III OZ 192/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 210/24 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu od orzeczenia [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] listopada 2023 r., nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd pierwszej instancji) postanowieniem z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 210/24, odmówił T. W. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu od orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] listopada 2023 r., nr [...], w sprawie ustalenia dolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (dalej CWKL) wskazanym orzeczeniem z dnia [...] listopada 2023 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Morsko-Lekarskiej w [...] (dalej RWKML) z dnia [...] października 2023 r., nr [...], uchyliła zaskarżone orzeczenie i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez RWKML. Jak wynika z akt sprawy, skarżący odebrał orzeczenie CWKL w dniu 18 grudnia 2023 r., a w dniu w dniu 30 stycznia 2024 r. wniósł do Sądu sprzeciw od tego orzeczenia, załączając do niego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu. Podał, że wniosek ten motywuje faktem choroby [...]. Wskazał, iż według Komisji miał chorobę [...], zmieniono mu kategorię zdrowia z "[...]" na kategorię wojskową "[...]". Dowiedział się od niezależnych lekarzy, że jest osobą zdrową i nie cierpi na [...] – wbrew wywodom Komisji. Dodatkowo opisał swoją sytuację materialno-bytową i stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu jest zasadny i ma umocowanie prawne. Sąd pierwszej instancji powołał treść art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej p.p.s.a.), który wprowadził zasadę, zgodnie z którą czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 p.p.s.a. W myśl § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast § 2 stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu pierwszej instancji kryterium braku winy o jakiej mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy czym oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji przywołana we wniosku o przywrócenie terminu okoliczność choroby psychicznej skarżącego, na którą cierpi – wedle orzeczeń komisji lekarskich orzekających w przedmiocie jego stanu zdrowia – nie stanowi usprawiedliwienia dla przekroczenia ustawowego terminu 14 dni na złożenie sprzeciwu. Nie jest bowiem stanem, który w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia CWKL uległ pogłębieniu, zaostrzeniu objawów, uniemożliwiających jakiekolwiek świadome działanie. Brak jest bowiem w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu jakichkolwiek dowodów potwierdzających taki stan rzeczy. Wręcz przeciwnie, skarżący wskazuje, że w okresie przysługującym na złożenia sprzeciwu był osobą zdrową, nie cierpiącą na [...], o czym, jak podkreślił, dowiedział się od niezależnych lekarzy. Jednocześnie wskazał, że z uwagi na powyższe składa sprzeciw. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarżący miał wiedzę co do przysługującego mu terminu na złożenie sprzeciwu, jednakże uchybił temu terminowi, a argumentując stan opóźnienia w dokonaniu wspomnianej czynności procesowej swoją chorobą [...], nie wykazał – w oparciu o dane medyczne – jak choroba ta zaburzała jego świadome działanie w okresie przewidzianym na zaskarżenie orzeczenia CWKL. Sąd pierwszej instancji wskazał, że co prawda z poglądów prezentowanych w orzecznictwie wynika, iż choroba strony osobiście działającej, jeżeli rzeczywiście uniemożliwia jej zachowanie terminu procesowego, z reguły stanowi przesłankę uzasadniającą przywrócenie uchybionego terminu, jednakże, według Sądu pierwszej instancji, w realiach niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, by taka zależność zachodziła, zwłaszcza w kontekście powołania się przez skarżącego na opinię lekarzy, że jest osobą zdrową oraz sam fakt złożenia sprzeciwu i jego uzasadnienie. W ocenie Sądu pierwszej instancji stan zdrowia skarżącego, w jego sferze psychicznej, nie miał zatem wpływu na dokonanie czynności złożenia sprzeciwu i jako taki nie mógł stanowić uzasadnienia dla przywrócenia terminu do jego wniesienia. W konsekwencji, zdaniem Sądu pierwszej instancji, wniosek skarżącego o przywrócenie uchybionego terminu pozbawiony jest de facto uzasadnienia na rzecz wykazania braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wspomnianego sprzeciwu, co powoduje, że nie spełnia on warunku określonego w art. 87 § 2 p.p.s.a., zobowiązującego wnioskodawcę do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu procesowego. Podsumowując, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że powoływane przez skarżącego w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, nie stanowią uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia sprzeciwu i z tego powodu przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie i postanowieniem wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 21 lutego 2024 r. odmówił skarżącemu przywrócenia wnioskowanego terminu. Na ww. postanowienie Sądu pierwszej instancji skarżący wniósł zażalenie, kwestionując prawidłowość wywodów zaprezentowanych przez ten Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest niezasadne. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Powyższe oznacza, że tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, które wskazywałaby na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia wspomnianego sprzeciwu, tym samym za słuszne należało uznać stanowisko wyrażone przez Sąd pierwszej instancji, w pełni podzielając przedstawioną w nim argumentację. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (postanowienie NSA z 18.08.2000 r., III SA 1716/99, LEX nr 45409). Ponadto, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu, należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6.10.1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Z przedstawionych we wniosku oraz zażaleniu okoliczności nie wynika by skarżący skutecznie uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi. Wprawdzie skarżący wskazał na swój stan chorobowy lecz jednocześnie stwierdził, że chory już nie jest. Jednocześnie skarżący nie poparł swojego wniosku żadnymi dokumentami aby uprawdopodobnić wskazane w nim okoliczności. Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że nie każdy stan choroby może stanowić usprawiedliwienie w przypadku uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej. Przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu będzie choroba nagła oraz uniemożliwiająca złożenie odwołania osobiście przez stronę lub zlecenie dokonania czynności procesowej przez inną osobę (wyrok NSA z 23.04.2020 r., II OSK 761/19, LEX nr 3030621; tak też m.in. w wyrokach NSA z 31.01.2012 r., II OSK 2175/10, LEX nr 1138097 oraz z 4.10.2022 r., II OSK 1607/21, LEX nr 3439963). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zauważyć, że skarżący nie wskazał na okoliczności świadczące o podjęciu, czy niemożliwości podjęcia działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu do złożenia sprzeciwu, co wymagałoby wskazania konkretnych faktów, które mogłyby przemawiać za tym, że rodzaj choroby, jej przebieg, czy też zalecenia medyczne dotyczące leczenia, uniemożliwiły dokonania wskazanej czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (por. wyrok NSA z 30.06.2020 r., I GSK 471/20, LEX nr 3064839.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia sprzeciwu od orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] listopada 2023 r., nr [...]. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.