III OSK 3477/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-06-12
Skład orzekający: Mirosław Wincenciak, Sławomir Wojciechowski, Paweł Mierzejewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny było uzasadnione, mimo że w dacie wydawania tych decyzji miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązywał, a jego nieważność została stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu dopiero po wydaniu tych decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzje organów administracji. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że po prawomocnym stwierdzeniu nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który stanowił podstawę odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, konieczne jest ponowne rozpoznanie wniosku inwestora. Choć w dacie wydawania decyzji administracyjnych plan obowiązywał, jego późniejsze stwierdzenie nieważności z mocą wsteczną oznacza, że nie powinien być podstawą do odmowy wydania decyzji, a jedynie może stanowić podstawę do stwierdzenia zwykłego naruszenia prawa, a nie rażącego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku mieszkalnego, garażu i obory. Organy administracji odmówiły wydania decyzji, powołując się na sprzeczność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który wszedł w życie w trakcie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, wskazując na późniejsze stwierdzenie nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przez inny skład sądu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 408/23 w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 13 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 408/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, sprawy ze skargi R. S. (dalej także jako: "skarżący", "inwestor") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej także jako: "SKO", "Kolegium", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia 13 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia: w punkcie pierwszym – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Burmistrza [...] z dnia 20 lutego 2023 roku numer [...], w punkcie drugim – odstąpił od zasądzenia od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego R. S. kosztów postępowania sądowego.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:
Decyzją z dnia 13 kwietnia 2023 r., znak [...] Organ odwoławczy (SKO) po rozpoznaniu odwołania skarżącego od decyzji Burmistrza [...] (dalej także jako: "Burmistrz", "organ I instancji") z dnia 20 lutego 2023 r. znak [...], odmawiającej wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku mieszkalnego, garażu na samochody osobowe, obory na bydło mięsne (hodowla na głębokiej ściółce na 39 DJP) ze zjazdem i infrastrukturą techniczną, realizowanego na działce o nr ewid. [...] położonej w S., gm. [...], powiat [...], województwo [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Dnia 2 marca 2021 r. do Burmistrza wpłynął wniosek skarżącego o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku mieszkalnego, garażu na samochody osobowe, obory na bydło mięsne (hodowla na głębokiej ściółce na 39 DJP) ze zjazdem i infrastrukturą techniczną, realizowanego na działce o nr ewid. [...] położonej w S., gm. [...], powiat [...], województwo [...]. Przedsięwzięcie zostało zaliczone do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 55 ppkt b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839).
W wyniku przeprowadzenia postępowania administracyjnego z wniosku Inwestora, dnia 21.12.2021 Burmistrz decyzją znak [...] umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla omawianego przedsięwzięcia.
Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie wniosła M. N., reprezentowana przez r.pr. [...], w wyniku rozpatrzenia którego SKO decyzją z dnia 7.03.2022 r., znak: [...] uchyliło ww. decyzje umarzającą w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W trakcie ponownie prowadzonego przez Burmistrza postępowania administracyjnego, dnia 25 sierpnia 2022 r. Rada Miejska w [...] (dalej także jako: "Rada Miejska") podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obszaru miejscowości S., gm. [...] (Dz. U. Woj. [...], z dnia 6 września 2022 r., poz. [...]). Mając na uwadze powyższe, organ I instancji w decyzji z 20 lutego 2023 r., będąc związanym dyspozycją art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2022 r. poz. 1029; dalej jako: "ustawa środowiskowa") odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z uwagi na sprzeczność planowanej przez skarżącego inwestycji z obowiązującym dla tego terenu miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Z powyższym nie zgodził się skarżący, który w treści złożonego odwołania podnosił, iż w z uwagi na fakt, iż wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia złożył 2.03.2021 nie mają w tym przypadku zastosowania postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdyż zostały one ukonstytuowane późniejszą uchwałą Nr [...] z dnia 25 sierpnia 2022 r.
Organ odwoławczy (SKO) ww. decyzją z dnia 13 kwietnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Podkreśliło, że zgodnie z art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Obszar przedmiotowej inwestycji położony jest na obszarze objętym uchwałą Rady Miejskiej o nr [...] z dnia 25 sierpnia 2022 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obszaru miejscowości S., gm. [...] (Dz. U. Woj. [...], z dnia 6 września 2022 r., poz. [...]), zgodnie z którym, teren na którym znajduje się także nieruchomość inwestycyjna (dz. o nr ew. gr. [...]) został oznaczony jednostką planistyczną oznaczoną symbolem "ZN" – czyli tereny zieleni objęte formami ochrony przyrody. Są to założenia Rozdziału 9. "Szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia ich użytkowania, w tym zakaz zabudowy § 10", który stanowi, iż na terenie ZN zakazuje się zabudowy. Przedmiotem wniosku skarżącego jest inwestycja polegająca na budowie budynku mieszkalnego, garażu na samochody osobowe, obory na bydło mięsne (hodowla na głębokiej ściółce na 39 DJP) ze zjazdem i infrastrukturą techniczną, realizowanego na działce o nr ewid. [...] położonej w S. Działka ta znajduje się na terenie objętym w planie miejscowym, jako tereny zieleni objęte formami ochrony przyrody, na których zakazuje się jakiekolwiek zabudowy.
Na tej podstawie organ odwoławczy podkreślił, że planowana inwestycja nie stanowi żadnego z wymienionych w treści art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej przedsięwzięć, w stosunku do których ustawodawca wyłącza obowiązek stwierdzenia zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skoro zatem z treści art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej wynika, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach może zostać wydana jedynie po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to w przypadku stwierdzenia niezgodności lokalizacji planowanej inwestycji z ustaleniami planu, dalsze prowadzenie postępowania w przedmiocie wydania tej decyzji jest zbędne i niecelowe. Organ II instancji podkreślił także, że przedmiotowy mpzp wszedł w życie jeszcze w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, a zatem jako akt normatywny zawierający przepisy prawa powszechnie obowiązujące musiał być uwzględniony przez organy wydające decyzję w sprawie. Akt ten ani nie zawiera przepisów przejściowych, ani innych wyłączeń dotyczących przedmiotowej działki, a zatem decyzja organu I instancji została wydana prawidłowo.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniósł skarżący. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy uchwała Rady Miejskiej z dnia 25 sierpnia 2022 r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obszaru miejscowości S. została uznana za nieważną z mocą wsteczną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku na podstawie wyroku z dnia 30.03.2023 r., sygn. akt II SA/Bk 88/23.
Skarżący podkreślił, że obie decyzje w przedmiotowej sprawie wydane zostały wyłącznie na podstawie art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej. Zgodnie z jego treścią właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. W niniejszej sprawie Rada Miejska dnia 25 sierpnia 2022 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obszaru miejscowości S., co oznaczało, że jego działka nr [...] położona w S. została przeznaczona pod tereny zielone, w związku z czym planowana przeze niego inwestycja była sprzeczna z uchwalonym planem.
Skarżący zaakcentował jednak, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku na mocy wyroku z dnia 30.03.2023 r., sygn. akt II SA/Bk 88/23, stwierdził nieważność rzeczonej uchwały w całości. Wyrok stwierdzający nieważność uchwały lub aktu wywiera skutek prawny z mocą wsteczną. Podsumowując skarżący wskazał, że w związku ze wspomnianym wyrokiem należy przyjąć, że uchwała w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nigdy nie została wydana. W pełni zasadne jest zatem uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem wydania merytorycznej decyzji przez SKO. Organ ten powinien ponownie rozpoznać sprawę z pominięciem nieważnej uchwały.
Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji SKO i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoją argumentację i podkreślając, iż na datę wydania zaskarżonej decyzji miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nadal obowiązywał, albowiem wyrok WSA w Białymstoku z dnia 30 marca 2023 r stwierdzający nieważność aktu prawa miejscowego, w oparciu o który ustalono niezgodność planowanej inwestycji z miejscowym planem, nadal był nieprawomocny, a zatem nie był wiążący dla organów.
W toku postępowania stanowisko zajął również pełnomocnik uczestnika postępowania wnosząc o oddalenie skargi i wskazując, że na datę wydawania decyzji wyrok stwierdzający nieważność przedmiotowego aktu prawa miejscowego był jeszcze nieprawomocny (prawomocność stwierdzono z dniem 27 maja 2023 r., tj. po wydaniu zaskarżonej decyzji). Jednocześnie pełnomocnik powołując wyrok NSA podkreślił, że okoliczność późniejszego stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego nie może stanowić podstawy uchylenia przez sąd administracyjny rozstrzygnięć, wydanych na podstawie przepisów tego aktu w indywidualnej sprawie, w postępowaniu, którego przedmiotem jest merytoryczna zasadność tych decyzji (II FSK 1147/18). Jednocześnie pełnomocnik wniósł o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego uczestnika postępowania.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 408/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku: w punkcie pierwszym – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Burmistrza [...] z dnia 20 lutego 2023 roku numer [...], w punkcie drugim – odstąpił od zasądzenia od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego R. S. kosztów postępowania sądowego.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiodła uczestniczka postępowania M. N. zaskarżając go w całości i opierając skargę na podstawie naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p,p.s.a.) w postaci art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 147 § 2 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji spowodowane nietrafnym przyjęciem, że wydanie przez organ decyzji administracyjnej na podstawie uchwały Rady Miasta nr [...] z dnia 25 sierpnia 2022 r., której nieważność w terminie późniejszym stwierdził sąd administracyjny, stanowi "naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy", choć w dacie wydania decyzji administracyjnej uchwała Rady Miasta obowiązywała, a późniejsze stwierdzenie jej nieważności nie stanowi podstawy uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny, co jest wynikiem braku konstatacji, iż "naruszenie prawa materialnego", o którym stanowi art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. odnosi się do prawa, którym w chwili wydania decyzji związany był organ, bowiem stosownie do art. 147 § 2 p.p.s.a., podstawą do uchylenia decyzji opierających się na uchwale stanowiącej źródło prawa miejscowego, której nieważność stwierdzono, może dojść w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym, a żaden przepis p.p.s.a. nie stanowi podstaw kwalifikującej postępowanie sądowoadministracyjne do owego "postępowania szczególnego" - co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem dokonanie oceny w sprawie zgodności przedmiotowych decyzji ze stanem prawnym, którym związany był organ w chwili ich wydania, prowadziłoby do konstatacji, iż przy ich wydaniu nie doszło do naruszenia prawa materialnego.
Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne skarżąca uczestniczka postępowania wniosła o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 września 2023 r. (sygn. akt II SA/Bk 408/23) i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wywołanego niniejszą skargą od skarżącego na rzecz uczestniczki postępowania według norm przepisanych. Ponadto skarżąca kasacyjnie uczestniczka postępowania oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o oddalenie w całości skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Jak wskazano, ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Dalej, wskazać należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Wobec tego istotnego znaczenia nabiera prawidłowe przytoczenie podstawy kasacyjnej, przez co należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (por.: postanowienia NSA z: 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04, CBOSA). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek podania, które konkretnie przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy, tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej nie wystarczy wymienić w luźny sposób kilku przepisów. Trzeba indywidualnie uzasadnić każdy zarzut formułowany wobec każdego z przepisów, które w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną naruszył sąd pierwszej instancji (por.: wyroki NSA z 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18 i z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1070/19, CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia.
Na wstępie zwrócić należy uwagę na niczym nieuzasadnione powoływanie w treści zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które następnie nie znajdują odzwierciedlenia w uzasadnieniu skargi kasacyjnej poprzez brak zamieszczenia stosownej argumentacji dotyczącej prawidłowości ich wykładni lub zastosowania. W realiach rozpatrywanej sprawy autor skargi kasacyjnej stworzył swoisty moduł zawierający wiele różnych regulacji i skorelował go z ogólnymi zastrzeżeniami, które w warstwie opisowej nie zostały w żaden sposób powiązane z precyzyjnie wskazanymi przepisami. W orzecznictwie podnosi się z kolei, że tworzenie swoistej, niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, bez wskazania konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe. Pogląd taki był wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2011 r., sygn. akt II FSK 797/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2022 r., sygn. akt III FSK 2147/21 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1434/21 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl) i Sąd w składzie rozpoznającym wniesioną skargę kasacyjną w pełni ten pogląd aprobuje.
Z podanych względów zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty, oparte na wyliczeniu wielu przepisów, zostały rozpoznane w granicach sprecyzowanych w skardze kasacyjnej. Zarzut naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. zostały nieprawidłowo sformułowane, ponieważ są to normy o charakterze ustrojowym, a ewentualne naruszenie przez Sąd I instancji norm prawa procesowego lub norm prawa materialnego (do których w tej sprawie nie doszło) nie stanowi niejako "automatycznie" naruszenia powołanych norm ustrojowych stanowiących podstawę wyznaczenia granic kognicji sądów administracyjnych.
Autor skargi kasacyjne zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 147 § 2 p.p.s.a. wskazując, że uchylenie zaskarżonej decyzji zostało spowodowane nietrafnym przyjęciem, że wydanie przez organ decyzji administracyjnej na podstawie uchwały Rady Miasta nr [...] z dnia 25 sierpnia 2022 r., której nieważność w terminie późniejszym stwierdził sąd administracyjny, stanowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, choć w dacie wydania decyzji administracyjnej uchwała Rady Miasta obowiązywała, a późniejsze stwierdzenie jej nieważności nie stanowi podstawy uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny.
Zgodnie z dyspozycją art. 147 § 2 p.p.s.a., rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w § 1 (czyli uchwały lub aktu, których nieważność stwierdził w prawomocnym wyroku sąd administracyjny), podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym. Chodzi tu zatem o zastosowanie wobec decyzji administracyjnej, dla której unieważniona przez sąd uchwała lub akt stanowił podstawę wydania, trybu nadzwyczajnego postępowania administracyjnego przewidzianego w przepisach k.p.a.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 729/17 wskazano, że "stwierdzenie nieważności uchwały w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wywołuje taki skutek jakby miejscowy plan nigdy nie funkcjonował w obrocie prawnym. Nie oznacza to jednak, że wszystkie decyzje, których przesłanką wydania jest zgodność z miejscowym planem, wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. Wyeliminowanie z obrotu prawnego miejscowego planu poprzez stwierdzenie nieważności uchwały ustanawiającej ten plan nie może automatycznie skutkować uznaniem, że decyzje, których jedną z podstaw prawnych wydania był wymóg zgodności zawartego w nich rozstrzygnięcia z przepisami miejscowego planu, wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. Każdy przypadek powinien być oceniany indywidualnie’’.
Dla porządku wskazać należy, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białystoku z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 88/23, stwierdzono nieważność uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia 25 sierpnia 2022 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obszaru miejscowości S., gm. [...]. Uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obszaru miejscowości S., gm. [...], obejmująca obszar, na którym usytuowana jest nieruchomość objęta wnioskiem skarżącego, podjęta została przez organ stanowiący 25 sierpnia 2022 r., tj. w trakcie prowadzonego przez Burmistrza [...] postępowania mającego na celu wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, realizowanego na działce o nr ewid. [...] położonej w S., gm. [...]. W dniu wydania decyzji w postępowaniu pierwszoinstancyjnym ww. akt prawa miejscowego obowiązywał, w związku z czym będąc w dyspozycji art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej. Burmistrz [...] odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, z uwagi na sprzeczność planowanej przez skarżącego inwestycji z obowiązującym dla tego terenu miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 13 kwietnia 2023 utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 20 lutego 2023 r., przyjmując argumentację w niej ujętą za uzasadnioną, uznając że wyrok jest nieprawomocny, a zatem nie wywołuje skutków prawnych. Ww. wyrok uprawomocnił się w dniu 27 maja 2023 r. mając powyższe na uwadze organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podkreślił, że nie jest i nie był w dniu wydania skarżonej decyzji wiążący dla organów administracji publicznej w zakresie objętych nim postanowień.
Odnosząc się do wyczerpującej oceny i analizy Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko i argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w całości. Sąd pierwszej instancji trafnie podniósł, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia 20 lutego 2023 r., ani decyzji utrzymującej ją w mocy (drugiej instancji) z uwagi na okoliczność, iż decyzje zostały wydane na podstawie uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 25 sierpnia 2022 r. Nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obszaru miejscowości S., gm. [...], która weszła w życie w dniu 21 września 2022 r. ale jednocześnie w tym samym dniu z uwagi na skutki ex tunc – z mocą wsteczną od daty podjęcia uchwały, utraciła swój byt prawny i jest bezskuteczna. Dalej, skoro stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego działa z mocą ex tunc, co oznacza, że w rezultacie takiego orzeczenia, zapisy uznane za nieważne należy traktować jako przepisy, które nigdy nie weszły do obrotu prawnego. W związku z okolicznością, iż w rozstrzyganej sprawie w dniu wydawania decyzji przez obie instancje podstawa prawna istniała, to uzasadnia jedynie stwierdzenie zwykłego naruszenia prawa a nie rażącego.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej wskazać należy, że wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie uchylił decyzji organów administracji publicznych stricte z powodu naruszenia prawa materialnego. Sąd pierwszej instancji wprost wskazał, że uchylenie decyzji organów obu instancji jest uzasadnione, koniecznością ponownej oceny złożonego przez skarżącego wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przy uwzględnieniu stanowiska zawartego w decyzji SKO wydanego w niniejszej sprawie w dniu 7 marca 2022 r. oraz przy uwzględnieniu braku obowiązującego na tym terenie miejscowego planu.
Innymi słowy, po uprawomocnieniu się w dniu 27 maja 2023 r. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 88/23, wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia musi być ponownie rozpoznany przez organy administracji, ale już bez dotychczasowej podstawy do odmowy wydania przedmiotowej decyzji z uwagi na sprzeczność planowanej przez skarżącego inwestycji, z obowiązującym w tamtym okresie, dla tego terenu planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd pierwszej instancjach w niniejszej sprawie nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia, jak uchylenie decyzji organów administracji I i II instancji, bowiem na datę decyzji organu I instancji z dnia 20 lutego 2023 r. nie było jeszcze ww. wyroku stwierdzającego nieważność planu, zaś na datę decyzji organu II instancji z dnia 13 kwietnia 2025 r. ww. wyrok stwierdzający nieważność plany nie był jeszcze prawomocny.
Przedmiotowe aspekty muszą być poddane ocenie nie tylko przez sąd administracyjny, ale także przez organy administracji w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym. Przemawia to za ścisłym stosowaniem art. 147 § 2 p.p.s.a. w zakresie proceduralnym. Należy więc przyjąć, że skoro ustawodawca w tym przepisie odsyła do trybu określonego w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym, to w przypadku, gdy rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie polega na wydaniu decyzji administracyjnej w związku z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, właściwym trybem będzie któryś z trybów uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego, oczywiście stosowany odpowiednio.
W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i orzekł o jej oddaleniu, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło