III OSK 4849/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-12-12
Skład orzekający: Mirosław Wincenciak, Teresa Zyglewska, Sławomir Pauter
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czasowa niemożliwość wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, wynikająca z opóźnienia w rozpoczęciu planowanej inwestycji budowlanej, stanowi podstawę do uwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że opóźnienie w rozpoczęciu planowanej inwestycji budowlanej nie stanowi obiektywnej i nieusuwalnej przeszkody w wykonaniu obowiązku remediacji gruntu. Sąd podkreślił, że trudności techniczne lub ekonomiczne, a także subiektywne przekonanie strony o niemożności wykonania obowiązku, nie są podstawą do stwierdzenia niewykonalności obowiązku niepieniężnego. Termin wykonania obowiązku został określony w decyzji bez dodatkowych warunków, a strona nie wykazała innych okoliczności uzasadniających niewykonalność.Stan faktyczny
Spółka C. z o.o. została zobowiązana decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do wykonania działań naprawczych dla zanieczyszczonego gruntu w określonym terminie. Po bezskutecznym upływie terminu wszczęto egzekucję administracyjną. Spółka podniosła zarzuty niewykonalności obowiązku, argumentując, że remediacja jest możliwa jedynie równocześnie z planowaną inwestycją budowlaną, która nie została rozpoczęta. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały zarzuty za bezzasadne, wskazując na brak obiektywnych przeszkód w wykonaniu obowiązku. Spółka wniosła skargę kasacyjną, która została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na rzecz Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant: Antoni Cypryjański po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1538/20 w sprawie ze skargi C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 29 maja 2020 r. nr BP-RP.026.1.2020.DB w przedmiocie oddalenie zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na rzecz Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1538/20, którym oddalono skargę wniesioną przez w/w na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 29 maja 2020r. nr BP-RP.026.1.2020.DB w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.
Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Decyzją z 18 czerwca 2015 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we W. (powoływany dalej także jako: "RDOŚ") nakazał C. sp. z o.o. z siedzibą we W. (powoływanej dalej także jako "Spółka", "skarżąca") wykonanie działań naprawczych dla terenu będącego własnością C. sp. z o.o. z siedzibą we W., położonego przy ul. J. we W. obejmującego obszar działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], zanieczyszczonego substancjami powodującymi ryzyko, tj. metalami ciężkimi w tym ołowiem, cynkiem, cyną, miedzią, rtęcią, arsenem, barem oraz substancjami ropopochodnymi. Termin rozpoczęcia prac naprawczych określono na czerwiec/lipiec 2015 r., zaś ich zakończenia na 31 grudnia 2016 r. Nakazano usunięcie zanieczyszczenia gruntu metodą ex- situ, poprzez wydobycie i przekazanie do odzysku lub unieszkodliwienia poza miejscem jego pierwotnego występowania.
Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, że zgodnie z uchwałą nr IV/48/07 Rady Miejskiej W. z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru rozwoju Plac M. we W. teren, na którym stwierdzono zanieczyszczenie gruntu jest zakwalifikowany jako teren usługowy. Zawartość wymienionych w decyzji zanieczyszczeń przekracza dla tego rodzaju terenów dopuszczalne normy. Wymiana gruntu prowadząca do remediacji gruntu miała zostać wykonana po wyburzeniu budynków na etapie prowadzenia prac ziemnych (wykopów) pod planowane obiekty.
Następnie RDOŚ wnioskiem z dnia 10 stycznia 2019 r. wystąpił do Wojewody Dolnośląskiego o wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr 2 z 14 lutego 2019 r. z uwagi na niewykonanie przez C. sp. z o.o. z siedzibą we W. działań naprawczych i przywrócenia środowiska do stanu wyjściowego w związku z wystąpieniem szkody w środowisku, w powierzchni ziemi, polegającej na zanieczyszczeniu gleby i ziemi substancjami powodującymi ryzyko. Zanieczyszczenie dotyczyło wskazanych we wniosku działek znajdujących się przy ul. J. we W. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wnioskował o zastosowanie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku niepieniężnego.
W dniu 21 lutego 2019 r. Wojewoda Dolnośląski wszczął egzekucję administracyjną w celu przymuszenia Spółki do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym.
W dniu 1 marca 2019 r. Spółka złożyła zarzuty dotyczące wszczęcia egzekucji administracyjnej w celu przymuszenia do wykonania obowiązków o charakterze niepieniężnym, wskazując w ich treści na niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 33 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) oraz brak w tytule wykonawczym jednoznacznej informacji o wymagalności tego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W uzasadnieniu podniesionych zarzutów wskazano, że przeprowadzenie remediacji będzie możliwe jednocześnie z pracami ziemnymi dla planowanej inwestycji, po wyburzeniu istniejącej zabudowy. Skoro prace wyburzeniowe dla planowanej inwestycji nie zostały przeprowadzone, wymagające uprzedniego uzyskania pozwoleń budowlanych, tym samym wykonanie obowiązku objętego decyzją RDOŚ nie jest możliwe, a tym samym zachodzą przesłanki uniemożliwiające przeprowadzenie egzekucji.
W dniu 8 marca 2019 r. Wojewoda Dolnośląski, na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwrócił się do RDOŚ w celu uzyskania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.
RDOŚ 28 marca 2019 r. wydał postanowienie o stanowisku wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego. W zakresie zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel wskazał, że decyzja z 18 czerwca 2015 r. została wydana na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska - spółki C. sp. z o.o. Zainicjowane przez zobowiązaną Spółkę postępowanie uzgodnieniowe pozostawiało podmiotowi pewną swobodę, polegającą na możliwości zaproponowania określonych warunków działań, zgodnie z ustalonym przez siebie harmonogramem wykonania poszczególnych prac. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we W. wydał decyzję przychylając się do wniosku, zatem dotrzymanie terminu (31 grudnia 2016 r.) określonego w rozstrzygnięciu należy do obowiązku strony. Odnosząc się do kolejnego zarzutu (na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), wierzyciel zajął stanowisko, że tytuł wykonawczy w części C zawiera jednoznaczne stwierdzenie, iż obowiązek w nim wskazany jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w punkcie 11 tytułu, upoważniona do działania w imieniu wierzyciela osoba opatrzyła tytuł wykonawczy podpisem z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego. Po dokonaniu analizy treści i prawidłowości wystawionego tytułu wykonawczego Wojewoda Dolnośląski nadał ww. dokumentowi klauzulę, kierując tytuł wykonawczy nr 2 do egzekucji administracyjnej.
Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z 11 maja 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie RDOŚ z 28 marca 2019 r. GDOŚ wyjaśnił, że po terminie obowiązywania decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. z 18 czerwca 2015 r. zobowiązana Spółka zwracała się wnioskiem z 24 stycznia 2017 r. o zmianę decyzji ostatecznej uzgadniającej warunki przeprowadzenia działań naprawczych. Wnioskiem z 14 lutego 2017 r. Spółka zwracała się o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o prolongatę terminu zakończenia wykonania decyzji wraz z dopełnieniem czynności. Wnioskiem z 21 marca 2017 r. Spółka zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. z 16 lutego 2017 r., odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. z 18 czerwca 2015 r.
Postanowieniem z 5 czerwca 2019 r. Wojewoda Dolnośląski oddalił zarzuty wniesione przez Spółkę w przedmiocie prowadzonej egzekucji administracyjnej z uwagi na ich bezzasadność.
Spółka wniosła zażalenie na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z 5 czerwca 2019 r.
Po rozpatrzeniu zażalenia, GDOŚ postanowieniem z 29 maja 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z 5 czerwca 2019 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia GDOŚ wskazał, że Spółka twierdzi, iż wykonanie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym jest niemożliwe, ponieważ dla faktycznego wykonania remediacji objętej decyzją niezbędne i konieczne jest rozpoczęcie procesu budowy poprzez formalne zainicjowanie prac budowlanych. Spółka podniosła także, iż obowiązek remediacji jest elementem składowym realizowanej inwestycji. Tego rodzaju argumenty, zdaniem organu, nie świadczą o niewykonalności obowiązku, ale także są niezgodne z samą treścią decyzji ustalającej plan remediacji, w której określono obowiązki niepieniężne, których Spółka nie zrealizowała. Decyzja wskazuje na konkretny termin rozpoczęcia i zakończenia remediacji, nie wprowadzając przy tym jakiegokolwiek warunku. Odnośnie zarzutu Spółki o braku jednoznacznego stwierdzenia o wymagalności obowiązku GDOŚ wskazał, że tytuł wykonawczy w części C zawiera jednoznaczne stwierdzenie, iż obowiązek w nim wskazany jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Odnośnie zarzutu Spółki o braku możliwości złożenia oświadczenia o wymagalności obowiązku GDOŚ wskazał, że obowiązek nałożony na Spółkę wynika z decyzji RDOS z 18 czerwca 2015 r. ustalającej plan remediacji wraz z terminem jej rozpoczęcia i zakończenia. W terminie otwartym do wniesienia odwołania Spółka nie skorzystała z takiego uprawnienia, a zatem decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna i z tej racji podlegała wykonaniu. Jej wykonalność nie została następnie w żaden sposób wstrzymana, stąd tytuł wykonawczy jest nadal wykonalny.
C. sp. z o.o. z siedzibą we W. wniosła skargę na postanowienie GDOŚ z 29 maja 2020 r. Skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało uznaniem, że zarzuty zgłoszone przez skarżącą były bezzasadne. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że niewykonanie nałożonego na nią obowiązku remediacji nastąpiło bez jej winy. Wykonanie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym jest obecnie niemożliwe, ponieważ dla faktycznego wykonania remediacji objętej decyzją konieczne jest rozpoczęcie procesu budowy poprzez formalne zainicjowane prac budowlanych. Wykonanie przez skarżącą nałożonego na nią obowiązku uzależnione jest od rozpoczęcia procesu budowy, na co skarżąca nie ma wpływu. Zatem zobowiązanie na nią nałożone jest obecnie niemożliwe do wykonania.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał, że skarżąca Spółka uzasadniła zarzut niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją z 18 czerwca 2015 r. brakiem rozpoczęcia procesu budowlanego na co skarżąca nie ma wpływu, a wykonanie procesu remediacji uzależnione jest od rozpoczęcia tego procesu. Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym oznacza taką sytuację, kiedy niewykonalność jest następstwem przeszkód zarówno faktycznych jak i prawnych o charakterze nieusuwalnym. Obowiązek jest niewykonalny z przyczyn prawnych, jeżeli jest sprzeczny z obowiązującym porządkiem prawnym. Obowiązek jest niewykonalny z przyczyn prawnych również wówczas, gdy nakłada na stronę obowiązek, który jest zgodny z prawem, ale którego strona nie może wykonać z powodu przeszkód prawnych, np. strona zostaje zobligowana do podjęcia działań w stosunku do rzeczy, której nie jest właścicielem i których nie może dokonać bez zgody właściciela.
Dalej Sąd I instancji stwierdził, że organ odwoławczy, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, zasadnie uznał, że powoływanie się przez skarżącą Spółkę na konieczność rozpoczęcia procesu budowy nie stanowi okoliczności świadczącej o niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją z 18 czerwca 2015 r. Powołana decyzja określa konkretny termin rozpoczęcia i zakończenia remediacji, nie wprowadzając przy tym żadnego warunku, w tym w szczególności warunku rozpoczęcia prowadzenia procesu budowy. Skarżąca Spółka, o ile zakładała jednoczesne wykonywanie prac inwestycyjnych i naprawczych powinna okoliczność tę uwzględnić już we wniosku o uzgodnienie warunków przeprowadzenia prac naprawczych w odniesieniu do szkody w środowisku, w tym w szczególności w zakresie proponowanego terminu rozpoczęcia i zakończenia działań naprawczych. Wydłużający się okres podejmowania działań inwestycyjnych nie stanowił przeszkody do złożenia przez skarżącą Spółkę wniosku o zmianę decyzji z 18 czerwca 2015 r. w zakresie wykonania remediacji. Skarżąca dopiero w 2017 r. zwróciła się do wierzyciela o zmianę decyzji ostatecznej uwzględniającej warunki przeprowadzenia działań naprawczych.
Sąd I instancji podzielił również stanowisko organu odwoławczego w zakresie wymagalności obowiązku nałożonego decyzją RDOŚ z 18 czerwca 2015 r. (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Wskazał, że wymagalność obowiązku oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to uchyla się od jej wykonania, a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możliwość żądania przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. III SA/Wa 424/16). Obowiązek wynikający z decyzji staje się wymagalny jeżeli decyzja, którą został nałożony stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania albo jeżeli decyzja, którą został nałożony, nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalną z mocy prawa. Decyzją ostateczną jest - zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. - decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca Spółka została zobowiązana do przeprowadzenia procesu remediacji decyzją RDOŚ z 18 czerwca 2015 r. Skarżąca nie wniosła odwołania od decyzji z 18 czerwca 2015 r., a co za tym idzie decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna i podlegała wykonaniu. Jej wykonalność nie została następnie w żaden sposób wstrzymana, zatem organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że tytuł wykonawczy jest nadal wykonalny. Późniejsze działania Spółki zmierzające do zmiany terminu wykonania nałożonego obowiązku nie przyniosły zamierzonego skutku.
W ocenie Sądu I instancji nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia przez organ przepisów procesowych, tj. art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zakresie dotyczącym niewyjaśnienia sprawy w odniesieniu do zgłoszonych zarzutów. Nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności braku zawinienia spółki w wykonaniu obowiązku remediacji i przedłużający się okres rozpoczęcia prac budowlanych, albowiem w postępowaniu dotyczącym zarzutów w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego ani organ, ani sąd nie ocenia zasadności nałożenia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w tym w szczególności zasadności określenia czasookresu w jakim obowiązek miał zostać wykonany.
W tych okolicznościach, wobec braku stwierdzenia naruszenia prawa, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego postanowienia, Sąd I instancji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła C. Spółka z o.o. z siedzibą we W. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, mającego wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego w sprawie i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało uznaniem, że zarzuty zgłoszone przez skarżącego były bezzasadne.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zarzuty zgłoszone przez skarżącą zostały w sposób niewłaściwy ocenione, a ich prawidłowość nie została oceniona w oparciu o stan faktyczny sprawy. Podkreślono, że niewykonanie nałożonego na skarżącą obowiązku remediacji nastąpiło bez jej winy. Wykonanie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym jest obecnie niemożliwe, ponieważ dla faktycznego wykonania remediacji objętej decyzją konieczne jest rozpoczęcie procesu budowy poprzez formalne zainicjowanie prac budowlanych. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z czasową niemożliwością wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, w związku z czym czynności egzekucyjne powinny zostać wstrzymane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób niewłaściwy ocenił stan faktyczny w niniejszej sprawie. W ocenie Spółki rozpoznając cały materiał dowodowy oraz argumenty przedstawione przez skarżącą należałoby uznać, że postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska jest nieprawidłowe i powinno zostać uchylone przez sąd.
W złożonej odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wnosił o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej kasacyjnie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano na ogólnikowość podniesionego zarzutu kasacyjnego oraz jego uzasadnienie. Podniesiono, że w niniejszej sprawie nie może być mowy o obiektywnej nieusuwalności przeszkody w wykonaniu nałożonego obowiązku, ponieważ to sama skarżąca i jej działania lub też zaniechania miały decydujący wpływ na zaplanowanie i wykonanie procesu inwestycyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie chodzi tutaj zatem o wszelkie naruszenia przepisów proceduralnych, ale o takie naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów procedury, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Innymi słowy, w skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które zdaniem jej autora zostały naruszone oraz uzasadnić na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także - co istotne - wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że gdyby do nich nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. akt I GSK 938/22; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto jeżeli przepis prawa składa się z kilku jednostek redakcyjnych, wówczas zarzucane naruszenie należy powiązać z jego konkretną jednostką redakcyjną. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt III OSK 7318/21). Wyjątkowo Naczelny Sąd Administracyjny dopuszcza usunięcie wadliwości zgłoszonej podstawy kasacyjnej w drodze rozumowania, przez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu tego środka odwoławczego. Jednakże również w takim przypadku zastrzega, że nie ma obowiązku prawidłowego formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie motywów skargi kasacyjnej, tym bardziej, że wyodrębnienie zarzutów z treści uzasadnienia skargi zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej ten środek zaskarżenia. Tym samym podstawę rozpoznania winny stanowić tylko takie zarzuty, których sformułowanie nie budzi wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4786/21).
Poczynienie powyższych rozważań dotyczących związania sądu kasacyjnego podniesionymi zarzutami kasacyjnymi było podyktowane faktem, że w niniejszej sprawie dopiero po analizie ogólnie sformułowanego zarzutu kasacyjnego i jego uzasadnienia jest możliwe pełne odkodowanie jego treści i uznanie, że odpowiada on warunkom wyżej opisanym. Analiza ta pozwala przyjąć, że skarżąca kasacyjnie twierdzi, iż Sąd I instancji błędnie zaakceptował stanowisko organu co do braku podstaw do przyjęcia, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutów podniesionych w samej skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, tj. niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Spełnienie powyższej przesłanki określonej w art. 33 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w brzmieniu obowiązującym w chwili wszczęcia egzekucji skarżąca kasacyjnie upatruje w braku rozpoczęcia procesu budowy na działce, na której zgodnie z tytułem egzekucyjnym ma przeprowadzić proces remediacji gruntu. Proces ten ma polegać na usunięciu zanieczyszczonego gruntu poprzez wydobycie i przekazanie do odzysku i unieszkodliwienia poza miejscem jego pierwotnego występowania. Grunt ten ma być przekazany podmiotowi posiadającemu stosowne zezwolenia w tym przedmiocie.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 18 kwietnia 2016 r. powyższa metoda remediacji zanieczyszczonego gruntu uwzględniała stanowisko w tej sprawie przedstawione przez zobowiązanego a związane z planowaną nową inwestycją uwzględniającą między innymi przygotowanie placu pod nowo planowane obiekty i konieczność przeprowadzenia związanych z tym prac ziemnych. Fakt braku rozpoczęcia planowanej inwestycji przez zobowiązanego nie może uzasadniać przyjęcia, że została spełniona przesłanka niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Pod pojęciem niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, tak jak to podkreślono w zaskarżonym postanowieniu jak i uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, należy bowiem rozumieć przeszkodę czasową lub trwałą, której obiektywnie zobowiązany nie może usunąć. Subiektywne przekonanie strony o niemożności wykonania obowiązku nie może zostać uznane okoliczność, która przekreśla możliwość wykonania nałożonego obowiązku na zobowiązanego. Trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu obowiązku niepieniężnego nałożonego decyzją czy też negatywne stanowisko innych osób zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy nie stanowią o niewykonalności obowiązku. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w aktualnym ustabilizowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, między innymi wskazanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Tym samym za przyjęciem niewykonalności obowiązku nie może przemawiać przedłużający się proces rozpoczęcia planowanej na przedmiotowej nieruchomości inwestycji, na którą to okoliczność powołuje się skarżąca kasacyjnie spółka. Podkreślić należy, że punkcie IV decyzji nakładającej obowiązek na stronę określono termin realizacji do dnia 31 grudnia 2016 r. Nie wprowadzono dalszych warunków, od których spełnienia by uzależniono realizację przez zobowiązanego nałożonego obowiązku. Na podkreślenie zasługuje także, że w złożonej skardze nie powołano innych okoliczności, które zdaniem strony wymagałby rozważenia zasadności podniesionego zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze pieniężnym. W tym zakresie skarga kasacyjna, jak zasadnie podkreślono w złożonej odpowiedzi na powyższy środek odwoławczy, nader ogólnie opisuje okoliczności, które miały stanowić podstawę jej wniesienia. Obowiązki obciążające organy prowadzące postępowanie administracyjne, a wynikające z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. nie zwalniają strony od aktywnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym poprzedzającym wydanie rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia istotnych okoliczności. Jest bowiem oczywistym, że niejednokrotnie tylko stronie wiadome są okoliczności uzasadniające określone rozstrzygnięcie, a tym samym winna ona je wskazać organowi wraz z dowodami je wykazującymi. W niniejszej sprawie takiej aktywności, ze strony skarżącej kasacyjnie zabrakło, a organ rozważył wszystkie przez nią wskazane. Przeprowadzona ocena zgromadzonego materiału dowodowego odpowiada zasadzie określonej w art. 80 k.p.a. Strona nie podważyła skutecznie powyższej oceny.
Tym samym zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art.80 k.p.a nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że skarżąca błędnie wskazała na art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. , albowiem przepisy art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. są przepisami dotyczącymi zasad przeprowadzania postępowania administracyjnego, a nie przepisami prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw orzeczono jak w pkt 1 wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono jak w pkt 2 wyroku. Zasądzono na podstawie art. 204 pkt 1 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. od skarżącej kasacyjnie Spółki na rzecz organu kwotę 240 zł tytułem zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło