linii, gdyż taki właśnie stan obrazuje linię porostu traw lub linię wyraźnego brzegu.
Po trzecie, negatywna ocena proponowanego przebiegu linii brzegu rzeki spowodowana była ustaleniem, że na odcinku od punktu 13-2392 do istniejącego punktu granicznego w terenie 13-978 stwierdzono występowanie urządzenia wodnego - upustu dennego dla prowadzenia wody do odłówki. Minister wyjaśnił, że występowanie urządzenia wodnego zostało potwierdzone w piśmie Wód Polskich z 21 października 2021 r. i umowie użytkowania z 18 maja 2017 r. Tym samym, zasadnym było stwierdzenie, że "na odcinku od punktu 13-2392 do istniejącego punktu granicznego w terenie 13-978 nie ma możliwości ustalenia linii brzegu, gdyż projektowania linia brzegu nie spełnia żadnego z kryteriów przepisu art. art. 220 ust. 1-4 Prawa wodnego z 2017 r., w związku z występowaniem na tym odcinku odłówki z upustu dennego, a więc urządzenia wodnego", aczkolwiek Sąd pierwszej instancji nie oceniał w tej sprawie prawidłowości stwierdzenia organu, że dla tego urządzenia "istnieje możliwość ustalenia linii rozgraniczającej, ale w myśl przepisów art. 221 Prawa wodnego". Wyjaśnić w tym miejscu należy (w odniesieniu do zarzutów skarżącej z pkt II skargi), że tzw. "odłówka" nie jest budowlą regulacyjną, o której mowa w art. 220 ust. 4 p.w., a tym samym linia brzegu nie może biec linią łączącą zewnętrzne krawędzie odłówki. Budowla regulacyjna jest bowiem budowlą przeciwpowodziową, o której mowa w art. 16 pkt 1 lit. g) p.w., a odłówka nie ma takiego przeznaczenia w gospodarce wodnej. Odłówka natomiast może być tzw. sztuczną jednolitą częścią wód powierzchniowych (art. 16 pkt 60 p.w.), albo – jeśli służy do połowu ryb lub do pozyskiwania innych organizmów wodnych lub do chowu ryb lub innych organizmów wodnych w wodach powierzchniowych – urządzeniem wodnym (art. 16 pkt 65 lit. g) oraz h) p.w.).
Jak wynika z powyższych rozważań, Minister nie dokonał dowolnej oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, ale w sposób swobodny i odnoszący się do innych dowodów zebranych w tej sprawie negatywnie ocenił prawidłowość podstawy żądanego ustalenia linii brzegu, a więc dowodu w postaci dostarczonego przez skarżącą projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, z wykazaniem projektowanej linii brzegu oraz elementów istotnych dla przyjętego sposobu ustalenia tej linii. Należy też podkreślić, że dokonana w tej sprawie ocena organu w żadnej mierze nie umniejsza fachowości merytorycznej autorki projektu rozgraniczenia. Minister nie dokonywał bowiem merytorycznej oceny opracowania geodezyjnego, a jedynie możliwość urzędowego ustalenia przebiegu linii brzegowej w sposób wnioskowany przez skarżącą. Tym samym, niezasadny był zarzut naruszenia art. 220 ust. 1, 2, 3, 4 i ust. 5 pkt 2 p.w. Niezrozumiałym przy tym jest twierdzenie pełnomocnika skarżącej, że "projekt ustalenia linii brzegowej przewiduje przebieg tej linii w sytuacji, gdy krawędź brzegu nie jest wyraźną linią porostu traw i po krawędzi budowli regulacyjnej w miejscu gdzie występuje taka budowla". Być może wynika to z wadliwej stylistyki tego fragmentu, ale organ w sposób wyraźny przedstawił w uzasadnieniu swej decyzji kolejność kryteriów ustalania linii brzegu i konsekwentnie do tej ustawowej kolejności nawiązywał.
Niezasadnym okazał się także w ocenie Sądu pierwszej instancji zarzut naruszenia art. 220 ust 1, 2 i 3, 4 p.w. w sposób opisany w pkt II skargi w zakresie tzw. odłówki – o czym była już mowa w poprzedzającej części uzasadnienia.
Z powodów już omówionych w uzasadnieniu wyroku niezasadnym okazał się nadto zarzut naruszenia art. 220 ust. 5 p.w. z uwagi na to, że "regulacje art. 220 p.w. nie przewidują możliwości odmowy ustalenia linii brzegowej".
W ocenie Sądu pierwszej instancji Minister nie naruszył także art. 6, 7, 8 i 77 § 1 k.p.a. Po pierwsze, orzekał na podstawie prawnej prawidłowo w rozstrzygnięciu wskazanej. Po drugie, przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie powziętych wątpliwości odnośnie możliwości ustalenia linii brzegu w sposób żądany przez skarżącą. Tym samym ustalił stan faktyczny sprawy w sposób wymagany art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. W tym też kontekście niezrozumiałe jest stwierdzenie pełnomocnika skarżącej, zarzucające "pominięcie przy wydaniu decyzji, iż skarpa której na której istnienie powołuje się organ nie może mieć nic wspólnego z ustaleniem przebiegu linii brzegowej albowiem zwierciadło wód rzeki P. sięga jedynie dolnej części brzegu". Organ odniósł się też w uzasadnieniu do niemożności prawnej ustalenia linii brzegu w sposób wnioskowany przez skarżącą – po linii stałego porostu traw – którym to żądaniem był związany, nie mogąc samodzielnie ustalać innego przebiegu, tym samym bez znaczenia dla sprawy pozostaje kwestia wyraźnego przebiegu brzegu rzeki. Odnosząc się do projektu rozgraniczenia Minister wyraźnie wskazał na te aspekty, które uniemożliwiając pozytywne rozstrzygnięcie; tym samym nie pominą "przy wydaniu decyzji występowania w rejonie którego dotyczył wniosek budowli regulacyjnej w postaci jazu i tego, że po zewnętrznej krawędzi tego urządzenia winna biec linia brzegowa", bo po prostu nie było takiej potrzeby z uwagi na to, że podniesione przez organ sprzeczności były wystarczające dla odmownej decyzji. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, organ nie twierdził, że "skarpa" nie może wyznaczać przebiegu linii brzegu. Twierdził natomiast, że linia brzegu proponowana w projekcie biegnie dołem skarpy, a nie linią stałego porostu traw. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej, "ferowanie zaskarżoną decyzją poglądów co do przebiegu linii brzegu" w żaden sposób nie może "w swych skutkach oznaczać całkowicie bezzasadne pozbawienie skarżącego prawa własności do części gruntu działki o numerze ewidencyjnym [...]" – bo organ ustalając linię brzegu cieku wodnego nie przesądza w żaden sposób o własności gruntów. Kwestia własności wymyka się w takim wypadku spod kognicji organów administracji publicznej i sądów administracyjnych. Właściwe dla ustalenia tytułu prawnego do gruntu będą sądy powszechne, co jest prawnie dość oczywiste i niekwestionowane w orzecznictwie i literaturze. Dla treści rozstrzygnięcia w przedmiocie linii brzegu nie miało znaczenia to, że "żadna ze stron biorących udział w oględzinach przy udziale geodety (autora projektu linii brzegowej) w ich trakcie nie negowała prawidłowości projektowanej linii rozgraniczenia (linii brzegowej) i nie okazywała żadnych punktów w terenie, które świadczyć miałyby o innym przebiegu linii rozgraniczenia (brzegowej) aniżeli wynika to z dokumentacji projektowej". Dopiero bowiem po zakończeniu postępowania organ rozważa wszystkie zebrane dowody, zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podejmując rozstrzygnięcie. Tym samym, niewyrażone w trakcie oględzin stanowisko stron nie ma prawnego znaczenia.
To, że "w toku postępowania żadna ze stron nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu, z którego wynikałoby, że projekt został wykonany niewłaściwie" nie ma znaczenia przy ocenie prawidłowości rozstrzygnięcia organu. To organ bowiem ocenia, jaką moc dowodowa nadać poszczególnym dowodowym i czy wnioskodawca udowodnił okoliczności będące podstawą decyzji pozytywnej. Dowody zaś organ ocenia w sposób swobodny, o czym była już mowa powyżej.
W ocenie Sadu meriti nie można także skutecznie stawiać Ministrowi zarzutu "nieuczynienie nic, aby wykazać, że (argumentacja strony – dopisek sądu) jest ona błędna", bo to nie jest obowiązkiem organu w trakcie postępowania, zwłaszcza w sytuacji, kiedy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika. Organ w uzasadnieniu decyzji odnosi się do poprawności argumentacji stron, a nie w postępowaniu administracyjnym. Niezasadny był zatem zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., gdyż Minister sporządził poprawne uzasadnienie faktyczne i prawne swej decyzji. Wbrew twierdzeniom skargi wskazał, na jakich konkretnie dowodach oparł się przyjmując, że projekt linii brzegowej przedstawiony przez skarżącą uniemożliwiał ustalenie linii brzegowej zgodnie z żądaniem. To, że organ nie wskazał w decyzji, jakie konkretnie zdjęcia miałyby świadczyć o niewłaściwym przebiegu ustalanej linii brzegu (a nie – jak twierdzi pełnomocnik skarżącej "rozgraniczenia") było wadą, dostrzeżoną przez tut Sąd i wspomnianą w uzasadnieniu.
Skarżąca spółka wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na treść wyroku, to jest:
1) art. 220 ust. 1, 2, 3, 4 i ust. 5 pkt 2 P.w., a polegające na uznaniu za zasadną argumentacji organu, że projekt ustalenia linii brzegowej nie spełniał kryteriów ustalenia linii brzegowej, podczas gdy:
- dokumentacja z projektem ustalenia linii brzegowej, którą przedłożył wnioskodawca jest zgodna z kryteriami, o których mowa w powołanych regulacjach prawnych i organ w zaskarżonej decyzji, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku w żaden sposób nie wykazały aby projekt ustalenia linii brzegowej był błędnym;
- projekt ustalenia linii brzegowej przewiduje przebieg tej linii według stanu faktycznego to jest w sytuacji gdy krawędź brzegu nie jest wyraźna, zgodnie z kolejnym kryterium to jest linią porostu traw i po krawędzi budowli regulacyjnej w miejscu gdzie występuje taka budowla;
- linia stałego porostu traw znajduje się w dolnej części obiektu nazwanego przez organ skarpą i z uwagi na miejsce styczności zwierciadła wody z gruntem przyległym brak jest podstaw do przyjmowania aby linię brzegową ustalać po linii grzbietu skarpy;
- linia stałego porostu traw, a nie wyraźna krawędź brzegu znajduje się także na odcinku 13-2390 - 13-2 391 pod obiektem pomostów drewnianych, o których mowa w decyzji Ministra i tym samym linią stałego porostu traw winien być ustalony przebieg linii brzegowej, a nie grzbietem skarby i krawędzią brzegu, która nie jest wyraźną oraz nad linią przecięcia się zwierciadła wody z gruntem przyległym;
- brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że w rejonie gdzie zaprojektowano przebieg linii według kryterium stałego porostu traw krawędź brzegu jest wyraźna oraz że linia porostu traw miałaby znajdować się na grzbiecie skarpy i tym samym bezzasadne jest założenie, że linia brzegu winna przebiegać po grzbiecie skarpy;
2) art. 220 ust. 5 i 20 p.w. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tej regulacji prawnej, a polegające na zaaprobowaniu przez Sąd wydania decyzji odmawiającej ustalenia linii brzegu z powołaniem się na możliwość wydania decyzji odmownej na podstawie 104 § 2 k.p.a., podczas gdy regulacje art. 220 p.w. nie przewidują możliwości odmowy ustalenia linii brzegu, gdyż decyzja wydana przez organ w sprawie ustalenia linii brzegowej stanowi podstawę do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków;
3) art. 220 ust 1, 2, 3 i 4 p. w. poprzez niewłaściwe zastosowanie tej regulacji prawnej, a polegające na zaaprobowaniu w zaskarżonej decyzji oczywiście błędnego założenia organu, że na odcinku od punktu 13-2392 do punktu 13-978 nie ma możliwości ustalenia linii brzegu z uwagi na występowanie na tym odcinku na działce 200 urządzenia wodnego odłówki z upustem, podczas gdy usytuowanie na działce 200 nie będącej gruntem pokrytym wodami odłówki z upustem dennym nie ma żadnego znaczenia dla sprawy i w żaden sposób nie koliduje z możliwością ustalenia linii brzegowej według reguł wynikających z art. 220 p.w.;
