I SA/Bk 1/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Włodzimierz Witold Kędzierski, Sędziowie sędzia NSA Janusz Lewkowicz, asesor WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2005 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie klasyfikacji taryfowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego A. B. kwotę 2.055 zł (słownie: dwa tysiące pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. B. zgłosił w dniu [...] kwietnia 2003 r. do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym używany samochód marki Ford [...] o pojemności [...] cm3, klasyfikując go wg kodu [...] jako samochód ciężarowy. Do zgłoszenia celnego załączono m.in. świadectwo przewozowe, fakturę zakupu, deklarację wartości celnej, belgijski dowód rejestracyjny samochodu z tłumaczeniem oraz dokument identyfikacyjny pojazdu zarejestrowanego po raz pierwszy za granicą. W następstwie kontroli powyższych dokumentów oraz przeprowadzonej rewizji celnej Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] uznał, że przedmiotowy samochód powinien być sklasyfikowany pod kodem [...] (po sprostowaniu błędu postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r.) jako samochód osobowy, a nie jak to wynika ze zgłoszenia celnego, jako samochód ciężarowy. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż importowany samochód posiada pięć miejsc siedzących. Za siedzeniem kierowcy i pasażera znajduje się trzyosobowy rząd foteli. W samochodzie nie ma ściany oddzielającej kierowcę od tylnego rzędu foteli, ściana tylna znajduje się natomiast za drugim rzędem foteli. Pojazd posiada tapicerkę dachu wraz z oświetleniem nad tylnymi siedzeniami oraz tapicerkę podłogi. Zdaniem organu jest to, więc pojazd zasadniczo przeznaczony do przewozu osób, jak i towarów. Tego typu pojazdy, zgodnie z Wyjaśnieniami do taryfy celnej stanowiącymi załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 sierpnia 1999 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 830), objęte są wg kodu PCN pozycją 8703 jako samochody osobowe. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od tej decyzji Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] marca 2004 r. [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji stwierdził, iż z dołączonej przez Skarżącego na etapie postępowania odwoławczego ekspertyzy stanu technicznego pojazdu z dnia [...] kwietnia 2003 r. oraz opinii technicznej z dnia [...] lutego 2004 r. wynika ten sam opis stanu technicznego i wyposażenia przedmiotowego pojazdu, jak z dokumentu rewizji celnej. Inna jest natomiast jego kwalifikacja i do tego też sprowadza się istota powstałego w sprawie sporu. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że dla wydawania decyzji w sprawie wymiaru długu celnego, w których m.in. orzeka się o klasyfikacji importowanych towarów, na mocy art. 280 i 283 ustawy Kodeks celny, zostali powołani wyłącznie dyrektorzy izb celnych oraz naczelnicy urzędów celnych. Dla potrzeb celnych podstawą prawną wydawanych decyzji są wyłącznie przepisy prawa celnego, w tym dla potrzeb klasyfikacji towarowej wiążące są postanowienia dotyczące nomenklatury towarowej nawet wówczas, gdyby towary traktowane były odmiennie w innych przepisach, publikacjach czy opiniach rzeczoznawców. Przepisów celnych i zawartych tam ocen nie mogą zastępować przepisy stosowane dla potrzeb z innych dziedzin, np. rejestracji pojazdów. Zdaniem organu odwoławczego dokonywanie klasyfikacji towarów dla potrzeb celnych jest w istocie stosowaniem prawa materialnego, a więc czynnością zastrzeżoną dla organów celnych. W związku z powyższym informacje zawarte w przedłożonych przez pełnomocnika Strony ekspertyzach stanu technicznego pojazdu oraz w pozostałych dokumentach, iż jest to samochód ciężarowy nie mogą być wiążące do określenia właściwego kodu PCN. Dyrektor Izby Celnej w B. stwierdził, że z opisu przedmiotowego pojazdu wynika, iż przeznaczony jest on zarówno do przewozu osób i towarów. Komentarz do pozycji 8703 zawarty w Wyjaśnieniach do Taryfy celnej definiuje samochody przeznaczone do przewozu najwyżej 9 osób (wraz z kierowcą), których wnętrze może być używane bez zmiany konstrukcji do przewozu zarówno osób, jak i towarów, jako samochody osobowo-bagażowe. Treść pozycji 8703 jednoznacznie wskazuje, że obejmuje ona zarówno samochody przeznaczone zasadniczo do przewozu osób, jak również samochody osobowo-towarowe (kombi). Organ odwoławczy podkreślił, że w sytuacji, gdy do pozycji 8704 Taryfy celnej zalicza się wyłącznie samochody ciężarowe, zaś do pozycji 8703 samochody osobowe oraz osobowo-towarowe oczywistym jest, że przedmiotowy samochód jako osobowo-towarowy należało zaliczyć do pozycji 8703. Na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. pełnomocnik Skarżącego złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucał organom celnym naruszenie przepisów art. 13 § 3 i § 5 Kodeksu celnego oraz dokonanie błędnej interpretacji regulacji Polskiej Nomenklatury Towarowej Handlu Zagranicznego PCN. Skarżący zarzucił też decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. pominięcie przepisów art. 2 pkt 40 i 42 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz.515) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32 poz. 262). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w decyzji dodając jednoczenie, iż pobór podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego w imporcie reguluje art. 54 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA/Bk 122/04 oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej w B., iż w przedmiotowej sprawie spór nie dotyczy przyjętego w wydanych decyzjach opisu stanu technicznego oraz wyposażenia importowanego samochodu, a faktycznie sprowadza się do odmiennej oceny, co do klasyfikacji tego towaru w Taryfie Celnej. Sąd uznał, że jeżeli opis stanu technicznego i wyposażenia importowanego pojazdu nie budzi wątpliwości, to jego klasyfikacja do odpowiedniej pozycji Taryfy celnej jest w istocie etapem stosowania prawa. Sąd uznał również za chybiony zarzut Strony skarżącej o pominięciu przez organy celne przepisów art. 2 pkt 40 i 42 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32 poz. 262). Sąd podzielił pogląd wyrażony w orzecznictwie NSA (między innymi wyroki przywołane przez organ celny w odpowiedzi na skargę), iż dla potrzeb celnych podstawą prawną wydawanych decyzji są wyłącznie przepisy prawa celnego, w tym postanowienia nomenklatury towarowej. Podstawą tego rozstrzygnięcia nie mogą być przepisy dotyczące ruchu drogowego, bowiem prawo celne zawiera w tym zakresie kompletne unormowania. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 13 § 5 Kodeksu Celnego klasyfikację towarów w taryfie celnej określa kod taryfy celnej. Przyjęta w tej sprawie przez organy celne pozycja 8703 PCN obejmuje samochody przeznaczone zasadniczo do przewozu osób, jak również samochody osobowo-towarowe (kombi). Z wyjaśnień do Taryfy celnej (załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 sierpnia 1999 r. - Dz. U. z 1999 r. Nr 74, poz. 830) wynika, że pozycja ta obejmuje samochody przeznaczone do przewozu najwyżej 9 osób (wraz z kierowcą), których wnętrze może być używane bez zmiany konstrukcji do przewozu zarówno osób, jak i towarów, jako samochody osobowo-bagażowe. Natomiast wnioskowana przez Stronę skarżącą pozycja 8704 PCN obejmuje samochody ciężarowe. Z niekwestionowanych ustaleń organów celnych wynika, iż importowany samochód posiada wydzieloną część służącą wyłącznie do przewozu osób, a oddzielnie także przestrzeń bagażową. W opinii Sądu organy celne zasadnie przyjęły, iż jest to samochód osobowo-towarowy, a nie samochód ciężarowy. Nie ma w tym zakresie znaczenia, do jakich celów importer będzie go używał. Sam fakt, iż przedmiotowy samochód ma wydzieloną przestrzeń osobową wyklucza zaklasyfikowanie go do samochodów ciężarowych. W wydanych rozstrzygnięciach Sąd nie dopatrzył się, zatem naruszenia przywołanych w skardze przepisów art. 13 § 3 i § 5 Kodeksu celnego. Skarżący, działając przez pełnomocnika W. B. W. wniósł od tego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie: • art. 13 § 3 i § 5 Kodeksu celnego z dnia 9 stycznia 1997 r. (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 75 poz. 802 ze zm.) przez jego błędne zastosowanie; • § l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. z 2002 r. Nr 226, poz. 1885) przez błędną interpretację; • § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 sierpnia 1999 r. w sprawie wyjaśnień do Taryfy celnej (Dz. U. Nr 74, poz. 830 ze zm.) przez błędną interpretację; • art. 2 pkt 40 i 42 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515) przez pominięcie zastosowania tego przepisu oraz Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262); • naruszenie art. 120 i 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, póz. 926 ze zm.) przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a także niezastosowanie art. 34 ust. l ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) w związku z art. 2 i art. 3 w/w ustawy oraz w związku z załącznikiem Nr 6 do tej ustawy. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący w skardze kasacyjnej przywołał treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2001 r. sygn. akt V SA 3399/00 (opublikowany: System Informacji Prawniczej LEX nr 51307) zgodnie, z którym "klasyfikacja towarów w Scalonej Nomenklaturze podlega warunkom określającym zasady, na których jest oparta oraz ogólnym regułom zapewniającym, że dany towar jest zawsze klasyfikowany do jednej i tej samej pozycji lub podpozycji z wyłączeniem wszystkich innych, które mogłyby być brane pod uwagę. (...)". W przytoczonym wyroku Sąd powołał się na niemiecki dokument celny, jako rozstrzygający o kwalifikacji do odpowiedniej pozycji Scalonej Nomenklatury. Podkreślono, że sprowadzony przez Skarżącego samochód marki Ford [...] w belgijskim dowodzie rejestracyjnym miał zapisane, iż jest to samochód ciężarowy. Skarżący wskazał, że w pozycji 8703, do której zakwalifikowano sprowadzony samochód zalicza się stosownie do Wyjaśnień do Taryfy celnej samochody osobowo-towarowe tj. samochody typu kombi, natomiast samochód, którego dotyczy skarga kasacyjna nie jest pojazdem typu kombi. Podkreślono, że sprowadzony samochód zgodnie z brzmieniem art. 2 pkt 42 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest samochodem ciężarowym i spełnia kryteria techniczne dla samochodów ciężarowych określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Wskazano również, że stosownie do Wyjaśnień do Taryfy celnej, pozycja 8704 obejmuje zwykłe ciężarówki i furgony oraz ciężarówki i furgony dostawcze wszelkiego rodzaju i z uwagi na cechy przedmiotowe pojazdu powinien on być zakwalifikowany, jak uczyniono to pierwotnie w procedurze dopuszczenia do obrotu w/w pojazdu do kodu [...]. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 października 2004 r. sygn. akt GSK 1069/04 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Rozpatrując skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "organy celne - jeśli nie przeprowadziły dowodu przeciwko treści dokumentu - były związane jego treścią, w tym także ewentualnym stwierdzeniem, że dopuszczony do procedury celnej samochód jest samochodem ciężarowym. Organ odwoławczy celny, a także Sąd orzekający o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia nie mogą przyjąć, że przedmiotem importu był inny, niż ciężarowy pojazd, a w szczególności samochód osobowy lub osobowo-towarowy - kombi, skoro nie dysponowały innymi wiarogodnymi środkami dowodowymi". Ponadto Sąd wskazał, ze zarówno taryfa celna ani też Wyjaśnienia do taryfy celnej nie zawierają autonomicznej definicji pojazdu osobowego i ciężarowego. Podkreślono, że w przypadku braku definicji legalnych w prawie celnym brak jest przesłanek, by te pojęcia rozumieć inaczej, niż w innej gałęziach prawa administracyjnego, z której pochodzą i w której ukształtowały się (w omawianym przypadku pojęcia samochód osobowy i ciężarowy definiuje ustawa Prawo o ruchu drogowym). Wojewódzki Sad Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Mając na uwadze treść art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wyroku stwierdził, że "organ prowadzący postępowanie nie może w sposób dowolny oceniać ani kwestionować treści dokumentu, nie przeprowadzając na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej dowodu przeciwko prawdziwości zawartym w dokumencie informacjom."(...). W konsekwencji uznano, że w sytuacji, gdy nie dysponowano innymi wiarygodnymi środkami dowodowymi za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia nie można było przyjąć, że przedmiotem importu był inny niż ciężarowy pojazd. Ponadto w wydanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w prawie celnym brak jest definicji legalnych "samochód osobowy" lub "samochód osobowo-ciężarowy" w związku z czym brak jest przesłanek, by pojęcia te rozumieć inaczej, niż w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), z której pochodzą, ukształtowały się i która je definiuje. Na podstawie definicji samochodu ciężarowego zawartej we wspomnianej ustawie Prawo o ruchu drogowym Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że podnoszone przez organy celne, formalne kryterium, że sporny samochód może także przewozić osoby nie może wyłączać jego kwalifikacji, jako samochodu ciężarowego. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że organy pierwszej i drugiej instancji nie mogły uznać w wydanych decyzjach, że sprowadzony przez Skarżącego samochód marki Ford [...], który w belgijskim dowodzie rejestracyjnym miał zapisane, iż jest samochodem ciężarowym, powinien być sklasyfikowany pod kodem [...], jako samochód osobowy, a nie jak wynikało to ze zgłoszenia celnego jako ciężarowy nie przeprowadzając na podstawie art. 194 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa dowodu przeciwko prawdziwości zawartych w tym dokumencie informacji. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił również stanowiska Sądu i organów celnych, co do zakresu pojęcia autonomii prawa celnego i uznał za niedopuszczalne ograniczanie postępowania dowodowego (przeprowadzania jakichkolwiek dowodów, w tym z opinii biegłego) w procesie podejmowania decyzji z zakresu klasyfikacji taryfowej. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przepisów prawa procesowego mogących prowadzić do wadliwych ustaleń faktycznych, co do rodzaju importowanego samochodu, a co za tym idzie i błędnego jego zaklasyfikowania do pozycji PCN, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję. Rozpoznając ponownie sprawę organy celne ocenią dowody w postaci: • niemieckiego dowodu rejestracyjnego (Fabrzegbrief), wystawionego w kraju pochodzenia importowanego samochodu, • belgijskiego dowodu rejestracyjnego, • zaświadczenia z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] przedstawiciela producenta "Ford Polska" sp. z o.o., • ekspertyz biegłych z zakresu techniki pojazdowej i ustalą, w świetle posiadanych dowodów i dokumentów oraz ewentualnie innych, nieznanych dotąd okoliczności i wiarygodnych środków dowodowych, rodzaj sprowadzonego przez Skarżącego używanego samochodu w świetle taryfy celnej. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonego aktu wydano na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 2 ust. 2 i § 14 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).