OSK 762/04

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2004-10-26

Skład orzekający: Janina Antosiewicz, Izabella Kulig-Maciszewska, Joanna Runge-Lissowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie wypłacone pracownikowi w związku z rozwiązaniem stosunku pracy za porozumieniem stron, na podstawie ponadzakładowego układu zbiorowego pracy, wyłącza prawo do świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu?
Ratio decidendi
Odszkodowanie wypłacone pracownikowi w związku z rozwiązaniem stosunku pracy za porozumieniem stron, na podstawie ponadzakładowego układu zbiorowego pracy, jest równoznaczne z odszkodowaniem za skrócenie okresu wypowiedzenia w rozumieniu art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Celem świadczenia przedemerytalnego jest łagodzenie skutków bezrobocia, a nie zapewnienie dodatkowego dochodu osobom, które otrzymały znaczące odszkodowanie z tytułu ustania zatrudnienia. Prawo do świadczenia przedemerytalnego nie przysługuje w okresie, za który pracownik otrzymał takie odszkodowanie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania Lidii Z. świadczeń przedemerytalnych od 3 stycznia 2001 r. Decyzja organu odwoławczego utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że skarżąca otrzymała odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia, co wyłączało jej prawo do świadczenia przedemerytalnego w tym okresie. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.), Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Joanna Runge-Lissowska, , Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Lidii Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 marca 2004 r. sygn. akt II SA/Wr 710/01 w sprawie ze skargi Lidii Z. na decyzję Wojewody O. z dnia 5 marca 2001 r. (...) w przedmiocie świadczeń przedemerytalnych oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 4 marca 2004 r. II SA/Wr 710/01 oddalił skargę Lidii Z. na decyzję Wojewody O. z dnia 5 marca 2001 r. (...), odmawiającą przyznania świadczeń przedemerytalnych. Sąd nie stwierdził naruszenia prawa przy wydaniu decyzji z dnia 5 marca 2001 r., utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta O. z dnia 31 stycznia 2001 r. odmawiającą przyznania Lidii Z. prawa do świadczenia przedemerytalnego od 3 stycznia 2001 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygania stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56/, w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela, ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej /Dz.U. nr 122 poz. 1323/. W myśl znowelizowanego art. 37l ust. 1 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zasiłki i świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień, z zastrzeżeniem art. 27 ust. 1 pkt 3-6 i ust. 2 pkt 2-4. Przepis art. 27 ust. 2 pkt 4 stanowi zaś, że zasiłek i świadczenie przedemerytalne przysługują bezrobotnemu po upływie okresu, za który otrzymał ekwiwalent, odprawę lub odszkodowanie, o których mowa w ust. 1 pkt 5 i 6. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 27 ust. 1 pkt 6 prawo do zasiłku nie przysługuje bezrobotnemu, który otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Prawo do świadczenia przedemerytalnego nie przysługuje więc w okresie, za który bezrobotny otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia /por. wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r. II SA 1021/01 - Lex nr 51007/. Dotyczy to także odszkodowania wypłaconego pracownikowi, z którym rozwiązano stosunek pracy w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 maja 2000 r. w sprawie ustalenia świadczeń przedemerytalnych dla osób zwolnionych z przyczyn dotyczących zakładu pracy z przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", objętego programem restrukturyzacji PKP /Dz.U. nr 40 poz. 464/ oraz par. 6 ponadzakładowego układu zbiorowego PKP, za okres wypowiedzenia, przysługujący temu pracownikowi. Nie ma podstaw do traktowania odszkodowania wypłaconego takiemu pracownikowi inaczej, niż odszkodowania w rozumieniu art. 36[1] kodeksu pracy. Celem tych odszkodowań jest rekompensata za wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy i za krótszy okres wypowiedzenia umowy o pracę. Sąd dokonując wykładni art. 27 ust. 1 pkt 6 oraz art. 27 ust. 2 pkt 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, uwzględnił uregulowanie art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, zgodnie z którym status bezrobotnego nie przysługuje osobom m.in. zatrudnionym lub uzyskującym dochody. Osoba nie będąca bezrobotnym nie ma prawa do świadczeń z tytułu bezrobocia. Świadczenie przedemerytalne ma zaś zagwarantować osobom pozbawionym wynagrodzenia za pracę dochód umożliwiający im utrzymanie się do czasu nabycia prawa do emerytury. Zgodnie z art. 36 par. 2 kodeksu pracy okres, za który przysługuje odszkodowanie, wlicza się do okresu zatrudnienia. W związku z tym nie sposób traktować osoby, która otrzymała odszkodowanie, jako quasi pracownika z jednej strony i osobę bezrobotną z drugiej /por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2003 r. II SA/Ka 1296/01 - nie publ./. Zdaniem Sądu dla charakteru prawnego tego odszkodowania nie ma znaczenia, czy strony rozwiązały stosunek pracy w drodze wypowiedzenia przez zakład pracy, czy też poprzez porozumienie stron, gdyż wypłacone odszkodowanie dotyczyło w rzeczywistości skrócenia, a w istocie całkowitego pozbawienia, przysługującego jej okresu wypowiedzenia i to w przedłużonym okresie 6 miesięcy. Stosunek pracy rozwiązano ze skarżącą z dniem 31 grudnia 2000 r. Wypłacono jej odszkodowanie za okres 6 miesięcy, tj. za okres od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 30 czerwca 2001 r. Mimo więc, że skarżąca zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Opolu w dniu 2 stycznia 2001 r., to prawo do świadczenia przedemerytalnego nabyła z dniem 1 lipca 2001 r. Sąd zaznaczył, że nie zostało zakwestionowane prawo wnioskodawczyni do świadczenia przedemerytalnego po upływie okresu, za który wypłacono odszkodowanie, tj. po 30 czerwca 2001 r., bowiem rozstrzygnięcie I instancji sprowadza się do odmowy przyznania wnioskodawczyni od dnia 3 stycznia 2001 r. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, że przy rozwiązaniu stosunku pracy za porozumieniem stron nie została spełniona przesłanka z art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy Sąd stwierdził, iż zaaprobowanie jej stanowiska doprowadziłoby do sytuacji, w której za ten sam okres pobrałaby ona odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia stosunku pracy i świadczenie przedemerytalne. Byłoby to sprzeczne z przytoczonymi wyżej przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r., nowelizująca m.in. ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, uchwalona została pod rządami ustawy z dnia 30 grudnia 1950 r. o wydawaniu Dziennika ustaw Rzeczypospolitej Polskiej i Dziennika Urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" /Dz.U. nr 58 poz. 524 ze zm./. Przepis art. 8 noweli, ustalający datę wejścia tej noweli w życie na dzień 1 stycznia 2001 r., nie jest sprzeczny z art. 4 ustawy o wydawaniu Dziennika Ustaw i Dziennika Urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Konstytucyjność ww. art. 8 ustawy nowelizującej nie została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny, organ uprawniony do badania zgodności ustaw z Konstytucją, na mocy art. 188 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W tej sytuacji brak "vacatio legis" nie uprawniał organów administracyjnych do rozstrzygania, po dniu 1 stycznia 2001 r., na podstawie poprzedniego stanu prawnego. Zdaniem Sądu wprowadzona nowelą z dnia 22 grudnia 2000 r. zmiana nie miała wpływu na uprawnienia skarżącej i rozstrzygnięcie sprawy. W obu stanach prawnych, tj. w obowiązującym do dnia 3l grudnia 2000 r. i po tej dacie, ocena otrzymanego przez skarżącą świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy powinna być jednakowa, ponieważ otrzymane prze nią, na podstawie układu zbiorowego pracy świadczenie było i jest równoznaczne z odszkodowaniem, przewidzianym w art. 36 Kodeksu pracy /por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2001 r. II SA 3308/00 - Lex nr 77661/. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Lidia Z., reprezentowana przez radcę prawnego Krzysztofa K. i zaskarżając wyrok ten w całości zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i zastosowanie art. 37l ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i bezrobociu i w zw. z par. 6 ponadzakładowego układu zbiorowego pracowników PKP przez przyjęcie, że skarżąca korzystała ze skróconego okresu wypowiedzenia i tym samym, otrzymała odszkodowanie z tytułu skrócenia wypowiedzenia z art. 36[1] Kp. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji ostatecznej i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta O.; względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych. W uzasadnieniu skargi wywodzi się, że dokonana przez Sąd wykładnia jest sprzeczna z istotą, zamierzeniem i funkcją przepisu art. 36[1] Kp, nadto cechuje ją niedopuszczalny stopień dowolności, na który nie pozwala ani brzmienie ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, ani Kodeks pracy, który w sposób precyzyjny posługuje się terminami i przypisuje im określone świadczenie. Sąd przy tym pomija istotne elementy takie jak treść świadectwa pracy i zastosowanie przepisów par. 6 i 7 ponadzakładowego układu zbiorowego w zestawieniu z art. 36[1] Kp i art. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych warunkach rozwiązywania z pracownikami umów o pracę. Paragraf 6 ponadzakładowego układu zbiorowego pracy stanowi: 1. jeżeli rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy zawartego na czas nieokreślony następuje z przyczyn leżących po stronie pracodawcy określonych w art. 36[1] Kp, a strony stosunku pracy ustalą wcześniejszy niż jeden miesiąc termin rozwiązania stosunku pracy, to pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia liczonego jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, 2. odszkodowanie, o którym mowa w ust. 2 przysługuje pracownikowi, który przepracował w przedsiębiorstwie PKO nieprzerwanie co najmniej 10 lat. Z treści powyższego przepisu jasno wynika, że ponadzakładowy układ zbiorowy nie odwołuje się kompleksowo do konstrukcji art. 36[1] Kp, a jedynie wskazuje na przyczyny leżące po stronie pracodawcy określone w powyższym przepisie. W kwestii, o jakie przyczyny chodzi - zdaniem strony wnoszącej kasację - wskazać należy na brzmienie przepisu art. 36[1] Kp z roku 2001 oraz odwołać się należy do brzmienia ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami umów o pracę ... . W myśl art. 36[1] Kp jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony następuje z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy, określonych w odrębnych przepisach, pracodawca może, w celu wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę, skrócić okres trzymiesięcznego wypowiedzenia, najwyżej jednak do jednego miesiąca; w takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za pozostałą część okresu wypowiedzenia. Jak wynika z przytoczonej treści przyczynami, o których mowa w art. 36[1] Kp uzasadniającymi rozwiązanie umowy o pracę są: 1. ogłoszenie upadłości, 2. likwidacja pracodawcy, 3. zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy. Jeżeli idzie o przyczyny dotyczące pracodawcy to odwołać się należy do ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami umów o pracę ... . Art. 1 ust. 1 wskazuje, że przyczynami dotyczącymi pracodawcy są: - zmiany organizacyjne, - produkcyjne, - technologiczne w tym także, gdy zmiany te następują w celu poprawy - warunków środowiska naturalnego. Trudno podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, aby przy redakcji par. 6 ponadzakładowego układu zbiorowego pracy przepis powyższy odwoływał się również do drugiej jego części gdzie jest mowa o skróceniu okresu wypowiedzenia. Zdaniem Sądu przepis ten stwarza możliwość rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem, w oderwaniu od zasad, o których mowa w art. 36[1] Kp, a jedynie na podstawie przyczyn określonych w powyższym przepisie. Podkreślenia wymaga, że powołany wyżej przepis nie odnosi się słowem do kwestii rozwiązania umowy, co do sposobu /porozumienie, wypowiedzenie/ ani do kwestii instytucji skrócenia okresu wypowiedzenia, które to rozwiązanie jest rozwiązaniem szczególnym, jeżeli idzie o termin ustania stosunku pracy. Zwrócić należy uwagę, że o powyższym rozwiązaniu wprost jest mowa w par. 7 pkt 2 ponadzakładowego układu zbiorowego pracy. Wniosek z redakcji ww. przepisów może być jeden, a mianowicie, że nie można stawiać znaku równości między odszkodowaniem jakie otrzymała skarżąca a odszkodowaniem z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia /par. 6 i par. 7/.Wskazać również należy, że ustawodawca w art. 36 par. 6 kodeksu pracy przewidział możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę po dokonaniu wypowiedzenia niemniej jednak nie jest to pojęcie równoznaczne ze skróceniem okresu wypowiedzenia w rozumieniu art. 36[1] Kp, co dostrzega również ponadzakładowy układ zbiorowy pracy w pkt 2 par. 7. Istotną okolicznością, której Sąd nie dostrzega jest, że aby można było mówić o zastosowaniu art. 36[1] Kp /na marginesie dodać należy, że podobnie w przypadku art. 36 par. 6 Kp/ jest konieczność zaistnienia jednostronnej czynności, jaką jest oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę zwane wypowiedzeniem. Norma art. 36[1] par. 1 Kp dotyczy wyłącznie jednostronnego skrócenia przez pracodawcę trzymiesięcznego wypowiedzenia i nie obejmuje wypadków, gdy skrócenie okresu wypowiedzenia następuje w drodze porozumienia stron, nawet wtedy, gdy inicjatywa zawarcia takiego porozumienia wychodzi od pracodawcy. Oświadczenie woli pracodawcy o skróceniu okresu wypowiedzenia w trybie art. 36[1] par. 1 Kp może być złożone tylko łącznie z wypowiedzeniem umowy o pracę, a nie w okresie późniejszym /wyrok SN z dnia 19 grudnia 1990 r., I PR 391/90 - OSNCP 1992 nr 11 poz. 206/. Skrócenie okresu wypowiedzenia przewidzianego w art. 36[1] Kp następuje wyłącznie z inicjatywy pracodawcy, który może podjąć tego rodzaju decyzję, tylko w przypadkach wymienionych w tym przepisie. Rozszerzenie tego uprawnienia stanowiłoby naruszenie prawa podobnie jak i rozszerzenie katalogu przyczyn, a także odejście od skrócenia w sposób dopuszczalny terminu wypowiedzenia. Art. 36[1] par. 1 Kp wprost wskazuje, że skrócenie okresu wypowiedzenia może nastąpić najwyżej do miesiąca czasu. Mając na uwadze powyższe nie sposób zauważyć, że do kwalifikacji rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 36[1] Kp brak jest w niniejszym stanie faktycznym wszystkich przesłanek, których zaistnienie warunkuje przyjęcie konstrukcji wyżej wskazanego przepisu a to: 1. brak oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę - wypowiedzenia, 2. brak jednoczesnego oświadczenia pracodawcy o skróceniu okresu wypowiedzenia, 3. brak zachowania minimalnego okresu wypowiedzenia - jednego miesiąca. O sposobie rozwiązania umowy o pracę stanowi treść oświadczenia, natomiast dokumentem potwierdzającym jest świadectwo pracy. W świadectwie tym oprócz informacji dot. wymiaru czasu pracy, liczby dni urlopu wypoczynkowego, należności ze stosunku pracy itp. winny znaleźć się informacje o okresie, za który pracownikowi przysługuje odszkodowanie w związku ze skróceniem okresu wypowiedzenia stosunku pracy na podstawie art. 36[1] Kp. Analiza stanu faktycznego sprawy prowadzi do wniosku, że nie doszło do złożenia przez pracodawcę wypowiedzenia umów o pracę, a tym samym skrócenia okresu wypowiedzenia, czego dowodem świadectwa pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny modyfikować treść stosunku pracy, a w szczególności zastąpić oświadczenie w przedmiocie rozwiązania umowy o pracę i w sposób dowolny przyjąć, że odszkodowanie wypłacone skarżącym ma charakter odszkodowania z art. 36[1] Kp. Zadaniem skarżącego katalog przyczyn zawartych w art. 27 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest katalogiem zamkniętym i w związku z tym decyzję odmowną może uzasadniać zaistnienie przesłanek, o których mowa w powyższym przepisie. Skoro ustawodawca nie wymienia odszkodowań w formie w jakiej otrzymała je skarżąca to brak jest podstawy do wydania decyzji odmownej w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego. Gdyby wolą ustawodawcy było zaliczenie w poczet okoliczności wyłączających prawo do świadczenia przedemerytalnego odszkodowania, o jakim mowa w par. 6 ponadzakładowego układu zbiorowego to miałoby to odzwierciedlenie w ustawie. Przepis art. 92 par. 2 Kp pozwala na korzystniejsze kształtowanie warunków stosunku pracy, z czego nie można w niniejszej sprawie stawiać skarżącym zarzutu. W wywodach skargi używa się często liczby mnogiej, a to ze względu na identyczną sprawę /OSK 761/04 dot. Antoniny K./, w której sporządzono taki sam środek prawny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Kontrola instancyjna, dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny na skutek wniesionej skargi kasacyjnej sprowadza się, z racji unormowania zamieszczonego w art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzi nieważność postępowania, którą Sąd uwzględnia z urzędu. Ten ostatni przypadek w sprawie nie zachodzi; rozpoznając więc skargę kasacyjną w granicach podniesionych w niej zarzutów Sąd ocenił, iż nie są one zasadne. Prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny jako podstawę rozstrzygnięcia przyjął przepisy art. 37l ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 6 i art. 27 ust. 2 pkt 4w ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./ w brzmieniu po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22 grudnia 2000 r. /Dz.U. nr 122 poz. 1623/ i dokonał prawidłowej ich wykładni. Zgodnie ze znowelizowanym przepisem art. 37l ust. 2 tej ustawy zasiłki i świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po zarejestrowaniu się osoby uprawnionej w powiatowym urzędzie pracy, albo od następnego dnia po złożeniu wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień, z zastrzeżeniami art. 27 ust. 1 pkt 3-6 i ust. 2 pkt 2-4. W niniejszej sprawie zastosowanie miał przepis art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy, pozbawiający bezrobotnego prawa do zasiłku, jeżeli otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Trafnie Sąd rozciągnął działanie tego przepisu również na przypadek skarżącej, z którą rozwiązano stosunek pracy w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 maja 2000 r. w sprawie ustalenia świadczeń przedemerytalnych dla osób zwolnionych z przyczyn dotyczących zakładu pracy z przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", objętego programem restrukturyzacji PKP /Dz.U. nr 40 poz. 464/, a do której miał zastosowanie par. 6 ponadzakładowego układu zbiorowego /przewidujący w przypadku rozwiązania z pracownikiem stosunku pracy zawartego na czas nie określony z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, określonych w art. 36[1] Kp, odszkodowanie w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia/, a która wobec rozwiązania z nią stosunku pracy w dniu 22 grudnia 2000 r. za porozumieniem stron z dniem 31 grudnia 2000 r., otrzymała odszkodowanie w wyżej określonej wysokości. Zarzuty skargi kasacyjnej, iż wobec rozwiązania stosunku pracy ze skarżącą za porozumieniem stron oraz uzyskania przez nią odszkodowania na podstawie par. 6 ponadzakładowego układu zbiorowego nie ma do niej zastosowania przepis art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie są zasadne. Przedstawioną w skardze próbę wykładni gramatycznej tego przepisu w powiązaniu z art. 36[1] Kp Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybioną, gdyż godziłaby ona w cele dla których ustanowiono świadczenie. W przepisie art. 36[1] Kp jest mowa o przysługującym pracownikowi w przypadku zmniejszenia zatrudnienia odszkodowaniu za skrócenie okresu trzymiesięcznego wypowiedzenia najwyżej do jednego miesiąca. Z porównania treści przepisu art. 36[1] Kp z par. 6 ponadzakładowego układu zbiorowego strona wywodzi, iż do pracowników PKP korzystających ze zwolnienia w drodze porozumienia stron nie może mieć zastosowania przepis art. 27 ust. 1 pkt 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, gdyż w tym ostatnim mowa jest o skróceniu okresu wypowiedzenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dla określenia charakteru prawnego otrzymanego przez skarżącą odszkodowania nie ma znaczenia czy stosunek pracy został rozwiązany za wypowiedzeniem, czy w drodze porozumienia stron. Istotnym jest natomiast, iż skarżąca wobec rozwiązania stosunku pracy w terminie wcześniejszym niż jeden miesiąc otrzymała odszkodowanie równoważne sześciomiesięcznemu wynagrodzeniu. Określając charakter tego świadczenia należy posłużyć się wykładnią celowościową. W art. 1 ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. stanowi o zadaniach państwa w zakresie łagodzenia skutków bezrobocia, zatrudnienia oraz aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych i innych osób poszukujących pracy. Świadczenia przyznawane na podstawie art. 37l ust. 2 ustawy przewidziane są więc dla osób, które po ustaniu zatrudnienia pobawione zostały niezbędnych środków utrzymania. Nie jest to świadczenie z zakresu stosunku pracy, lecz takie, które służy łagodzeniu skutku niewykonywania pracy i pozbawienia stałych źródeł dochodu. Nie można więc do kręgu takich osób zaliczyć skarżącej, która otrzymała odszkodowanie w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia. Za takim rozumieniem przepisów art. 27 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 37l ust. 2 ustawy przemawia także treść art. 27 ust. 2 pkt 4 ustawy, nakazujący przyznanie zasiłku osobie, która pobrała odszkodowanie po upływie okresu za który przyznano jej to odszkodowanie. U podstaw takiej regulacji legła zasada nie łączenia jednoczesnego pobierania świadczeń, wynikających ze stosunku pracz ze świadczeniami przysługującymi na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. Powyższa wykładnia, stosowana przez Naczelny Sąd Administracyjny, pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w wielu orzeczeniach nie straciła również obecnie swej aktualności. Z powyższych względów uznając trafność zaprezentowanej w zaskarżonym wyroku wykładni i prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny - Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w oparciu o przepis art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło