I SA/Bk 13/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 roku p o s t a n a w i a przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. J. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k. 20) podając we wniosku, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną E. K. oraz dwójką dzieci. Źródło utrzymania rodziny wnioskodawcy stanowi w chwili obecnej przede wszystkim dochód uzyskiwany przez żonę wnioskodawcy, z tytułu wykonywania umowy o pracę w Sz. W. w Ł. w wysokości 1.799,91 zł netto (k. 36) oraz z tytułu umowy zlecenia w wysokości 1.000 zł brutto (k. 37). Wnioskodawca jest osobą bezrobotną. Dodatkowo podejmuje prace dorywcze, osiągając z tego tytułu około 400 zł miesięcznie (k. 35). Poza tym nie posiada żadnego majątku, zgromadzonych oszczędności czy też przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu swego wniosku skarżący wskazał, iż wraz ze swoją rodziną mieszkają w mieszkaniu o powierzchni [...] m2, które stanowi własność jego syna. Skarżący aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej, w tym działalności w postaci importu samochodów osobowych, a wobec niego prowadzone są postępowania egzekucyjne. Ponadto ma zadłużenie na rachunkach bankowych (k.20-22). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 27 stycznia 2009 roku J. K. oświadczył, że miesięczne wydatki ponoszone przez jego rodzinę związane z bieżącym utrzymaniem wynoszą w sumie 2.903 zł, w tym: energia elektryczna – 112 zł, woda – 88 zł, telefon stacjonarny – 60 zł, telefony komórkowe – 250 zł, czynsz – 353 zł, zakup żywności – 800 zł, lekarstwa i opieka medyczna – 370 zł, przedszkole – 220 zł, podręczniki i pomoce szkolne – 150 zł, artykuły chemiczne – 250 zł oraz odzież – 250 zł. Dodatkowo wnioskodawca podniósł, iż nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych i nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Jego rodzina nie posiada również samochodu (k. 35). W konkluzji skarżący wywiódł, iż nie jest w stanie pokryć kosztów prowadzonego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Do wniosku J. K. dołączył kopie dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego dochodu i ponoszonych wydatków oraz wyciągi z rachunku bankowego (k. 36-45). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publikowane). Podkreślenia wymaga również to, iż rozpoznając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy oceniać go w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w postępowaniu sądowych, a z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje. Dodatkowo w sytuacji, kiedy skarżący wniosek o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie złoży w kilkunastu sprawach to dopiero łączna suma ciążących na nim wpisów oraz opłat kancelaryjnych powinna stanowić punkt odniesienia, przy rozpoznawaniu takiego wniosku (vide: postanowienie NSA z 8.06.2006 roku, I FZ 239/06). Rozpoznając zatem niniejszy wniosek należało mieć na uwadze, iż w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku w chwili obecnej wnioskodawca jest skarżącym w 3 sprawach, w których łączna suma wpisów sądowych wynosi 10.688 zł (II SA/Bk 13/09 - 4.296 zł, II SA/Bk 14/09 - 4.392 zł, II SA/Bk 15/09 2.000 zł). Biorąc pod uwagę powyższe, sytuacja materialna J. K. uzasadnia tezę, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał bowiem, iż źródłem utrzymania jego czteroosobowej rodziny pozostaje wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez żonę w wysokości 1.799,91 zł netto (k. 36) oraz z tytułu umowy zlecenia w wysokości 1.000 zł brutto (k. 37). Wnioskodawca jest osobą bezrobotną i podejmuje jedynie dorywcze prace, osiągając z tego tytułu około 400 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności, majątku czy też przedmiotów wartościowych, a mieszkanie w którym zamieszkują stanowi własność jego syna. Wydatki miesięczne wnioskodawcy kształtują się na poziomie 2.903 zł: (k. 35-41). Analiza akt niniejszej sprawy pozwala ponadto stwierdzić, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest trudna. Skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej w postaci importu samochodów osobowych, a w związku z prowadzeniem tej działalności zastosowano wobec jego osoby środki zapobiegawcze w postaci poręczenia majątkowego w kwocie 5.000 zł oraz zakazu opuszczania kraju, co niewątpliwie uniemożliwiło stronie prowadzenie interesów na dotychczasową skalę. Wnioskodawca oświadczył przy tym, że próby znalezienia zatrudnienia okazały się w jego przypadku bezowocne. Do akt sprawy wnioskodawca dołączył również wydruki sald jego rachunków bankowych sporządzone na [...] lutego 2009 r., potwierdzające posiadanie minimalnych środków lub potwierdzające istniejące zadłużenie strony lub (k. 42-45). Powyższe okoliczności, a w szczególności niski stały dochód czteroosobowej rodziny skarżącego w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami oraz w połączeniu z brakiem zgromadzonych oszczędności pozwalają na stwierdzenie, iż J. K. nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Poza tym skarżący nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, majątku ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby posłużyć do uzyskania dodatkowych środków finansowych. W tym stanie rzeczy należało uznać, iż nie należy obarczać skarżącego kosztami sądowymi, jako osoby pozbawionej środków potrzebnych na ich pokrycie, gdyż spowodowałoby to przekreślenie jego szansy na skorzystanie z dobrodziejstwa prawa do Sądu. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.