III OSK 7434/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-05-13
Skład orzekający: Olga Żurawska–Matusiak, Mirosław Wincenciak, Tadeusz Kiełkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy gmina, która nie przeprowadziła wymaganej liczby pomiarów jakości ścieków w określonych okresach, dopuściła się naruszenia warunków pozwolenia wodnoprawnego, co uzasadnia nałożenie administracyjnej kary pieniężnej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że gmina dopuściła się naruszenia warunków pozwolenia wodnoprawnego poprzez nieprzeprowadzenie wymaganej liczby pomiarów jakości ścieków. Brak wymaganych pomiarów jest traktowany jako formalne przekroczenie warunków korzystania ze środowiska, co uzasadnia nałożenie administracyjnej kary pieniężnej, niezależnie od faktycznego stanu środowiska. Sąd podkreślił, że zmiana przepisów wykonawczych nie wpływa na ocenę zdarzeń prawnych powstałych pod rządami poprzedniego prawa.Stan faktyczny
Gmina została ukarana administracyjną karą pieniężną za wprowadzanie ścieków przemysłowych do wód z naruszeniem warunków pozwolenia wodnoprawnego. Gmina nie przeprowadziła wymaganej liczby pomiarów jakości ścieków w określonych okresach. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę gminy, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku. Gmina zarzucała m.in. błędną wykładnię przepisów dotyczących kar pieniężnych i odpowiedzialności za środowisko.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska–Matusiak Sędziowie sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Skwarek–Światłoń po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2571/20 w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 września 2020 r. nr DIiO-420/8/2017/kb w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2571/20 oddalił skargę Gminy [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 września 2020 r. nr DIiO-420/8/2017/kb w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej.
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej w skrócie: "WIOŚ") decyzją z dnia 28 listopada 2016 r. znak: I-Sk.7061.2.39.2016 wymierzył Gminie [...] (dalej w skrócie: "Gmina") administracyjną karę pieniężną w wysokości 19.910 zł za wprowadzanie w 2013 r. ścieków (wody popłuczne pochodzące z płukania filtrów ciśnieniowych – ścieki przemysłowe) do wód lub do ziemi z obiektu Stacji Uzdatniania Wody w [...] z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty [...] z dnia 31 marca 2009 r. znak: ROS.6223-I/3/2009 (zmienioną decyzją z dnia 17 lipca 2009 r. znak: ROS.6223-I/7/2009).
Od decyzji z dnia 28 listopada 2016 r. odwołanie wniosła Gmina, zarzucając m.in. naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej w skrócie: "k.p.a.").
Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej w skrócie: "GIOŚ"), po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 21 września 2020 r. nr DIiO-420/8/2017/kb utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając, iż jest ona zgodna z obowiązującymi przepisami. Podkreślił, że ścieki, jakie Gmina wprowadza do wód ze Stacji Uzdatniania Wody w [...] to wody popłuczne, pochodzące z płukania filtrów ciśnieniowych, a zatem są to ścieki przemysłowe. Zgodnie zaś z § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. z 2006 r. Nr 137, poz. 984 ze zm., dalej w skrócie: "rozporządzenie"), pomiary ich ilości i jakości powinny być dokonywane z częstotliwością nie mniejszą niż raz na dwa miesiące, stale w tym samym miejscu, w którym ścieki są wprowadzane do wód, a jeżeli to konieczne – w innym miejscu reprezentatywnym dla ilości i jakości tych ścieków. Z kolei w świetle § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, ścieki spełniają wymagane warunki, jeżeli we wszystkich próbkach średnich dobowych zmierzone wartości temperatury oraz pH nie przekraczają najwyższych dopuszczalnych wartości tych wskaźników określonych w tabeli II w załączniku nr 3 do rozporządzenia oraz zgodnie z pkt 4 tego przepisu, jeżeli co najmniej w 4 z 6 kolejnych średnich dobowych próbkach ścieków zmierzone wartości pozostałych wskaźników zanieczyszczeń obecnych w ściekach nie przekraczają najwyższych dopuszczalnych wartości tych wskaźników. Organ odwoławczy wskazał również, że przepisy stanowią, iż ocena spełnienia wymagań w zakresie stanu i składu ścieków może być dokonywana tylko na podstawie co najmniej 6 pomiarów, a zatem brak pomiaru, w przypadku składu ścieków, przy uwzględnieniu art. 305a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1219, dalej w skrócie: " p.o.ś."), jest traktowany jako pomiar niespełniający wymagań. Ponadto w w/w przepisie ustawodawca dodatkowo określił, jak należy ustalać wielkość przekroczenia dla brakujących pomiarów zarówno w zakresie stanu, jak i składu, ścieków (w niniejszej sprawie był to odczyn pH oraz zawiesina ogólna). GIOŚ wskazał także, że zgodnie z art. 314 ust. 5 p.o.ś., przekroczenie stanu ścieków wyraża się ilością ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, co oznacza, że wymiar kary jest zależny od ilości ścieków wprowadzonych do środowiska, których stan nie został udokumentowany brakującymi pomiarami. Organ odwoławczy stwierdził, że WIOŚ w niniejszej sprawie wyznaczył okresy oceny spełnienia warunków pozwolenia wodnoprawnego datą wydania tego pozwolenia. Dlatego też I okres oceny spełnienia warunków w roku 2013 obowiązywał od dnia 31 marca 2012 r. do dnia 30 marca 2013 r., a II okres oceny od dnia 31 marca 2013 r. do dnia 30 marca 2014 r. Gmina, wykonując 3 pomiary jakości ścieków odprowadzonych do obiektu Stacji Uzdatniania Wody w [...] w I okresie oceny, nie spełniła zatem wymagań zawartych w § 8 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, co obligowało WIOŚ do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w zakresie: zawiesina ogólna. GIOŚ zauważył również, że zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, ścieki odpowiadają wymaganym warunkom, jeżeli każda wartość temperatury i pH zmierzona ręcznie lub automatycznie w okresie doby w odstępach co najwyżej dwugodzinnych nie przekracza najwyższych dopuszczalnych wartości tych wskaźników określonych w tabeli II załącznika 3 do rozporządzenia. Z uwagi zatem na brak wymaganej liczby pomiarów wskaźnika pH w I i II okresie, ścieki nie spełniały wymagań również i w tym zakresie. Z tego względu, w ocenie organu odwoławczego, WIOŚ zasadnie wymierzył karę za wskaźniki: zawiesina ogólna oraz odczyn pH. W dalszej części uzasadnienia GIOŚ odniósł się do zarzutów stawianych przez Gminę w odwołaniu, uznając je za niezasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Gmina zarzuciła naruszenie wskazanych przepisów k.p.a. oraz prawa materialnego, tj. art. 305a p.o.ś., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zakresie wysokości ustalonej kary administracyjnej, co winno skutkować tym, że w sytuacji zaniechania przez podmiot przeprowadzenia tylko niektórych pomiarów i w określonym okresie należało ustalić wysokość kary w sposób mieszany – za te okresy, gdyż badań nie przeprowadzono na zasadach wynikających z tego przepisu, a za pozostałe z wykorzystaniem ogólnych reguł.
W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku wskazał, że Gminę obowiązywały warunki określone w pozwoleniu wodnoprawnym, w tym m.in. obowiązek wykonywania pomiarów jakości odprowadzanych ścieków o nieprzekraczalnych parametrach fizykochemicznych (żelazo – 10 mg/dm3, zawiesina – 35 mg/dm3, pH – 6,5-9,0), zaś pozostałe wskaźniki winny spełniać warunki rozporządzenia, z częstotliwością raz na dwa miesiące, stale w tym samym miejscu, w którym ścieki wprowadzane są do wód (pkt II, pkt IV.6 pozwolenia wodnoprawnego). Jak wynika z ustaleń organu dokonanych na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w 2013 r. Gmina wykonała analizy próbek wód popłucznych wprowadzanych do rzeki, pobranych w dniach: 17 kwietnia 2012 r., 8 sierpnia 2012 r., 26 marca 2013 r., 17 kwietnia 2013 r., 22 lipca 2013 r., 6 grudnia 2013 r. i 10 marca 2014 r. (protokół z kontroli nr WIOS-LODZ 97/2015 z dnia 16 kwietnia 2015 r., str. 6, oraz sprawozdania z badań – odpis protokołu oraz kserokopie sprawozdań z badań), które zostały przedstawione do WIOŚ, co wynika z zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 4 listopada 2016r. i co nie jest negowane przez skarżącą. To zatem w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, przy prawidłowym uwzględnieniu przez organy faktu, że obowiązujące skarżącą pozwolenie wodnoprawne na wprowadzenie ścieków nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym i w związku z tym przyjęciu do oceny spełnienia warunków pozwolenia tych lat, których części wchodzą w rok kalendarzowy, za który wymierzana jest kara, tj. za 2013 r. (w tym przypadku są to dwa okresy oceny: pierwszy od dnia 31 marca 2012 r. do dnia 30 marca 2013 r., a drugi od dnia 31 marca 2013 r. do dnia 30 marca 2014 r.), organy ustaliły, że w I okresie oceny skarżąca pobrała 3 próbki i wykonała tyle samo pomiarów jakości ścieków na wymagane 6, natomiast w II okresie oceny Gmina wykonała 4 pomiary na wymagane 6. Powyższe wskazuje, że organy prawidłowo uznały, że Gmina nie wykonała w I okresie oceny wymaganych pomiarów, co niewątpliwie obligowało do wymierzenia kary pieniężnej za zawiesinę ogólną. Należy bowiem wskazać, że § 8 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia jednoznacznie określa, że ścieki, o których mowa w § 6 ust. 1-3, wprowadzane do wód, odpowiadają wymaganym warunkom, jeżeli co najmniej w 4 z 6 kolejnych średnich dobowych próbkach ścieków zmierzone wartości pozostałych wskaźników zanieczyszczeń obecnych w ściekach nie przekraczają najwyższych dopuszczalnych wartości tych wskaźników określonych w tabeli II w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Natomiast w II okresie oceny Gmina wykonała wymagane pomiary w zakresie wskaźników: żelazo ogólne i zawiesina ogólna (§ 8 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia – wymagane 4 z 6 kolejnych prób). Nie wykonano jednak zarówno w II okresie oceny, jak i w I okresie oceny, wymaganej liczby pomiarów w zakresie wskaźnika pH. Należy bowiem wskazać, że § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia stanowi, że ścieki odpowiadają wymaganym warunkom, jeżeli każda wartość temperatury i pH, zmierzona ręcznie lub automatycznie w okresie doby w odstępach co najwyżej dwugodzinnych, nie przekracza najwyższych dopuszczalnych wartości tych wskaźników określonych w tabeli II w załączniku 3 do rozporządzenia. Skoro zatem w I i II okresie wykonano tylko odpowiednio 3 i 4 pomiary, to tym samym nie wykonano wymaganej liczby pomiarów w zakresie wskaźnika pH. Pomiarów winno być bowiem minimum 6, zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia oraz zapisami pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie kara pieniężna została ustalona zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenia warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. Nr 260, poz. 2177 ze zm.). Wyliczenia wysokości kary pieniężnej organy dokonały według stawek kar określonych w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 8 października 2012 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2013 (M.P. z 2012 r., poz. 705). WSA w Warszawie wskazał ponadto, że uchylenie z dniem 30 grudnia 2014 r. rozporządzenia i wejście w życie zastępującego go rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1800), nie spowodowało automatycznego uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] – pozwolenia wodnoprawnego, które zostało wydane w oparciu o stan prawny określony w rozporządzeniu z 2006 r., gdyż godziłoby to w zasadę trwałości rozstrzygnięć administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. Należało zatem uznać za trafny pogląd organu, że skoro w dacie postępowania prowadzonego przez Starostę [...] w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego obowiązywało rozporządzenie z 2006 r., którego przepisy stanowiły podstawę wydania pozwolenia wodnoprawnego dla skarżącej, to organy były obowiązane dokonywać oceny spełnienia warunków pozwolenia w czasie jego obowiązywania – w odniesieniu do stanu prawnego uregulowanego właśnie w przepisach rozporządzenia z 2006 r., skoro pozwolenie wodnoprawne wprost do nich odsyła.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła Gmina [...]. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie:
1) art. 305a ust. 1 i ust. 2 p.o.ś., poprzez przyjęcie, że w 2013 r. wprowadzono oczyszczone wody popłuczne ze Stacji Uzdatniania Wody w [...] do rzeki Rgilewki, z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty [...];
2) art. 189f § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, pomimo iż skarżąca prowadziła wymagane badania i nie wykazały one naruszeń uzasadniających nałożenie administracyjnej kary pieniężnej oraz nie doszło do faktycznego zanieczyszczenia środowiska, a zatem waga ewentualnego naruszenia jest znikoma, co oznacza, że zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej;
3) art. 86 Konstytucji RP, art. 7 p.o.ś. oraz art. 1 dyrektywy 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzeniu szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu, polegające na przyjęciu, iż możliwe jest przypisanie odpowiedzialności skarżącej, która swoim działaniem w żaden sposób nie przyczyniła się do pogorszenia stanu środowiska, podczas gdy właściwa wykładnia tych przepisów nakazuje karać podmioty, które stwarzają realne zagrożenie dla środowiska;
4) § 2 pkt 1, § 7 ust. 2 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnegow zw. z art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw i art. 6 k.p.a., poprzez ustalenie w decyzji GIOŚ przekroczenia i wymierzenie kary w oparciu o wskazane przepisy rozporządzenia, mimo że w dacie wydania decyzji one nie obowiązywały (utraciły moc z dniem 31 grudnia 2014 r.), zaś organ administracji publicznej, nakładający administracyjną karę pieniężną na jednostkę, może działać wyłącznie w oparciu o obowiązujące przepisy, wobec czego uchylenie przepisów wykonawczych uniemożliwia nałożenie takiej kary.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
W piśmie procesowym z dnia 27 października 2021 r. skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zarzuty skargi kasacyjnej podnoszą naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów. Ponadto skarga kasacyjna nie kwestionuje poprawności ustaleń organów w zakresie stanu faktycznego.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 305a ust. 1 i ust. 2 p.o.ś. Jeśli chodzi o błąd wykładni, to skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię wymaga z jednej strony wykazania błędu w wykładni popełnionego przez sąd pierwszej instancji, a z drugiej wskazania, jak prawidłowo winno się interpretować dane przepisy. Z kolei niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego zakłada potrzebę wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na ustalony stan faktyczny sprawy albo dlaczego (ze względu na ten stan faktyczny) nie powinien być on stosowany. W przypadku natomiast zarzutu niezastosowania danego przepisu, należy wskazać dlaczego przepis ten powinien być w sprawie zastosowany, co innymi słowy polega na zarzuceniu błędu subsumcji (niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd administracyjny rozumiane jest więc jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ, albo wręcz przeciwnie, na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu), zaś ocena tego zarzutu, może być dokonana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca uznaje za prawidłowy.
W odniesieniu do powyższego zarzutu skargi kasacyjnej, zauważyć należy, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, o której mowa w art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. c p.o.ś., to jest kiedy podmiot korzystający ze środowiska nie prowadzi wymaganych pomiarów wielkości emisji, pomiary ciągłe nie są prowadzone przez rok kalendarzowy lub pomiary nasuwają zastrzeżenia. W takim przypadku przyjmuje się, że warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, określone w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3 p.o.ś., zostały przekroczone w stopniu powodującym zastosowanie maksymalnej stawki kary – w przypadku stanu ścieków. Według przepisu art. 305a ust. 1 pkt 2 p.o.ś., sankcjonowane jest nieprzeprowadzenie wymaganych pomiarów wielkości emisji. Zagrożone administracyjną karą pieniężną naruszenie prawa ma zatem charakter formalny. Ustawodawca nakazuje bowiem przyjąć, że jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie prowadzi wymaganych pomiarów emisji, to przekracza warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, określone w pozwoleniu wodnoprawnym. Ustaleniu podlega zatem sama okoliczność nieprzeprowadzenia prawem wymaganych pomiarów. Związana z brakiem pomiaru kara ma więc za zadanie zapewnienie należytej ochrony środowiska naturalnego. W celu ochrony środowiska naturalnego należy przyjąć, że odstąpienie od prowadzenia pomiarów jest jednoznaczne z przekroczeniem norm. Kwestia ta nie budzi kontrowersji w orzecznictwie, na co wskazuje treść orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA dnia: 28 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1126/10; 17 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1628/10; 6 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2319/11; 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1530/13 oraz 13 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2512/12).
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 189f § 1 k.p.a. Z uzasadnienia tego zarzutu wynika, że pełnomocnikowi chodzi o przepis art. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Warunkiem zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu przesłanek wskazanych w tym przepisie, a zatem zarówno znikomej wagi naruszenia prawa, jak i zaprzestania naruszenia prawa. Stwierdzenie przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa, uzasadniającej odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymaga przeprowadzenia swego rodzaju testu proporcjonalności, tj. wyważenia hierarchii dóbr (wartości) chronionych przez prawo na tle konkretnego stanu faktycznego. Istotne znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., mają chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.) należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń czy skutki tych naruszeń), jak i podmiotowym (np. profesjonalny charakter działalności, czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy). W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie nie została spełniona przesłanka zaprzestania naruszania prawa. NSA posiada bowiem wiedzę z urzędu, że skarżąca dopuściła się analogicznych naruszeń prawa w innych latach.
Za niezasadny należało uznać także zarzut trzeci skargi kasacyjnej. Z powołanych w owym zarzucie przepisów: art. 86 Konstytucji RP, art. 7 p.o.ś. oraz art. 1 dyrektywy 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzeniu szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu – nie wynika zakaz formułowania normy sankcjonującej naruszenie prawa polegające na niedopełnieniu obowiązku przeprowadzenia pomiarów w środowisku.
Chybiony okazał się również zarzut ostatni, podnoszący omyłkowo naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 lipca 2008 r., zamiast rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. Trafnie wskazuje Sąd pierwszej instancji, że zmiana prawa, a w szczególności uchylenie z dniem 30 grudnia 2014 r. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego i wejście w życie zastępującego go rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego – nie ma żadnego wpływu na ocenę warunków obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego. Nowe przepisy, co do zasady, nie zmieniają ocen skutków prawnych zdarzeń, które powstały pod rządami dawnego prawa (zasada tempus regit actum). Respektując zakaz retroakcji, zdarzenia prawne i stosunki prawne powstałe pod rządem dawnego prawa należy oceniać według tego prawa, a nie prawa nowego, które będzie miało zastosowanie do zdarzeń prawnych i ich skutków powstałych po dacie jego wejścia w życie. Uchylenie z dniem 30 grudnia 2014 r. rozporządzenia z 2006 r. i wejście w życie zastępującego go rozporządzenia z 2014 r. nie spowodowało zatem uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] – pozwolenia wodnoprawnego (decyzja z dnia 31 marca 2009 r., zmieniona decyzją z dnia 17 lipca 2009 r.), które to pozwolenie zostało wydane w oparciu o stan prawny określony w rozporządzeniu z 2006 r., gdyż godziłoby to w zasadę trwałości rozstrzygnięć administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło