III RN 180/01

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Marka K. na wynik kontroli Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w P. z dnia 15 września 2000 r., (...) w przedmiocie certyfikacji na znak bezpieczeństwa, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 15 października 2002 r., rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 13 lutego 2001 r., I SA/Po 3217/00 - uchyla zaskarżone postanowienie. W wyniku kontroli skarbowej, wydanym w dniu 15 września 2000 r., Inspektor Kontroli Skarbowej w P. stwierdził, że prowadzone przez Marka K. przedsiębiorstwo "M." w L. wprowadziło w 1998 roku do obrotu bez wymaganego certyfikatu kartonaże z tektury falistej służące celom spożywczym o łącznej ilości 356.263 sztuki o wartości 292.255,88 zł, a w 1999 roku 268.323 sztuki o wartości 208.863,33 zł, co stanowiło naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji i podlegało sankcji ekonomicznej określonej w art. 26 ustawy, tj. obowiązkowi wpłaty do budżetu Państwa kwoty stanowiącej równowartość 100 procent sumy uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanych wyrobów. Przedsiębiorca Marek K. zwrócił się do Inspektora Kontroli Skarbowej w dniu 21 października 2000 r. z wnioskiem o usunięcie naruszenia prawa. Jego zdaniem ustawodawca w art. 26 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji nie określił konkretnie kto ponosi konsekwencje wynikające z wymierzenia sankcji na podstawie tego przepisu: dostawca, czy odbiorca. Istotne jest więc to, że odbiorca kartonów /ZPC "W." S.A. K./, składając zamówienie nie określił końcowego przeznaczenia dostarczanych opakowań, a także mimo braku odpowiedniej adnotacji na kartonach świadomie wprowadził do obrotu kartonaże bez wymaganego certyfikatu na znak bezpieczeństwa. Inspektor Kontroli Skarbowej Urzędu Kontroli Skarbowej w P. w piśmie z dnia 9 listopada 2000 r. stwierdził, że wynik kontroli skarbowej nie narusza prawa, gdyż dokumenty źródłowe /faktury sprzedaży oraz materiały zebrane w ramach pomocy prawnej przez Urząd Skarbowy w K./ stanowią dowód, iż PPHU "M." w latach 1998 i 1999 nie posiadało certyfikatów na znak bezpieczeństwa na produkowane i wprowadzone do obrotu kartony z tektury falistej do celów spożywczych. W skardze skierowanej w dniu 5 lutego 2001 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu przedsiębiorca Marek K. wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem i uchylenie zaskarżonego wyniku kontroli oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyniku kontroli, przytaczając argumentację zawartą w piśmie wzywającym Inspektora Kontroli Skarbowej do usunięcia naruszenia prawa. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny -Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, odrzucił skargę. W uzasadnieniu stwierdził, że wynik kontroli wydany w sprawie certyfikacji na znak bezpieczeństwa nie przyznaje uprawnień ani też nie nakłada obowiązków co oznacza, że nie podlega - stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 4 powołanej wyżej ustawy - zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Od powyższego postanowienia Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie: 1/ art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, zwanej dalej ustawę o Naczelnym Sądzie Administracyjnym; 2/ art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 3/ art. 27 ust. 2 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Rewizja nadzwyczajna zawierała wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono, że wynik kontroli, o który chodzi w sprawie zawierał ustalenia uchybienia kontrolowanego przedsiębiorcy i określenie kwoty pieniężnej, którą - jako sankcję ekonomiczną za te uchybienia -powinien kontrolowany wpłacić do budżetu państwa, stosownie do obowiązku wynikającego z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji /Dz.U. nr 55 poz. 250 ze zm./. Jest to więc akt z zakresu administracji publicznej o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, gdyż dotyczy stwierdzenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Podniesiono także, że stanowisko zaskarżonego postanowienia pozostaje w sprzeczności z dotychczasową linią orzecznictwa /postanowienie NSA z dnia 30 czerwca 1998 r., I SA/Łd 118/98 - ONSA 1999 Nr 1 poz. 38, uchwała NSA z dnia 7 grudnia 1998 r., FPS 18/98 - ONSA 1999 Nr 2 poz. 43 oraz postanowienie z dnia 2 lutego 1999 r., III RN 107/99 - OSNAPU 2000 nr 18 poz. 677/. Zdaniem rewidującego rozstrzygnięcie zawarte w kwestionowanym postanowieniu, odrzucającym skargę w sprawie należącej niewątpliwie do właściwości tego Sądu, pozostaje w sprzeczności z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skontrolowany przez inspektora kontroli skarbowej przedsiębiorca w wyniku orzeczenia Sądu z dnia 13 lutego 2001 r. został bowiem pozbawiony zagwarantowanego Konstytucją RP prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Tym samym została zamknięta droga sądowego dochodzenia ewentualnie naruszonych praw. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Wynikające z rewizji nadzwyczajnej zagadnienie prawne dotyczy zakresu właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 16 ust. 1 pkt ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, przewidującym, że sąd ten orzeka w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W odniesieniu do okoliczności rozpatrywanej sprawy nie jest kontrowersyjne i nie budzi żadnych wątpliwości to, że wydanie wyniku kontroli skarbowej mieści się w kategorii czynności z zakresu administracji publicznej. Jest to bowiem sformalizowana czynność podejmowana w określonej przez ustawę procedurze przez wyposażony do tego w odpowiednią kompetencję organ kontroli /por. w tej kwestii szczegółowe wyjaśnienia przedstawione w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 1998 r. FPS 18/98 - ONSA 1999 Nr 2 poz. 43 oraz w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1999 r. III RN 107/99 - OSNAPU 2000 nr 18 poz. 677/. Wbrew zaskarżonemu postanowieniu, natomiast z pełną aprobatą stanowiska Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy uznać, że taki wynik kontroli jak ten, którego dotyczy rozpatrywana sprawa jest nie tylko czynnością z zakresu administracji publicznej ale odpowiada także pozostałym kryteriom czynności kwalifikowanej w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, gdyż stwierdza on obowiązek kontrolowanego, który wynika z przepisów prawa. Podkreślenia w tym kontekście, wymagają przede wszystkim aspekty materialnoprawne przedmiotowego wyniku kontroli. Wydany w trybie przewidzianym w przepisach ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /Dz.U. nr 100 poz. 442 ze zm. - w szczególności na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 2 tej ustawy/ wynik kontroli stanowi bowiem określoną, stosownie do wymagań art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji, konkretyzację obowiązku wynikającego dla kontrolowanego przedsiębiorcy z art. 26 ust. 2 powyższej ustawy. W myśl tego przepisu przedsiębiorca, który wykonał usługę nie posiadając wymaganego certyfikatu na system jakości lub wykonywał usługę niezgodnie z wymaganiami stanowiącymi podstawę wydania takiego certyfikatu, jest obowiązany wpłacić do budżetu państwa kwotę stanowiącą 100 procent sumy uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanej usługi. Stwierdzenia tego wynikającego z ustawy obowiązku, dotyczy przedmiotowy wynik kontroli w którym ustalono stan faktyczny uchybienia i określono wszystkie wynikające z ustawy, elementy "sankcji ekonomicznej" Z powyższych przyczyn uznając, że rewizja nadzwyczajna Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego ma oczywiście uzasadnione podstawy Sąd Najwyższy uwzględnił ją przy odpowiednim zastosowaniu art. 393[13] par. 1 Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. /Dz.U. 43 poz. 189 ze zm./.