III OZ 720/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji [...] w Warszawie na postanowienie zawarte w punkcie 3. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt II SAB/Bd 19/22 w sprawie ze skargi Fundacji [...] w Warszawie na bezczynność Dyrektora Przedszkola Niepublicznego "[...]" w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z 18 maja 2022 r., sygn. akt II SAB/Bd 19/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uwzględnił skargę Fundacji [...] w Warszawie na bezczynność Dyrektora Przedszkola Niepublicznego "[...]" w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W punkcie 3. wyroku zasądził od Dyrektora ww. placówki na rzecz skarżącej kwotę 167 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazał, że o zwrocie kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu od skargi (100 zł) i wynagrodzenia pełnomocnika (50 zł) orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329,: "p.p.s.a."). Sąd ten zmiarkował jednocześnie zwracaną kwotę wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą na podstawie art. 206 p.p.s.a., mając na uwadze to, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu analogicznych inicjowanych przez skarżącą fundację, zarejestrowanych przed tamtejszym Sądem (dotychczas zarejestrowano 33 takich spraw). Sposób działania skarżącej jest w tych sprawach taki sam – wniosek o udostępnienie informacji publicznej wysyłany jest zbiorczą wiadomością elektroniczną do wielu adresatów, a następnie do Sądu wywodzona jest skarga na bezczynność tych podmiotów o takiej samej treści, z uwzględnieniem niewielkich odmienności dotyczących konkretnych spraw. W ocenie Sądu pierwszej instancji powyższe uzasadnia zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego skarżącą fundację jedynie w niewielkiej części, uwzględniając jego minimalny nakład pracy, jak i seryjność oraz nieskomplikowany charakter inicjowanych spraw. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła skarżąca Fundacja, wnosząc o zmianę postanowienia w skarżonej części poprzez zasądzenie od organu na rzecz Fundacji dodatkowo kwoty 430 zł (t.j. różnicy pomiędzy należnymi 480 zł a zasądzonymi dotychczas 50 zł), wskutek czego postanowienie zawarte w pkt 3 sentencji wyroku - po korekcie instancyjnej - powinno przyznać łącznie od organu kwotę 597 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W świetle art. 205 § 2 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe (tj. wpis, opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków) oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Stosownie zaś do art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wykładnia art. 206 p.p.s.a. pozwala przyjąć, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy w danych okolicznościach sprawy przepis ten może mieć zastosowanie, zaś katalog okoliczności uzasadniających miarkowanie lub odstąpienie od zasądzenia kosztów ma charakter otwarty, na co wskazuje zwrot "w szczególności" (zob. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2017, s. 797-800, komentarz do art. 206). W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest odpowiednie, precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji zmiarkował zwracaną kwotę wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą na podstawie art. 206 p.p.s.a., mając na uwadze to, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu analogicznych inicjowanych przez skarżącą fundację, zarejestrowanych przed tamtejszym Sądem. Sposób działania skarżącej jest zdaniem Sądu w tych sprawach taki sam – wniosek o udostępnienie informacji publicznej wysyłany jest zbiorczą wiadomością elektroniczną do wielu adresatów, a następnie wywodzona jest skarga na bezczynność tych podmiotów o takiej samej treści, z uwzględnieniem niewielkich odmienności dotyczących konkretnych spraw. W ocenie Sądu pierwszej instancji powyższe uzasadnia zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego skarżącą fundację jedynie w niewielkiej części, uwzględniając jego minimalny nakład pracy, jak i seryjność oraz nieskomplikowany charakter inicjowanych spraw. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy. Uzasadnionym powodem miarkowania kosztów zastępstwa procesowego jest okoliczność wniesienia skarg w sprawach tożsamych co do okoliczności faktycznych i prawnych, przez co wymagających mniejszego nakładu pracy (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 czerwca 2016 r.; sygn. akt I OZ 544/16; z 1 lipca 2016 r.; sygn. akt II GZ 668/16; z 25 stycznia 2019 r.; sygn. akt I GZ 502/18; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym stwierdzić należy, że rozstrzygnięciu zawartemu w punkcie 3. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 18 maja 2022 r., sygn. akt II SAB/Bd 19/22, nie sposób zarzucić niezgodności z prawem. Sąd ten miał bowiem faktyczne i prawne podstawy do zastosowania art. 206 p.p.s.a., a swoje stanowisko w sposób odpowiedni uzasadnił. Skarżąca Fundacja, według danych zawartych w CBOSA na dzień orzekania, w istocie złożyła kilkadziesiąt skarg na bezczynność dyrektorów placówek, do których skierowała identyczny wniosek o udzielenie informacji publicznej. Następnie zaś wniosła podobne skargi na bezczynność organów - różnią się one nieznacznie w zakresie stanu faktycznego. W tych okolicznościach trudno uznać, że Sąd pierwszej instancji w sposób niezgodny z p.p.s.a. zastosował art. 206 tej ustawy. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie nie podzielił stanowiska zawartego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2022 r., sygn. akt III OZ 628/22, w którym Sąd ten w podobnej sprawie nie zgodził się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy i uchylił postanowienie Sądu pierwszej instancji oraz przyznał Fundacji zwrot kosztów sądowych w pełnej wysokości. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.