I SA/Bk 100/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za trzeci i czwarty kwartał 2012 r. i pierwszy kwartał 2013 r. oraz określenie podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 2012 roku oraz od stycznia do marca 2013 roku p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. E. A. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podała, iż pozostaje częściowo na utrzymaniu matki H. P.. Źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest dochód z tytułu pracy na ¼ etatu w wysokości około 420 zł. Do majątku skarżącej należy mieszkanie o powierzchni [...] m2 (działalność firmy, zabezpieczone hipoteka na rzecz US). Poza tym skarżąca nie posiada żadnego innego majątku, zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Do jej miesięcznych wydatków należy zaliczyć opłacenie: energii elektrycznej – 160 zł, telefonu – 98 zł, czynszu – 398 zł i ubezpieczenia – 122 zł rocznie(k. 23-24). Pismem z dnia 15 lutego 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącą do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania oświadczenia, w którym należało wskazać czy pozostaje we wspólnym gospodarstwie z matka oraz ewentualnie wysokość uzyskiwanych dochodów i ponoszonych miesięczne wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem matki skarżącej oraz źródła finansowania pełnomocnika, a także tytułów prawnych do dwóch lokalów. Ponadto wezwano do nadesłania dokumentacji potwierdzającej podnoszone okoliczności m.in. w zakresie ponoszonych wydatków oraz uzyskiwanych dochodów. Dane powyższe były niezbędne do oceny stanu majątkowego wnioskodawczyni (k. 25). Wezwanie zostało doręczone prawidłowo dnia 20 lutego 2017 r. (k. 26), pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawczyni nie ustosunkowała się do wszystkich zawartych w nim pytań oraz nadesłała jedynie swoje zeznania podatkowe za 2015 i 2016 r. (k. 27-35). W oświadczeniu skarżąca podniosła, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, a jej dochód wynosi 500 zł. Miesięczne wydatki matki skarżącej są następujące: media i czynsz – 700 zł, zakup żywności – 1000 zł, ogrzewanie – 400 zł, lekarstwa i opieka medyczna – 400 zł, rata spłaty kredytu – 910 zł. Końcowo wnioskodawczyni podkreśliła, iż koszty profesjonalnego pełnomocnika finansuje z zaciągniętego kredytu (k. 27). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżąca wykazała, iż miesięczny dochód jego dwuosobowej rodziny wynosi około 1.000 zł (dochód skarżącej z ¼ etatu – 420,18 zł oraz matki – 500 zł brutto). Do majątku skarżącej należy mieszkanie o powierzchni [...] m2, (zabezpieczone hipoteka na rzecz US). Łącznie wydatki rodziny skarżącej, w tym matki wynoszą ponad 4.000 zł. Skarżąca mimo wezwania nie wskazała tytułów prawnych do dwóch lokali oraz nie przedstawiła dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, dochody uzyskiwane przez matkę skarżącej czy też wyciągów bankowych. Nie wskazała też w jakiej wysokości ma zaciągnięty kredyt na pokrycie kosztów pełnomocnika. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z brakiem odpowiedzi na cytowanie wezwanie z dnia 15 lutego 2017 r., uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie bowiem danych wskazanych we wniosku należy uznać, iż treść złożonego przez skarżącą oświadczenia dotyczącego jej sytuacji majątkowej, w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego przez jej rodzinę budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy podkreślić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legły rozbieżności między deklarowanym dochodem miesięcznym (obecnie 1.000 zł łącznie z matką) z wykazanymi wydatkami, które wynoszą ponad 4.000 zł. Zestawiając osiągnięty dochód z wykazanymi miesięcznymi wydatkami należało stwierdzić, iż wydatki te przekraczają znacznie deklarowane dochody. Skarżąca przy tym nie wykazała, aby zalegała ze spłatą bieżących rachunków czy też kredytu, który został zaciągnięty na pokrycie kosztów pełnomocnika z wyboru. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż skarżąca w złożonym oświadczeniu przedstawiła jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej rodziny, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje ona nieujawnionymi środkami finansowymi, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych, tym bardziej, iż ponosi ona koszty ustanowienia pełnomocnika. Okoliczność, że wykazane dochody nie pokrywają się z ponoszonymi wydatkami wskazuje, iż skarżąca nie udowodniła, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym bardziej, iż nie przedstawiła wszystkich żądanych dokumentów. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym i bez źródeł dochodu. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 946/04, zawarte w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu tego prawa. Orzeczenie sądu w kwestii przyznania prawa pomocy, zależy zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W konsekwencji, skoro strona nie wykazuje – ani w złożonym przez siebie wniosku o udzielenie prawa pomocy, ani też w odpowiedzi na wezwanie Sądu - że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania - jej wniosek należy oddalić. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 marca 2005r. (I OZ 6/05). Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.