III OSK 749/21

Dnia 1 lipca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 1241/17 w sprawie ze skargi T.F. i G.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 22 sierpnia 2017 r. nr SKO-72-85/17 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 27 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 1241/17, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T.F. i G.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 22 sierpnia 2017 r. nr SKO-72-85/17 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1); zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz każdego ze skarżących kwotę po 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła uczestniczka postępowania – A.W. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") zarzuciła naruszenie prawa procesowego w postaci art. 141 § 4 p.p.s.a. Wskazując na powyższy zarzut skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionego w niej zarzutu. Wskazała, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest lakoniczne, posiada nieprawidłową argumentację oraz nie sposób uznać, aby zawierało wskazania co do dalszego postępowania przez organ odwoławczy. W piśmie procesowym z dnia 25 września 2018 r. skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. T.F. i G.F. we wniesionej osobiście odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, wskazując, iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd pierwszej instancji. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest uzasadniony. Przepis ten określa elementy uzasadnienia wyroku. Stanowi, że powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd pierwszej instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Zauważyć należy, iż za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd meriti stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji trafności rozstrzygnięcia. Poza tym przepis ten nie może z zasady stanowić samodzielniej podstawy kasacyjnej, bowiem wedle treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA z 2010 r., nr 3, poz. 39) może on być samodzielną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy motywy wyroku nie zawierają stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto w judykaturze przyjmuje się, że orzeczenie sądu pierwszej instancji uchyla się spod kontroli instancyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA z dnia: 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 986/09 oraz 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13, CBOSA). Przy czym tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego Sądu pierwszej instancji, można mówić o skutkującym ewentualnym wzruszeniem orzeczenia uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2259/11, LEX nr 1299453). W tej sprawie takich okoliczności nie dostrzeżono. Wytyki skargi kasacyjnej dotyczą elementów uzasadnienia wyroku – w ocenie skarżącej kasacyjnie uzasadnienie Sądu pierwszej instancji jest nazbyt lakoniczne, a tym samym nie spełnia wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. Argumenty te są po części trafne. Zwrócić należy jednak uwagę, że lakoniczność uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika ze skrótowego przedstawienia stanu sprawy i oceny prawnej w decyzji organu odwoławczego. Zakres i kontekst uzasadnienia zaskarżonego wyroku jest niejako konsekwencją analizy materiału dowodowego i kwalifikacji prawnej wyrażonej przez organ odwoławczy. Niekompletność uzasadnienia decyzji organu odwoławczego uzasadniała jej uchylenie, bowiem ocena legalności decyzji zawierających w swoich konstrukcjach różnego rodzaju obszary luzów decyzyjnych, a tego rodzaju decyzją jest decyzja środowiskowa, wymaga rzetelnego przedstawienia stanu sprawy i stanowiska organu. Ponadto przypomnieć należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy nie sprowadza się jedynie do ceny zarzutów zawartych w środku odwoławczym, ale do rozpoznania sprawy w całości. Dlatego też trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, że wadliwość uzasadnienia decyzji stanowiła podstawę do jej uchylenia, gdyż dostrzeżone uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów nie można było uznać, że zaskarżony wyrok uchylał spod kontroli instancyjnej, a zatem z tego powodu nie podlegał wzruszeniu. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku T.F. i G.F. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wyjaśnić należy, iż zwrot kosztów postępowania kasacyjnego związany ze sporządzeniem i wniesieniem odpowiedzi na skargę kasacyjną dotyczy wyłącznie przypadku, w którym tego rodzaju pismo sporządził profesjonalny pełnomocnik (adwokat, radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy – art. 175 p.p.s.a.) oraz wniósł je w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej (art. 179 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie odpowiedź na skargę kasacyjną T.F. i G.F. sporządzili osobiście. Pismo to nie mogło zatem stanowić podstawy do zwrotu na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zabieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym.