III OZ 140/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. F. i A. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 listopada 2023 r. sygn. akt II SO/Bd 15/23 wymierzające Wójtowi Gminy Lubiewo grzywnę w sprawie z wniosku B. F.i A. F. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Lubiewo postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. zasądzić od Wójta Gminy Lubiewo na rzecz B. F. i A. F. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 2 listopada 2023 r. sygn. akt II SO/Bd 15/23 wydanym w sprawie z wniosku B. F. i A. F. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Lubiewo, na podstawie art. art. 55 § 1 i art. 154 § 6 oraz art. 200 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) dalej zwanej "p.p.s.a." wymierzył Wójtowi Gminy Lubiewo grzywnę w wysokości 500 zł (pkt 1) oraz zasądził od Wójta Gminy Lubiewo na rzecz wnioskodawców solidarnie 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2). W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że sprawa dotyczy nieprzekazania w terminie skargi z 6 czerwca 2023 r. na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Na skutek wniosku o wymierzenie Wójtowi Gminy Lubiewo grzywny, organ przekazał tę skargę do sądu 10 lipca 2023 r., a więc po upływie 15-dniowego terminu z art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm.). Zdaniem Sądu, nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności uniemożliwiające wykonanie przez organ obowiązku terminowego przekazania skargi, a okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie wniosku o wymierzenie grzywny. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając przyczyny zaniechania organu związane z błędną kwalifikacją skargi jako ponaglenia, Sąd orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 500 zł. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli wnioskodawcy, zarzucając naruszenie: 1. art. 55 p.p.s.a. przez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego oraz działań Wójta Gminy, które doprowadziły do ukarania go grzywną, przez nieuwzględnienie faktu, że Wójt niezgodnie z przepisami zamiast przesłać skargę do sądu administracyjnego, uznał się za władnego do rozstrzygnięcia sprawy i zawiadomił skarżących o pozostawieniu skargi bez rozpoznania, 2. art. 55 p.p.s.a. przez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego odnośnie terminu i podmiotu, który przesłał skargę do sądu, a mianowicie, że sąd dowiedział się o skardze 11 lipca 2023 r. tylko w związku z faktem, że skarga ta została przesłana przez skarżących, 3. art. 154 § 6 p.p.s.a. przez ukaranie Wójta zbyt niską grzywną, gdy tymczasem zachowanie wójta oraz działanie podejmowane przez niego wskazują, że grzywna powinna być wydana w wyższej wysokości, a także z uwagi na fakt, że grzywna powinna mieć charakter represyjny, tymczasem grzywna w wysokości 500 zł nie ma charakteru represyjnego w stosunku od osoby zarabiającej miesięcznie ok. 19.000 zł. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wnioskodawcy wnieśli o uwzględnienie zażalenia i uchylenie pkt. 1 "wyroku" WSA w Bydgoszczy z 2 listopada 2023 r. sygn. akt II SO/Bd 15/23 i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 5.000 zł. Ponadto wnieśli o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie jako bezzasadnego oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się na wstępie do stanowiska organu, wedle którego Naczelny Sąd Administracyjny winien rozpatrzyć zażalenie uwzględniając, iż w tym środku odwoławczym błędnie oznaczono organ należy wskazać, iż jest ono nietrafne. W sprawie oczywiste jest, że zażalenie dotyczyło postanowienia wymierzającego grzywnę Wójtowi Gminy Lubiewo, wobec czego określenie w zażaleniu, iż dotyczy ono Wójta Gminy Lniano, jest oczywistą omyłką pisarską, niemającą wpływu na ocenę wniesionego zażalenia. Przechodząc do oceny zażalenia, NSA w składzie orzekającym podziela zarzut drugi naruszenia art. 55 p.p.s.a. przez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego odnośnie do terminu i podmiotu, który przesłał skargę do sądu. Sąd I instancji przedwcześnie przyjął, iż organ wywiązał się z obowiązku przekazania skargi do sądu w dacie 10 lipca 2023 r. (data wpływu: 11 lipca 2023 r.). Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w tej dacie do sądu wpłynęło pismo wnioskodawców – wniosek o wymierzenie grzywny – wraz z załącznikiem, tj. skargą z 6 czerwca 2023 r. Odpis tego wniosku został następnie przesłany organowi 22 sierpnia 2023 r. celem złożenia odpowiedzi na wniosek. Jednocześnie w aktach sprawy brak jest egzemplarza skargi z 6 czerwca 2023 r., przekazanej do Sądu I instancji przez Wójta Gminy Lubiewo, a uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera ustaleń w przedmiocie daty przekazania do Sądu I instancji ww. skargi przez organ. Tym samym Sąd I instancji przedwcześnie przyjął, iż to 10 lipca 2023 r. jest datą wywiązania się przez organ z ciążącego na nim obowiązku przekazania skargi. Jak słusznie podnosi się w zażaleniu, przesłanie przez skarżących skargi do WSA w Bydgoszczy nie jest równoznaczne z wypełnieniem przez organ obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy dodać, iż prawidłowe ustalenie terminu przekazania skargi przez organ jest okolicznością mogącą mieć wpływ na wynik sprawy i wymiar nałożonej grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały NSA z 3 listopada 2009 r. II GPS 3/09 (pub.: orzeczenia.nsa.gov.pl), że nałożenie grzywny za przekroczenie terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. wiąże się z funkcją represyjną, albowiem możliwość nałożenia grzywny na organ realizuje konstytucyjne prawo do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Wymierzenie grzywny pełni także funkcję prewencyjną, ponieważ służy również zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, tak przez ukarany organ, jak i przez pozostałe organy. Wysokość wymierzonej grzywny powinna uwzględniać takie czynniki, jak motywacja organu i okres naruszenia obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji ponownie orzeknie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny, uwzględniając rzeczywisty okres niewywiązywania się przez organ z obowiązku przekazania skargi. W takim stanie rzeczy, biorąc pod uwagę konieczność ponownej oceny stanu faktycznego sprawy, bezprzedmiotowe byłoby odnoszenie się do pozostałych zarzutów zażalenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie w całości, ponieważ jego pkt 2 dotyczący kosztów postępowania ma charakter akcesoryjny, a ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji orzeknie o kosztach postępowania sądowego. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego w wysokości wpisu od zażalenia oraz kosztów zastępstwa radcy prawnego na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, iż odpowiednie stosowanie przepisów o skardze uprawnia do zasądzenia kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W myśl uchwały NSA w sprawie II FPS 1/08, postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny jest wnioskiem wszczynającym odrębne postępowanie sądowe. Od wniosku pobiera się wpis. Zatem postępowanie zażaleniowe w sprawie nałożenia grzywny na organ nie ma charakteru wpadkowego, zaś zażalenie jest środkiem prawnym przysługującym od orzeczenia rozstrzygającego sprawę co do istoty (B. Dauter [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX el. 2019, art. 64 teza 6). Odpowiednie stosowanie przepisów o skardze nakazuje zastosowanie także art. 203-204 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 września 2014 r. sygn. akt I OZ 759/14, z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OZ 200/21, z 3 listopada 2021 r. sygn. akt III OZ 930/21, pub. orzeczenia.nsa.gov.pl).