4) art. 16 pkt 1 lit. g) p.w. poprzez zbędne i niewłaściwe zastosowanie tej regulacji prawnej, a polegające na przyjęciu, że odłówka nie stanowi budowli regulacyjnej, podczas gdy skarżąca ani w toku postępowania, ani w skardze nie wskazywała na to iżby odłówka była taką budowlą i nie wywodziła z takiej okoliczności skutków prawnych, a poza tym regulacja art. 16 pkt 1 lit. g) p.w. nie stanowi definicji budowli regulacyjnej, lecz przeciwpowodziowej i stanowi, że budowlę przeciwpowodziową stanowi budowla regulacyjna wraz z obiektami związanymi z nimi technicznie i funkcjonalnie lub nieruchomościami przeznaczonymi na potrzeby ochrony przed powodzią i błędne jest przyjmowanie na podstawie tylko tej definicji, że odłówka nie jest budowlą regulacyjną;
II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania:
1) art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 11, 77 § 1, 79a § 1, 80 i 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w P.p.s.a., skargi nie uwzględnił i zaskarżonej decyzji Ministra nie uchylił, lecz skargę oddalił, mimo że uchybienia organu mają charakter rażący i wprost przekładają się na wadliwy sposób zakończenia postępowania i polegają na:
- niepoczynieniu dokładnych ustaleń faktycznych w sprawie dotyczących charakterystyki urządzeń wodnych posadowionych w rejonie przebiegu linii brzegowej i nieuwzględnieniu przy wydaniu decyzji, iż skarpa i jej grzbiet której na której istnienie powołuje się organ z uwagi miejsce przecięcia zwierciadła wody z gruntem przyległym oraz brak wyrazistości krawędzi brzegu w tym miejscu nie może mieć nic wspólnego z ustaleniem przebiegu linii brzegowej;
- braku wyjaśnienia przez organ w treści decyzji i w zaskarżonym wyroku dlaczego krawędź brzegu w miejscu gdzie projekt przewiduje ustalenie linii brzegowej stałym porostem trwa miałaby być wyraźna i jakie konkretnie cechy tejże krawędzi decydować miałyby o tym, że krawędź ta miałaby być wyraźna;
- pominięciu przy wydaniu decyzji występowania w rejonie którego dotyczył wniosek budowli regulacyjnej w postaci jazu i tego, że po zewnętrznej krawędzi tego urządzenia winna biec linia brzegowa oraz braku poczynienia właściwych ustaleń faktycznych z których wynikałoby, że linia brzegowa nie powinna być wyznaczona po zewnętrznej krawędzi tego urządzenia;
- całkowicie dowolnym i nie wiadomo w oparciu o jaki konkretny dowód przyjęciu, że linia stałego porostu traw przebiega grzbietem skarpy i przy ferowaniu takiego poglądu w ogóle nie wzięciu pod uwagę tego gdzie lustro wody przecina się z gruntem przyległym;
- zaaprobowaniu przez Sąd oceny materiału dowodowego, która jest dowolna, nie uwzględnia stanu faktycznego terenu, którego dotyczy wniosek spółki i w toku postępowania nie został przedstawiony żaden materiał dowodowy, ani argumentacja która mogłyby stanowić podstawę do nieuwzględnienia wniosku spółki;
- faworyzowaniu poglądów przedstawianych przez Wody Polskie, które to poglądy nie podważały skutecznie i nie mogły podważać projektu ustalenia linii brzegowej przestawionego przez spółkę;
- przyjęciu w zaskarżonym wyroku, że organ wykonał powinności z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. podczas gdy podczas gdy tak nie jest albowiem nie tylko nie uwzględniono przy wydaniu decyzji specyfiki urządzeń wodnych znajdujących się w rejonie projektowanej linii brzegowej, ale także nie wyjaśniono na czym rzekoma wyrazistość krawędzi brzegu w miejscu gdzie projektowano przebieg linii brzegowej stałym porostem traw miałby polegać, nie wyartykułowano ani w toku oględzin poprzez okazanie określonych punktów w terenie ani przed wydaniem decyzji na czym rzekoma nieprawidłowość przebiegu postulowanej linii brzegowej miałaby polegać;
- pominięciu istnienia braku istnienia konkretnych stanowisk stron postępowania, z których wynikałoby, że projekt rozgraniczenia jest błędny, braku udzielenia skarżącej przed wydaniem decyzji Informacji jakich konkretnie przesłanek miałaby nie spełniać dokumentacja przedłożona przez skarżącą, podczas gdy fakt braku negowania podczas oględzin terenu, projektu ustalenia linii brzegowej przez osoby mające interes prawny jej ustaleniu, dowodzi właśnie tego, że niesporną kwestią jest, to że projekt linii brzegowej został sporządzony poprawnie i zgodnie z kryteriami wynikającymi z art. 220 p.w.;
- braku odniesienia się w zaskarżonej decyzji do argumentacji przedstawianej przez skarżącą w toku postępowania, w tym w piśmie z 24 czerwca 2021 r.;
- braku wyjaśnienia w treści decyzji na jakich konkretnie dowodach oparł się organ wydając decyzję przyjmując, że projekt rozgraniczenia miałby być wadliwy, w tym jeśli dokumentacja fotograficzna miałaby negować prawidłowość projektu brak wskazania w treści decyzji jakie konkretnie zdjęcia miałyby świadczyć o niewłaściwym przebiegu projektu rozgraniczenia i tym samym podanie motywów decyzji w sposób uniemożliwiający ich weryfikację;
- braku uwzględnienia przez organ, że dwukrotne oględziny terenu wykonane przez organ, w tym protokół z tych oględzin w żaden sposób nie potwierdzają iżby projekt rozgraniczenia przedstawiony przez skarżącą był błędny.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesione zarzuty szerzej uzasadniono.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co uzasadnia jej oddalenie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. Nie zachodzi również żadna z przesłanek odrzucenia skargi albo umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli wyroku zaskarżonego skargą kasacyjną.
Przed przystąpieniem do oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej odnotować należy, że zgodnie z treścią art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Co istotne, granice skargi kasacyjnej winny być wyznaczane przez stronę skarżącą kasacyjnie w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest bowiem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2009 r.; sygn. akt II FSK 1688/07).
Ważne jest nadto zwrócenie uwagi, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 P.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, podjęta w pełnym składzie (publ.: ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz.1). Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać, bądź w inny sposób ich korygować (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2015 r.; sygn. akt II GSK 2140/13), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2012 r.; sygn. akt I FSK 1679/11).
Podkreślenia nadto wymaga, że uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej, zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany.
Należy także odnotować, że ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. W związku z tym zarzuty naruszenia przepisów postępowania przed organami, mogą stanowić zarzut w powiązaniu z właściwymi przepisami P.p.s.a. W sytuacji wskazywania na niedostrzeżenie przez sąd uchybień powstałych w postępowaniu administracyjnym podstawę zarzutu powinien stanowić, powiązany z przepisami ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, przepis art. 151 P.p.s.a., na podstawie którego oddalono skargę w wyniku dokonania niewłaściwej kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonej decyzji (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2018 r.; sygn. akt I OSK 844/17).
Przypomnienie podstawowych zasad związanych z konstrukcją skargi kasacyjnej jest spowodowane specyficznym sposobem jej redakcji, przy czym wskazać należy, że jako pierwsze podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż rozważanie prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego jest możliwe jedynie w przypadku stwierdzenia braku naruszeń przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ramach zarzutu natury procesowej skarżąca kasacyjnie podniosła zarzuty naruszenia art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 11, 77 § 1, 79a § 1, 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaproponowana przez autora skargi kasacyjnej konstrukcja zarzutów sprowadzająca się do ich sformułowania w sposób modułowy, poprzez swoiste połączenie wielu przepisów, nakłada na autora skargi kasacyjnej obowiązek wykazania, w jaki sposób Sąd pierwszej instancji naruszył każdy z tych przepisów oraz na czym opiera się twierdzenie, że wszystkie te naruszenia pozostają w takim skorelowaniu, które uzasadnia zespolenie ich w jednym zarzucie. W realiach rozpatrywanej sprawy zarzuty naruszenia przepisów postępowania zostały skonstruowane w opisany wyżej sposób, przy czym autor skargi kasacyjnej swoisty moduł zawierający wiele różnych regulacji skorelował z ogólnymi zastrzeżeniami, które w warstwie opisowej nie zostały w żaden sposób powiązane z precyzyjnie wskazanym przepisem. W orzecznictwie podnosi się z kolei, że tworzenie niespójnej zbitki przepisów - szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, bez wskazania konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe. Pogląd taki był wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. w tej materii m.in wyroki z dnia: 18 października 2011 r.; sygn. akt II FSK 797/10; 20 stycznia 2022 r.; sygn. akt III FSK 2147/21 oraz 14 lipca 2022 r.; sygn. akt III OSK 1434/21) i Sąd w składzie rozpoznającym wniesioną skargę kasacyjną w pełni ten pogląd aprobuje.
Odnosząc się z kolei do podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego została błędnie sformułowana. Skarżąca kasacyjnie nie powiązała bowiem zarzutów naruszenia prawa materialnego w jakikolwiek sposób z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że Sąd pierwszej instancji nie stosował bezpośrednio przepisów prawa materialnego, lecz kontrolował ich zastosowanie przez orzekający w sprawie organ administracji publicznej. Ponadto treść podniesionych zarzutów nie pozwala ustalić, w czym skarżąca kasacyjnie upatruje błędnego rozumienia wskazanych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów, ani jaka, jej zdaniem, powinna być prawidłowa ich wykładnia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść zarzutów naruszenia prawa materialnego prowadzi do wniosku, że skarżąca kasacyjnie, zarzucając naruszenie prawa materialnego, w rzeczywistości kwestionuje ustalenia i oceny dokonane przez Sąd pierwszej instancji w zakresie stanu faktycznego sprawy. Tymczasem zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2013 r.; sygn.. akt I OSK 2747/12 oraz z dnia 6 marca 2013 r.; sygn. akt II GSK 2327/11). Co istotne, ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który podmiot skarżący kasacyjnie uznaje za prawidłowy. Jeżeli strona uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię jest niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu.
Pomimo ujawnionych wad konstrukcyjnych skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny jej nie odrzucił, gdyż uznał, że możliwa jest częściowa rekonstrukcja treści zarzutów kasacyjnych na podstawie ich skonfrontowania z uzasadnieniem wniesionego środka odwoławczego. Oceniając podniesione zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna usprawiedliwionych podstaw nie zawiera, a Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił wydaną w sprawie decyzję.
Wskazać w tym miejscu należy, że stosownie do art. 220 ust. 1 - 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm.), dalej jako "p.w.", linię brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat (ust. 1). Jeżeli krawędź brzegu jest wyraźna, linia brzegu biegnie tą krawędzią (ust. 2). Jeżeli krawędź brzegu nie jest wyraźna, linia brzegu biegnie granicą stałego porostu traw, a jeżeli granica stałego porostu traw leży powyżej stanu wody, o którym mowa w ust. 1 - linią przecięcia się zwierciadła wody przy tym stanie z gruntem przyległym (ust. 3). Jeżeli brzegi wód są uregulowane, linia brzegu biegnie linią łączącą zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych, a przy plantacjach wikliny na gruntach uzyskanych w wyniku regulacji - granicą plantacji od strony lądu (ust. 4).
W sprawie o ustalenie linii brzegu dowodem na okoliczność jej przebiegu jest dostarczony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, zawierający elementy, wymienione w art. 220 ust. 6 pkt 1 – 2 p.w. z wykazaniem projektowanej linii brzegu oraz elementów istotnych dla przyjętego sposobu ustalenia tej linii. Jest to dowód szczególnego rodzaju. Zakreśla on bowiem jednocześnie dopuszczalną treść żądania wnioskodawcy i granice rozpoznania sprawy przez właściwy organ. Organ nie może we własnym zakresie rozstrzygać przebiegu linii brzegu w sprawie wywołanej wnioskiem zainteresowanego podmiotu. Związany jest przedstawionym projektem linii brzegowej, sporządzonym przez osobę posiadającą uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii, o której mowa w art. 43 pkt 1, 2 lub 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej - dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych o ciągłym albo okresowym naturalnym odpływie wód powierzchniowych – nie jest bowiem osobą, o której mowa w art. 220 ust. 7 p.w. i nie może we własnym zakresie sporządzić odmiennego projektu, stanowiącego podstawę do ustalenia linii brzegu cieku wodnego.
Jak wynika z powyższego, właściwy rzeczowo minister może pozytywnie rozstrzygnąć o żądaniu strony, wyłącznie wówczas, gdy uzna, że projekt linii brzegu odpowiada wymogom z art. 220 ust. 1 – 4 p.w. W przeciwnym wypadku zobowiązany jest wydać decyzję odmowną. Należy podkreślić, że ustawodawca wprost wskazuje na preferowane przez niego sposoby ustalania linii brzegu, których kolejność określono w art. 220 ust. 2-4 p.w., natomiast organ nie może w dowolny sposób ustalać, iż "ważniejszą moc" i pierwszeństwo w zastosowaniu ma kryterium ustalenia linii brzegu określone w ust. 2 niż w ust. 3, czy też w ust. 4 art. 220 p.w.
W realiach rozpoznawanej sprawy podkreślenia wymaga, że ww. kryteria zapisane w ustawie - Prawo wodne stanowiły podstawę do weryfikacji złożonego projektu rozgraniczenia gruntów porytych wodami od gruntów przyległych, przed wykonaniem urządzenia wodnego, sporządzonego przez K.K. - geodetę uprawionego, stanowiącego załącznik do wniosku o ustalenie linii brzegu rzeki P.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2018 r. (sygn. akt II OSK 1279/16), który pomimo tego, że zapadł pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 469 ze zm.) ma znaczenie w zakresie związanym z rozstrzygnięciem niniejszej sprawy. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że decyzja wydawana na podstawie art. 15 ust. 2 p.w., jest decyzją związaną. W przypadku takiej decyzji zaistnienie stanu faktycznego w postaci dostarczonego przez wnioskodawcę projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych nie wiąże się z jakimkolwiek wyborem działania przez organ wskazany w art. 15 ust. 2 pkt 1-3 p.w. Decyzja o ustaleniu linii brzegu jest aktem związanym w tym sensie, że organ przy jej wydawaniu jest zobowiązany wydać decyzję zgodną z żądaniem wnioskodawcy, na podstawie dostarczonego przez wnioskodawcę projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, jeśli nie stwierdzi niezgodności wniosku z przepisami prawa. W przeciwnym przypadku organ ma obowiązek wydać decyzję odmowną. Tak określony związany charakter decyzji o ustaleniu linii brzegu wynika z przepisu art. 15 ust. 2 p.w. Decyzja ta nie pozostawia organowi administracyjnemu luzu decyzyjnego w zakresie wyboru konsekwencji prawnych normy prawa materialnego w decyzyjnym modelu stosowania prawa. Organ właściwy do jej wydania powinien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami p.w. i jest zobligowany wydać taką decyzję, jeżeli wnioskodawca spełni wymagania określone przepisami p.w. Przesłanki wydania decyzji o ustaleniu linii brzegu są zasadniczo narzucone przez ustawodawcę w przepisach p.w. Związany charakter decyzji o ustaleniu linii brzegu jest jednocześnie środkiem zabezpieczającym interes prawny lub faktyczny wnioskodawcy.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji postąpił prawidłowo aprobując stanowisko zaprezentowane przez organ orzekający (Ministra).
Po pierwsze, organ orzekał na podstawie prawnej wskazanej prawidłowo w rozstrzygnięciu. Po drugie, organ przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie powziętych wątpliwości odnośnie możliwości ustalenia linii brzegu w sposób żądany przez stronę skarżącą. Wydając zaskarżoną decyzję organ działał w oparciu o przeprowadzone dwukrotnie oględziny terenu, podczas których stwierdzono niezgodność projektowanej linii brzegu ze stanem faktycznym w terenie. Co istotne, organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się wprost do niemożności prawnej ustalenia linii brzegu w sposób wnioskowany przez stronę skarżącą kasacyjnie – po linii stałego porostu traw – którym to żądaniem był związany, nie mogąc samodzielnie ustalać innego przebiegu. Tym samym bez znaczenia dla sprawy pozostaje kwestia wyraźnego przebiegu brzegu rzeki. Odnosząc się z kolei do projektu rozgraniczenia Minister wyraźnie wskazał na te aspekty, które uniemożliwiały wydanie rozstrzygnięcia pozytywnego dla skarżącej kasacyjnie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiona przez skarżącą kasacyjnie argumentacja jest w istocie wyłącznie wyrazem polemiki z prawidłową argumentacją przedstawioną przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Skoro wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Pomimo wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w przedmiocie tych kosztów. Zgodnie bowiem z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r. (sygn. akt II FPS 4/12; publ. ONSAiWSA 2013/3/38) przepisy art. 204 i art. 205 § 2 - 4 w związku z art. 207 § 1 P.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną. W tej sprawie odpowiedź na skargę kasacyjną nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego organ, a zatem brak było podstaw do zwrotu kosztów w tym zakresie zgodnie ze złożonym wnioskiem.
Niniejsza sprawa zastała rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., bowiem skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, zaś organ nie zażądał jej przeprowadzenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło